Category Archives: Πολιτικές δολοφονίες

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Γιάννης Χαλκίδης

Η Θεσσαλονίκη πάγωσε κυριολεκτικά από την επιβολή του στρατιωτικού καθεστώτος, αν και πολλοί ήταν αυτοί στην πόλη που από καιρό πίστευαν ότι επίκειται πραξικόπημα στην Ελλάδα. Οι φοιτητές του πανεπιστημίου της πόλης είχαν διαισθανθεί την επερχόμενη δικτατορία, που επιβεβαιωνόταν καθημερινά από τις βιαιότητες των οργάνων της Αστυνομίας. Για να εναντιωθούν σ’ αυτή την προοπτική είχαν προγραμματίσει μεγάλη συγκέντρωση στην πλατεία του Χημείου την 11 Απριλίου 1967. Οι πρυτανικές αρχές, όμως δεν χορήγησαν άδεια για την πραγματοποίησή της.

Παρασκευή 21 Απριλίου 1967, μια βδομάδα πριν το Πάσχα και δυο μέρες την μεγάλη προεκλογική συγκέντρωση που είχε προγραμματίσει η Ένωση Κέντρου στην πλατεία Αριστοτέλους με ομιλητή τον Γεώργιο Παπανδρέου. Η Θεσσαλονίκη, όπως και όλη η Ελλάδα, ξύπνησε μ’ ένα μούδιασμα και μια διάχυτη ανησυχία για τις συνέπειες του στρατιωτικού πραξικοπήματος, που είχε ξεσπάσει εκείνη τη νύχτα. Αγωνία και προβληματισμός.

Αν και τις προηγούμενες μέρες πολλά είχαν ειπωθεί οι πολίτες της Θεσσαλονίκης αλλά και οι φορείς δεν ήταν προετοιμασμένοι για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Δεν υπήρχε κανένα οργανωμένο σχέδιο αντίδρασης, ακόμα κι από εκείνους που η σύλληψή τους θεωρείτο βέβαιη σε περίπτωση στρατιωτικού κινήματος.

Ο Δημ. Μαρωνίτης, καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, περιγράφει την αμηχανία και την κατάπληξη καθηγητών και φοιτητών το πρωί της 21ης Απριλίου 1967: «… Μου έρχεται στο νου η εικόνα του πανεπιστημίου το πρωί της 21.4.1967. Τους τελευταίους μήνες πριν από το στρατιωτικό πραξικόπημα όλοι είχαμε συνηθίσει σ’ ένα πανεπιστημιακό περιβάλλον που βούιζε από τις κινήσεις και τις φωνές του πληθυσμού του, ο οποίος σε ατμόσφαιρα δημοκρατικής έξαρσης, διαφέντευε τα εκπαιδευτικά και πολιτικά δικαιώματα.

Εκείνο λοιπόν το δυσοίωνο πρωί η πόρτα του παλιού κτιρίου ήταν κλειστή και μπροστά στα προπύλαια κυκλοφορούσαν καμιά πενηνταριά κάτωχροι φοιτητές και κάνα δύο δάσκαλοι, με την αμήχανη κατάπληξη τυπωμένη στα μάτια τους, να κοιτάζονται άφωνοι μεταξύ τους…».

Και ο Αριστοβ. Μάνεσης, καθηγητής της Νομικής του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δίνει τη δική του περιγραφή των πρώτων ημερών μετά την 21η Απριλίου 1967 στη Θεσσαλονίκη, και την ατμόσφαιρα που επικρατούσε ανάμεσα στους καθηγητές του πανεπιστημίου που είχαν λόγους να ανησυχούν για τις εξελίξεις:

«… Την επομένη της 21ης Απριλίου συναντηθήκαμε σ’ ένα σπίτι μερικοί καθηγητές της Νομικής Σχολής: ο Ευρυγένης, ο Παπαντωνίου, ο Δεληγιάννης και εγώ και ανταλλάξουμε απόψεις για το τι πρέπει να γίνει.
Στην αρχή σκεφθήκαμε μήπως έπρεπε να γίνει μια κίνηση για υποβολή ομαδικών παραιτήσεων σαν ένα μέσο άσκησης πίεσης κατά του καθεστώτος. Πήραμε την επετηρίδα και προσπαθήσαμε να δούμε ποιους θα μπορούσαμε να πλησιάσουμε […]

