Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Εμπρησμός του Κάμπελ

Στον τύπο της Θεσσαλονίκης δημοσιεύονται απροκάλυπτα αντιεβραϊκά άρθρα. Ένα χαρακτηριστικό βρίσκουμε στο βιβλίο του Γ. Γιαννόπουλου Μαύρο Βιβλίο:
«… Αν ο συμπαγής ισραηλιτικός πληθυσμός της πόλεώς μας ήτο εις μίαν πόλιν οιανδήποτε της Παλαιάς Ελλάδος δεν θα υπήρχε καν ζήτημα Εβραίων [...]. Η “Νύμφη” μας ωστόσο είναι εγγύτατα των συνόρων, η πόλις δια την εξαιρετικήν σημασίαν που έχει δια την τύχην ολοκλήρου της Βορείου Επικρατείας μας είναι η πόλις από την οποίαν εξαρτάται η ζωή της χώρας [...]

Αποτελείται μίαν μάζαν με άγνωστον δι’ ημάς ψυχήν… είδομεν μίαν ψήφον να είναι φανατικώς αντιβενιζελική και την άλλην φανατικώς βενιζελική. Αργότερον όμως είδομεν ο κομμουνισμός να εκπηδά και να πληθαίνεται κυρίως εν τω ισραηλιτικώ κόσμω [...]. Τα γεγονότα αυτά παράγουν δυσπιστίαν προς τους Εβραίους της πόλεως…».

Η αντισημιτική προπαγάνδα υποστηριζόταν και από την εφημερίδα Μακεδονία. Μια σειρά άρθρων του αρχισυντάκτη της Ν. Φαρδή και προκηρύξεις της ΕΠΕ προκάλεσαν μια σειρά από μικροεπεισόδια μεταξύ εθνικιστών και Ισραηλιτών. Οι προσπάθειες κατευνασμού του Γενικού Διοικητή Θεσσαλονίκης, Στυλ. Γονατά, δεν έφεραν αποτέλεσμα. Τα γεγονότα εξελίσσονταν με γοργό ρυθμό και καμιά προσπάθεια συμβιβασμού δεν μπόρεσε να αποφορτίσει την κατάσταση που είχε δημιουργηθεί στη Θεσσαλονίκη.

Το απόγευμα της 24 Ιουνίου εθνικιστές φοιτητές μέλη της ΕΠΕ, πέταξαν προκηρύξεις στα εβραϊκά καταστήματα της συμπρωτεύουσας. Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης αντέδρασαν και συνεπλάκησαν με τους φοιτητές στην περιοχή του Βαρδάρη, στην Ερμού, στη Βενιζέλου και αλλού. Δύο μέλη της ΕΠΕ, ο Εύθυμης Καρπαθούσης και ο Βασίλης Σκουβαλής, συνελήφθησαν από την αστυνομία αλλά αφέθηκαν σύντομα ελεύθεροι μετά από παρέμβαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΠΕ.

Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, με επικεφαλής τον αστυνόμο Γαβριλάκη και τον διαμερισματάρχη Γιουλούντρα, κατέλαβαν τα επίκαιρα σημεία της πόλης για να αποτρέψουν την κλιμάκωση των επεισοδίων. Στο γνωστό ζαχαροπλαστείο «Φλόκα» απαγόρευσαν στα μέλη της ΕΠΕ να μοιράσουν προκηρύξεις, ενώ ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Βογιατζίδης ανέκρινε τους φοιτητές που συμμετείχαν στη διανομή των φυλλαδίων. Οι Εβραίοι προσπάθησαν να σταματήσουν την κυκλοφορία των προκηρύξεων και νέοι της Μακαμπή συγκρούστηκαν με φοιτητές και εθνικιστές της ΕΕΕ που έσπευσαν να επωφεληθούν από την κατάσταση.

Μόλις ο Γενικός Διοικητής Μακεδονίας Στυλ. Γονατάς πληροφορήθηκε τα επεισόδια, διέταξε την κατάσχεση των φυλλαδίων και τη σύλληψη των πρωταιτίων. Εντούτοις, ένα μανιασμένο πλήθος από χαλυβδόκρανους και άλλους εθνικιστές διαδήλωσε την πρόθεση του να συνεχίσει τον αγώνα, έχοντας προηγουμένως εξασφαλίσει τη συμπαράσταση των περισσότερων φορέων της πόλης.