Διαπιστώσαμε ότι με τα δεδομένα που υπήρχαν, γιατί όλοι ήταν έκτακτοι, άλλοι είχαν οικογενειακές υποχρεώσεις και για διάφορους άλλους λόγους, δεν μαζευόμασταν πάνω από τριάντα που θα ήταν διατεθειμένοι να υποβάλλουν παραίτηση. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι δεν θα ‘ταν συμφέρουσα αυτή η προοπτική, γιατί έτσι θα δίναμε επιχειρήματα στη Χούντα […]

Καταλήξαμε να μείνουμε στη θέση μας, μη κάνοντας συμβιβασμούς και μη ενδίδοντας στο καθεστώς, προκαλώντας το εν ανάγκη να μας απολύσει αυτό αντί να φύγουμε μόνοι μας και να του δώσουμε έτσι την ευκαιρία να φέρει δικούς του ανθρώπους».

Το Μάρτιο του 1968, ο Μάνεσης και άλλοι καθηγητές πανεπιστημίου απολύθηκαν και διώχθηκαν, λίγους μήνες αργότερα, σε ένα πογκρόμ διώξεων της Χούντας κατά καθηγητών και δασκάλων σ’ ολόκληρη τη χώρα.

Η πρώτη αντιστασιακή ενέργεια κατά του πραξικοπήματος εκδηλώθηκε στη Θεσσαλονίκη την 4 Αυγούστου 1967. Περίπου 14 μέλη του Πατριωτικού Αντιδικτατορικού Μετώπου (ΠΑΜ), που εξέδιδαν την παράνομη αντιστασιακή εφημερίδα Αντιφασίστας, κρέμασαν στην Άνω Πόλη μια φωτεινή επιγραφή με το γνωστό σύνθημα «1-1-4». Η ενέργεια αυτή αναστάτωσε τη Χούντα.

Οι δράστες συνελήφθησαν και την 31 Αυγούστου 1967 δικάστηκαν. Οι ποινές που τους επιβλήθηκαν ήταν ιδιαίτερα βαριές και έφταναν μέχρι και 20 χρόνια κάθειρξη. Ήταν η πρώτη δίκη αντιστασιακών στην Ελλάδα στη διάρκεια της δικτατορίας 1967-1974.

Ο Γιάννης Χαλκίδης, 27 χρονών, καταγόταν από τη Σφενδάμη Πιερίας και κατοικούσε στoν Επτάλοφο Θεσσαλονίκης. Ήταν οργανωμένος στο ΚΚΕ και διετέλεσε γραμματέας των Λαμπράκηδων της περιοχής του. Η πολιτική του δράση στα πλαίσια της ΕΔΑ ήταν γνωστή στην Ασφάλεια Θεσσαλονίκης και πριν από τη Χούντα.

Αμέσως μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος ο Γιάννης Χαλκίδης, όπως και άλλοι σύντροφοί του, πέρασε στην παρανομία. Εντάχθηκε στο ΠΑΜ και όργωνε κυριολεκτικά τις συνοικίες της Θεσσαλονίκης προσπαθώντας να οργανώσει αντιστασιακές ομάδες κατά του καθεστώτος. Οι συνθήκες, κάτω από τις οποίες ενεργούσε, ήταν ιδιαίτερα δύσκολες και επικίνδυνες.

Νοίκιασε κι ένα μικρό διαμέρισμα με το ψευδώνυμο Οδυσσέας, στην ανατολική Θεσσαλονίκη, στην οδό Φιλελλήνων 55, όπου διέμενε. Το διαμέρισμα αυτό χρησιμοποιείτο και ως γιάφκα του ΠΑΜ, με ιδιαίτερες προφυλάξεις για να μην επισημανθεί από την Ασφάλεια και την ΚΥΠ.

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Το λεωφορείο της Αεροπορίας

Το 1947 ο ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος βρισκόταν σε κρίσιμη καμπή. Η διεθνοποίηση του ελληνικού προβλήματος από το ΚΚΕ, η εξάπλωση του εμφύλιου σε ολόκληρη την Ελλάδα και η διαφαινόμενη ενίσχυση του Δημοκρατικού Στρατού από τη Σοβιετική Ένωση και τις χώρες του Ανατολικού μπλοκ ανάγκασαν το Γενικό Επιτελείου Στρατού και τους αρχηγούς της Βρετανικής και της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα να εκπονήσουν βιαστικά ειδικό σχέδιο στρατιωτικών εκκαθαριστικών επιχειρήσεων σε ολόκληρο τον (χερσαίο) ελλαδικό χώρο.

Το σχέδιο είχε τη γενική κωδική ονομασία Τέρμινους (Terminus). Η πρώτη φάση του, με το κωδικό όνομα Αετός, άρχισε να εφαρμόζεται από τις αρχές Απριλίου 1947 και είχε στόχο την κατάληψη του οροπεδίου της Νευρόπολης Πίνδου, όπου στη διάρκεια της Κατοχής λειτουργούσε μυστικό αεροδρόμιο του ΕΛΑΣ και ήταν το κέντρο των ανταρτών για τη δράση τους στην κεντρική Θεσσαλία.

Η δεύτερη φάση του, με το κωδικό όνομα Ιέραξ, θα άρχιζε να εφαρμόζεται από τον Μάιο 1947 και στόχευε, με την προώθηση του Εθνικού Στρατού στις περιοχές βόρειας Πίνδου, Χασίων, Αντιχασίων, να εγκλωβίσει τον Δημοκρατικό Στρατό που μετακινιόταν συνεχώς καταλαμβάνοντας τα κενά ακόμα και στα μετόπισθεν.

Στις επιχειρήσεις αυτές χρησιμοποιήθηκε και η Πολεμική Αεροπορία. Η Πολεμική Αεροπορία, κατά τα Δεκεμβριανά αιματηρά γεγονότα της Αθήνας (1944 – 1945), κράτησε ουδέτερη στάση, μετά τις τραυματικές εμπειρίες από τις εμφυλιοπολεμικές συγκρούσεις, κατά την Κατοχή, στη Μέση Ανατολή. Ο Εμμ. Κελαϊδής γράφει στο Αναμνήσεις από τη Αεροπορίαν:

«Δεν υπήρχε δυστυχώς Εθνική πνοή, ούτε σαφής κατεύθυνση, με αποτέλεσμα οι διοικούντες τότε να αποφασίσουν, άνευ προηγουμένης Κυβερνητικής εγκρίσεως, να κρατηθή η Αεροπορία ουδετέρα έναντι των στασιαστών».
Στις αρχές του 1947 άρχισε να οργανώνεται το αεροδρόμιο του Σέδες, ανατολικά της Θεσσαλονίκης, με την εγκατάσταση των νέων καταδιωκτικών αεροπλάνων Spitfires 9. Και το αεροδρόμιο της Λάρισας έγινε βάση για επιχειρήσεις στην περιοχή των Αγράφων. Οι πρώτες επιχειρήσεις των Spitfires δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Ο Ηλ. Καρταμαλάκης στο Εφόρμησις Αετών αναφέρει:

«Τα “Σπιτφάιρς” πήγαιναν να χτυπήσουν στόχο σε θέση που ήταν ο εχθρός πριν 5 ή 10 και περισσότερες ώρες! Και το Γ’ Σώμα Στρατού έδινε κατηγορηματικές διαταγές: “Να χτυπήσουν το σημείο “X”, βρούνε δεν βρούνε στόχο!” και “μόνο για να εμψυχώνουνε το Στρατό”».

Οι αντάρτες είχαν βγάλει το συμπέρασμα ότι οι αεροπόροι ήταν μαζί τους, αφού έβλεπαν να ρίχνουν τα πυρά τους σε χαράδρες ή γυμνές κορυφές. Ο Αχ. Παπαϊωάννου, διοικητής της 103ης Ταξιαρχίας του ΔΣΕ, θυμάται:
«Πρέπει να πω ότι οι αεροπόροι ως επί το πλείστον, δεν χτυπούσαν αντάρτες. Δεν ξέρω ποιοι ήσαν αυτοί. Βαδίζαμε ανοιχτά και δεν μας χτυπούσαν […] Το είδα αυτό, το αισθάνθηκα… Τώρα, τι άνθρωποι ήσαν αυτοί; “Μπράβο παιδιά Δημοκράτες… Είστε παιδιά του Λαού”. Έτσι λέγαμε και αυτή είναι η προσωπική μου διαπίστωση…».
Ο Ηλ. Καρταμαλάκης στο Η Αεροπορία στον «Εμφύλιο» σχολιάζει:

«Εκεί που ο Αχιλλέας Παπαϊωάννου είχε δίκιο στην κρίση του, είναι στο βαθμό πάθους και μανίας που χτυπούσαν ορισμένοι αεροπόροι, καθώς και “στο βαθμό κατανόησης του δικαίου της αποστολής τους”. Γι’ αυτό και η προθυμία με την οποία πετούσαν οι χειριστές τα αεροπλάνα τους για τη συντριβή των ανταρτών, άρχισε σιγά-σιγά να μειώνεται για να φτάσει σε επικίνδυνο σημείο».