Την 25 Ιουνίου η εφημερίδα Μακεδονία δημοσίευσε ανακοίνωση της ΕΠΕ η οποία αιτιολογούσε τους λόγους της αντισημιτικής κίνησης:
«Η αναστάτωσις… οφείλεται εις την συσσώρευσοιν, επί έτη, της αγανακτήσεως της ελληνικής ψυχής λόγω της ανήκουστου διαγωγής των Εβραίων…Τους καλούμεν να γίνουν καλοί Έλληνες πολίται απορρίπτοντες τον εβραϊκόν ψευτοεθνισμό ο οποίος κατά δηλώσεις ομοφύλου των κοινωνιολόγου εκ Ζυρίχης τους άγει εις την καταστροφήν. Καλούμεν τους συμπολίτες Εβραίους να παύσουν πάσαν κίνησην εναντίον των μελών της Ενώσεως μας διότι ούτως αυτοί πρώτοι προκαλούν τας σκηνάς και τα επεισόδια των οποίων την ευθύνην φέρουν ακεραίαν και να διαλύσουν τη Μακαμπή».

Στην ίδια εφημερίδα δημοσιεύεται τηλεγράφημα του Συνδέσμου Εφέδρων Αξιωματικών προς την κυβέρνηση και τον Τύπο:
«Οργανώσεις ημών διατελούσαι εν αναστατώσει και κατάπληκτοι προ αποκα-λυφθεισών προδοτικών αντεθνικών ενεργειών Μακαμπή, εξαιτούνται άμεσον διάλυσιν ταύτης και απέλασιν οργάνων διοικήσεως. Εις περίπτωσιν συνταγματικής ή νομικής αδυναμίας ήμεθα ηναγκασμένοι να εφαρμόσωμεν άγραφους νόμους και σύνταγμα προστασίας ελληνικής Μακεδονίας επιβάλλοντες αυτόματον διάλυσιν Μακαμπή και αναγκάζοντες θρασύδειλα όργανα ταύτης μεταβώσι πάραυτα συνάντησιν “αρκουδιαρέων αυτονομιστών”».

Τη νύκτα της 25ης Ιουνίου ένας φανατισμένος όχλος από 200 άνδρες της ΕΠΕ, της ΕΕΕ και εφέδρων αξιωματικών, επιτέθηκε στα γραφεία της Μακαμπή που βρίσκονταν στη διασταύρωση των οδών Καραϊσκάκη και Πραξιτέλους. Μέσα στα γραφεία της εβραϊκής οργάνωσης βρισκόταν ο πρόεδρος της Μακαμπή Αλμπέρτος Κοέν, ο αντιπρόεδρος Ζακ Ερρέρα, ο γενικός γραμματέας Σιακή Σαλώμ και δέκα ακόμα άτομα. Οι επιτιθέμενοι, αφού εκραύγασαν διάφορες κατηγορίες και συνθήματα όπως «εργάζεσθε προδοτικώς και ήλθαμε να εκδικηθούμε», άρχισαν να σπάζουν πόρτες, γραφεία και παράθυρα. Ο εμπρησμός του οικήματος αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή από διερχόμενους αστυφύλακες του 2ου Αστυνομικού Τμήματος, ενώ συνελήφθηκαν δύο εθνικιστές εργάτες, οι Νικ. Γιαγκάς και Αριστ. Αποστόλου, που έλαβαν μέρος στα επεισόδια.

Κατά τη διάρκεια των ταραχών τραυματίστηκε ο αντιπρόεδρος της Μακαμπή Ζακ Ερρέρα. Αμέσως μετά μια επιτροπή της εβραϊκής κοινότητας ζήτησε από τον αστυνομικό διευθυντή Καλοχριστιανάκη την εφαρμογή πρόσθετων μέτρων ασφαλείας, ενώ διαμαρτυρήθηκε έντονα στον γενικό διοικητή.

Την επόμενη μέρα και ενώ ο Γονατάς κάλεσε τα προεδρεία της ΕΠΕ, της ΕΕΕ, των Εθνικών Λεγεώνων και των εφέδρων αξιωματικών για να τους κάνει συστάσεις, τα γραφεία της ΕΠΕ κατακλύσθηκαν από συγχαρητήρια τηλεγραφήματα ανωνύμων πολιτών και παραρτημάτων εθνικών οργανώσεων από διάφορες επαρχιακές πόλεις της Βόρειας Ελλάδας.

Ο Γονατάς είχε τη φήμη του σκληρού και άμεμπτου αξιωματικού. Αρνήθηκε να κηρύξει στρατιωτικό νόμο επειδή κάτι τέτοιο, όπως δήλωσε τότε στη Νέα Αλήθεια, «…θα επέφερε περιορισμόν της νυκτερινής κινήσεως εις βλάβην όλων των κινηματογράφων και θα επαύξανε την οικονομικήν κρίσιν…».

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>