Ήταν λοιπόν δικαιολογημένος ο αιφνιδιασμός των ανταρτών όταν την 6 Απριλίου 1947 η αεροπορική επίθεση προκάλεσε πανωλεθρία σε τμήματα ανταρτών στο Λιοντάρι Δομοκού. Η εικόνα που είχαν μέχρι τότε για τους αεροπόρους θάμπωσε και αποφάσισαν ένα εκδικητικό χτύπημα εναντίον του προσωπικού της Αεροπορίας.
Διαβάζουμε στην εφημερίδα Νέα Αλήθεια της 30 Απριλίου 1947:

«Το λεωφορείον της Αεροπορίας εξεκίνησε την 7ην πρωϊνήν από το ξενοδοχείον “Αστόρια”, αφού παρέλαβε τους διαμένοντας εις αυτό Αξιωματικούς της Αεροπορίας. […] Την 7.10, ακριβώς, το λεωφορείον εστάθμευσεν εις την στάσιν Μισραχή ίνα παραλάβη τον υποσμηναγόν Ν. Γαλιλαίον, όστις διαμένει παρά το Νοσοκομείον “Χιρς”.

Δεν επέρασαν παρά ολίγα λεπτά, και ενώ οι εν τω λεωφορείω Αξιωματικοί συνεζήτουν αμέριμνοι, είς άγνωστος χαμογελών δια να μην κινήση υποψίας, φαίνεται, έρριψεν εκ των έμπροσθεν και με ορμήν έν δέμα εφημερίδος κατά του οδηγού. Το δέμα περιείχε πέτραν ήτις έθραυσεν τον εμπρόσθιον υαλοπίνακαν. Ευθύς αμέσως έρριψε χειροβομβίδα ήτις εξερράγη παρά τους πόδας του οδηγού σμηνίτου».

Στο βιβλίο του Γ. Αναστασιάδη Η Θεσσαλονίκη στις συμπληγάδες του 20ου αιώνα καταγράφεται η αφήγηση και οι κρίσεις του Γ. Μόδη για το γεγονός:

«…Το μεγάλο κίτρινο λεωφορείο της αεροπορίας ήλθε και στάθηκε στη “Στάση Μισραχή” να παραλάβει αεροπόρους για το αεροδρόμιο κατά τα καθιερωμένα. Η ώρα ήταν 7 και 10 λεπτά […] Ξαφνικά δύο τρομακτικοί κρότοι τράνταξαν τον τόπο και τον γέμισαν καπνό. Δύο χειροβομβίδες ενισχυμένες έπεσαν στο λεωφορείο. Η πρώτη έσπασε το μπροστινό κρύσταλλο και έσκασε στα πόδια του οδηγού που τον έκανε κομμάτια.

Η δεύτερη ρίχθηκε από το πίσω μέρος, όπου ήταν και η έξοδος την στιγμή που αλαφιασμένοι οι Αξιωματικοί επιχείρησαν να πηδήξουν κάτω […] Η Στάση Μισραχή όπου ξετυλίχθηκε με κινηματογραφική γοργότητα η φρικαλέα σκηνή βρίσκεται στην κεντρική λεωφόρο που αρχίζει από τον Λευκό Πύργο και απλώνεται προς την Ανατολική πλευρά της Θεσσαλονίκης προς το Ντεπό.

Τα κοριτσάκια ενός γειτονικού σχολείου είδαν 3 αγριεμένους άνδρες να φεύγουν προς τα πάνω κρατώντας πιστόλια στα χέρια. Δύο μισολαβωμένοι αεροπόροι δοκίμασαν να τους κυνηγήσουν. Αλλ’ ήταν και άοπλοι […] Ένα αόρατο χέρι έβγαινε κάθε τόσο απ’ τη σκιά και σκόρπιζε πένθη και τρόμο. Το κράτος είχε ρεζιλευτεί […] Γνωστοί και φίλοι με σταματούσαν στο δρόμο επειδή αρθρογραφούσα τότε στις εφημερίδες και μου έλεγαν “Τρελλάθηκες; Θα σε σκοτώσουν. Φύγε απ’ εδώ. Τα σκυλιά δεν χωρατεύουν”

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Δημήτριος Κωφίτσας

Πριν αποχωρήσουν οι Γερμανοί από τη Θεσσαλονίκη πλανιόταν στην ατμόσφαιρα της πόλης ότι η απελευθέρωση δεν ήταν μακριά. Ήταν περισσότερο από φανερή η αδυναμία και η σύγχυση των άλλοτε πανίσχυρων δυνάμεων του Γ’ Ράιχ. Αντίθετα αυξανόταν η δυναμική των αντιστασιακών οργανώσεων. Ολοένα και συχνότερα τμήματα του ΕΛΑΣ έκαναν την εμφάνισή τους στις παρυφές της πόλης και στους απομακρυσμένους συνοικισμούς και έδιναν μικρές μάχες με τους κατακτητές και τους συνεργάτες τους.

Αυτό ήταν το σκηνικό μέσα στο οποίο βρέθηκε η πόλη κατά την απελευθέρωση. Οι κάτοικοι γιόρτασαν το γεγονός της λύτρωσής τους από τους κατακτητές και τους εγχώριους συνεργάτες τους. Η Θεσσαλονίκη είχε περάσει στον έλεγχο του ΕΛΑΣ και θα παρέμενε στα χέρια των δυνάμεων της επανάστασης και της κοινωνικής ανατροπής μέχρι την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας.

Όλο αυτό το διάστημα οι συλλήψεις αντιπάλων του ΕΑΜ αποτελούσαν καθημερινή πρακτική. Θα παρουσιάσουν δε αλματώδη αύξηση στη διάρκεια των Δεκεμβριανών. Αλλά σε γενικές γραμμές η Θεσσαλονίκη παρακολουθούσε από μακριά τα δραματικά γεγονότα της Αθήνας. Έτσι, δεν παρατηρήθηκε καμιά παραβίαση της αναγκαστικής ανακωχής που φάνηκε να έχει συμφωνηθεί μεταξύ του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ από τη μια μεριά και των εκπροσώπων της κυβέρνησης της Αθήνας και των αγγλικών στρατιωτικών δυνάμεων από την άλλη. Αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που οι δύο πλευρές θα συνυπάρξουν ειρηνικά στην ίδια πόλη, ακροβατώντας το μεγαλύτερο διάστημα σε τεντωμένο σχοινί.

Τα Δεκεμβριανά θα έριχναν, από τότε, τη σκιά τους πάνω στη χώρα, αλλάζοντας το πολιτικό σκηνικό στο τοπίο των κοινωνικών δυναμικών. Η Θεσσαλονίκη ακολουθούσε την μοίρα της υπόλοιπης Ελλάδας βαδίζοντας σταθερά προς την εμφυλιακή σύγκρουση, με τις λίγες ψύχραιμες φωνές να δίνουν σταδιακά τη θέση τους στον κύκλο του αίματος και του πολιτικού φανατισμού.

Πολύ γρήγορα, η εμπρηστική αρθρογραφία για τον έλεγχο του Δήμου θα μετέτρεπε τις λεκτικές αντεγκλήσεις σε συγκρούσεις και σφαίρες και τους δρόμους της πόλης σ’ ένα αστικό πεδίο μάχης. Τους πρώτους μήνες του 1945 η κατάσταση στη Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί έκρυθμη. Πολλά περιστατικά έρχονται να επιβεβαιώσουν τον χαρακτηρισμό. Το ενδιαφέρον πρέπει να εντοπιστεί στον τρόπο με τον οποίο οι δυνάμεις της Δεξιάς και της Αριστεράς αλλά και οι υποστηρικτές τους, Έλληνες και ξένοι, προχωρούσαν κάθε φορά σε εκτροπές από τη νόμιμη δράση.

Το σοβαρότερο απ’ αυτά τα γεγονότα εκείνη την εποχή σημειώθηκε την 8 Μαΐου 1945. Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε στην πλατεία Αριστοτέλους για να γιορτάσει τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας και το τέλος του πολέμου. Η συγκέντρωση αυτή κατέληξε σε εκτεταμένες συμπλοκές, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τρία άτομα και άλλα 15 να τραυματιστούν.

Το συγκεκριμένο αυτό γεγονός ήρθε σε μια εποχή που καθημερινά καταγράφονταν συγκρούσεις στους δρόμους της πόλης μεταξύ εθνικοφρόνων και οπαδών της Αριστεράς. Και αν στα όρια της πόλης οι συγκρούσεις άφηναν πίσω τους υλικές ζημιές, κάποιους τραυματισμούς και σε λίγες φορές νεκρούς, στην ύπαιθρο κατέληγαν, τις περισσότερες φορές, σε σφαγές αμάχων, εκτονώνοντας έτσι υποβόσκουσες τοπικές διαφορές και γενικευμένες διαφορετικές πολιτικές περιπτώσεις.

Την διάρκεια της Λευκής Τρομοκρατίας, που εντεινόταν όσο πλησίαζαν οι εκλογές του Μαρτίου 1946, οι φιλικές στο ΚΚΕ εφημερίδες κατήγγειλαν προσπάθειες εκφοβισμού και φίμωσης του κόσμου της Αριστεράς. Αυτές έπαιρναν τη μορφή επιθέσεων δεξιών ομάδων κρούσης και εθνοφρουρών στα γραφεία του ΚΚΕ και των λεσχών της ΕΠΟΝ, στα γραφεία των εφημερίδων αυτών και στα τυπογραφεία τους. Είναι χαρακτηριστικό το άρθρο της εφημερίδας Λαϊκή Φωνή, που κατήγγειλε τη Δεξιά για τον ανοικτό πόλεμο που είχε κηρύξει κατά των δημοκρατικών δυνάμεων της πόλης:

«Ποιος αμφιβάλει ακόμα πως ο λαός της Θεσσαλονίκης, ο λαός της μαρτυρικής Μακεδονίας βρίσκεται υπό διωγμό; Ποιος αμφιβάλει ακόμα οι ελευθερίες και η ζωή του λαού βρίσκονται σε κίνδυνο; Ποιος αμφιβάλει ακόμα πως η εγκληματική φασιστική Δεξιά κήρυξε έναν αμείλιχτο αιματηρό πόλεμο ενάντια στις πλατειές μάζες του λαού; Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους.

Δολοφονίες μεμονωμένων πολιτών στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, συλλήψεις εκατοντάδων δημοκρατικών πολιτών και κλείσιμό τους στα μπουντρούμια του Τμήματος Μεταγωγών, συλλήψεις και βασανιστήρια […], δολοφονική επίθεση ενάντια στη νεολαία της πόλης μας και πάλι συλλήψεις και βασανιστήρια, γκανγκστερικές επιδρομές στα γραφεία δημοκρατικών εφημερίδων, να η εικόνα που παρουσιάζει εδώ και μερικές βδομάδες η Θεσσαλονίκη και τα περίχωρά της. Δεν χωρά πια ούτε και η παραμικρή αμφιβολία πως πρόκειται για προσχεδιασμένη και συνδυασμένη επίθεση του φασισμού ενάντια στις ελευθερίες και τη ζωή του λαού».

Δεν άργησε να δοθεί απάντηση σ’ αυτό το κλίμα τρομοκρατίας και διώξεων από την πλευρά εκείνη που αισθανόταν να διώκεται και να τρομοκρατείται. Και ήταν μια απόδειξη της ικανότητάς της να προβάλει τη μαζική της αυτοάμυνα. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα της 6 Οκτωβρίου 1946 μέλη της ΟΠΛΑ δολοφόνησαν την πλατεία Διοικητηρίου τον μοίραρχο Δημήτριο Κωφίτσα, υποδιοικητή της Εθνικής Ασφάλειας και εισηγητή του Έκτακτου Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης.

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Ο εφιάλτης του Χορτιάτη

Το 1944 εντείνεται η δράση των ιδιότυπων Ταγμάτων Ασφαλείας. Κυρίαρχη προσωπικότητα των παραστρατιωτικών αυτών ομάδων, που εξοπλίστηκαν από τους Γερμανούς, ήταν ο συνταγματάρχης Γ. Πούλος, φανατικός αντικομμουνιστής.

Το τάγμα του Πούλου με το όνομα Ελληνικό Εθελοντικό Τάγμα, συγκροτήθηκε την άνοιξη του 1943. Είχε στη δύναμή του 400 φανατικούς αντικομμουνιστές. Ο Πούλος είχε ως κύριο συνεργάτη ένα λοχία της γερμανικής Μυστικής Αστυνομίας Στρατού GFP, τον Φριτς Σούμπερτ. Ο Σούμπερτ ήταν ένας αδίστακτος σαδιστής με προηγούμενη δράση στην Κρήτη και ιδιαίτερο μίσος κατά αθώων και αμάχων. Είχαν το αρχηγείο τους στην οδό Π. Μελά 32.

Ο Σούμπερτ είχε κι αυτός συγκροτήσει παρόμοιο σώμα στην Κρήτη από πρώην κατάδικους και εγκληματίες με στόχο τα αντίποινα εναντίον αμάχων. Οι Σουμπερτέοι φορούσαν περιβραχιόνια με τα γράμματα «ΕΑΚΚ» (Εθνικό Απόσπασμα Καταδίωξης Κομμουνιστών).

Οι δύο αυτές παραστρατιωτικές οργανώσεις ευθύνονται για σειρά εγκληματικών επιχειρήσεων στη Μακεδονία στη διάρκεια των οποίων δολοφόνησαν άγρια εκατοντάδες πολίτες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά χωρίς διάκριση. Ανάμεσά τους οι ομαδικές εκτελέσεις σε Γιαννιτσά, Ασβεστοχώρι, Γοργόπη Κιλκίς και Χορτιάτη.

Το Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου 1944, ένα γερμανικό στρατιωτικό όχημα με έναν αξιωματικό του Υγειονομικού και δύο στρατιώτες συνόδευαν δυο Έλληνες υπαλλήλους του Οργανισμού ‘Ύδρευσης του Δήμου Θεσσαλονίκης στο ρωμαϊκό υδραγωγείο έξω από την κοινότητα Χορτιάτη Θεσσαλονίκης.

Εκεί τους είχε στήσει ενέδρα μια διμοιρία ανταρτών του ΕΛΑΣ. Στη σύντομη συμπλοκή που ακολούθησε σκοτώθηκε ο Γερμανός αξιωματικός και ένας υπάλληλος του Οργανισμού Ύδρευσης. Ο άλλος Γερμανός στρατιώτης κατόρθωσε να διαφύγει τραυματισμένος και να φτάσει στο Ασβεστοχώρι.

Το μεσημέρι, έφτασε στον Χορτιάτη μια γερμανική φάλαγγα με επικεφαλής τον λοχία των «SS» Φριτς Σούμπερτ και τον καπετάνιο των Σουμπερτέων Γ. Καπετανάκη με ένα λόχο των Ταγμάτων Ασφαλείας. Οι κατακτητές και οι συνεργάτες τους όρμησαν στο χωριό και με φωνές, απειλές και βιαιοπραγίες ανάγκασαν όλους τους κατοίκους του χωριού – άνδρες, γυναίκες, γέρους, παιδιά, μάνες με βρέφη στην αγκαλιά – να συγκεντρωθούν στην πλατεία. Οι ταγματασφαλίτες είχαν αναπτυχθεί στις παρυφές του χωριού και σκότωναν επιτόπου όποιον προσπαθούσε να διαφύγει.

Ο Σούμπερτ άρχισε ανακρίσεις για το φονικό στο ρωμαϊκό υδραγωγείο από τις οποίες δεν προέκυψε τίποτα, παρά τα βασανιστήρια που υπέστησαν οι ανακρινόμενοι. Τότε εκείνος διέταξε την καταστροφή του χωριού και τον αφανισμό των κατοίκων του. Οι κάτοικοι του χωριού χωρίστηκαν σε δύο ομάδες και οδηγήθηκαν στους φούρνους των οικογενειών Ε. Ντακούδη και Α. Γκουραμάνη.

Εκεί με τη χρήση φλογοβόλων και εμπρηστικής σκόνης κάηκαν ζωντανοί. Παράλληλα, λεηλατείται και καίγεται το χωριό. Απολογισμός: 147 νεκροί και 300 κατεστραμμένα σπίτια, το κοινοτικό καφενείο και το ξενοδοχείο του χωριού. Από τους 147 νεκρούς 19 ήταν άνδρες ενήλικες και ηλικιωμένοι, 79 γυναίκες από 17 μέχρι 91 ετών και 49 παιδιά κάτω των 16 ετών.

Στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Χορτιάτη, στο Μηνιαίο του Ιουνίου υπάρχει στη σελίδα 134 η ακόλουθη σημείωση:
«Η καταστροφή του χωργιού μας έγινε εις το 1944 κατά μήνα Σεπτέμβριο εις τας (2) δύο Σεπτεμβρίου εκάϊσαν δε και εφονεύθησαν 147 ούτοι δε οι περισσότεροι εψίθισαν εις τον φούρνον ζωντανοί υπό Γερμανών κατακτητών και Ταγματαλιτών οίτινες εξεπεριτούσαν τους Γερμανούς ούτοι δε ανήθικοι Έλληναις. Γ. Ψαρράς Ιεροψάλτης του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου».

Ο Σούμπερτ μετά την ολοκλήρωση του έργου του ανέφερε τηλεφωνικά στους ανωτέρους του:
«Καταδιώξαμε τους κατοίκους του Χορτιάτη μέχρι θανάτου!».

Στην υπ’ αριθ. 1329/ 25-9-45 απόφαση του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης διαβάζουμε:
«… Εν Χορτιάτη τη 2.9.44, άγνωστοι γερμανοί στρατιώται και άνδρες των Ταγμάτων Σούμπερτ, εκ προμελέτης, απεφάσισαν και εσκεμμένως εξετέλεσαν ανθρωποκτονίαν εναντίον 154 ανδρών και γυναικοπαίδων, κατοίκων του χωριού Χορτιάτη, ρίψαντες τους παθόντες εις αναμμένας πυράς ή πλήξαντες αυτούς δια πυροβόλων όπλων και αιχμηρών μαχαιριών εις διάφορα του σώματός των μέρη, εκ των πληγμάτων δε τούτων και μόνης ενεργού αιτίας επήλθεν ο θάνατος αυτών …».

Την 14 Σεπτεμβρίου 1944 τα τάγματα των Πούλου και Σούμπερτ εισέβαλαν στα Γιαννιτσά, που δύο μέρες πριν είχαν καταλάβει ένοπλα τμήματα ανταρτών. Οι ταγματασφαλίτες λεηλάτησαν την κωμόπολη, έκαψαν το 1/3 των σπιτιών και εκτέλεσαν 100 κατοίκους.

Την 24 Σεπτεμβρίου 1944 η ομάδα του ταγματασφαλίτη Αντ. Δάγκουλα πραγματοποίησε «μπλόκο» στην Τούμπα. Αποτέλεσμα, 7 πολίτες νεκροί.

Την 26 Σεπτεμβρίου 1944, μια ομάδα ανταρτών επιτέθηκε στο Σανατόριο Ασβεστοχωρίου Θεσσαλονίκης για να εξασφαλίσει φάρμακα. Στη συμπλοκή που ακολούθησε σκοτώθηκε ένας Γερμανός γιατρός και τραυματίστηκε ένας Γερμανός στρατιώτης. Στη συνέχεια, ισχυρές γερμανικές δυνάμεις με τη βοήθεια των ανθρώπων του Σούμπερτ περικύκλωσαν το Ασβεστοχώρι και ξέσπασαν στους άμαχους. Συνέλαβαν 19 Ασβεστοχωρίτες, που τους κατηγόρησαν ότι είχαν σχέση με την Αντίσταση. Τους εκτέλεσαν στην περιοχή Εξοχή και τους έθαψαν σε λάκκο που τους είχαν βάλει να σκάψουν οι ίδιοι.

Την 31 Σεπτεμβρίου 1944, άνδρες του Τάγματος του Δάγκουλα όρμησαν στην Ευκαρπία και εκτέλεσαν 14 πολίτες στο λατομείο της περιοχής. Τους τελευταίους μήνες της Κατοχής, η Θεσσαλονίκη και η ευρύτερη περιοχή βίωσε καταστάσεις σκληρής δοκιμασίας.

ΤΑ «ΤΑΓΜΑΤΑ ΕΥΖΩΝΩΝ» ή «ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ»

Την 7 Απριλίου 1943 οι γερμανικές αρχές Κατοχής τοποθέτησαν νέα κυβέρνηση υπό τον Ι. Ράλλη, δεδηλωμένο «αντικομμουνιστή», που είχε την κάλυψη πολιτικών από διάφορα κόμματα και του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού που τον όρκισε.

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Χαρίτων Σταμπουλίδης

Μετά το οικονομικό κραχ του 1929, το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων οδηγείται στην εξαθλίωση. Ιδιαίτερα άθλια είναι η κατάσταση στους προσφυγικούς οικισμούς και σύμφωνα με τη μαρτυρία του νομάρχη Θεσσαλονίκης, Αχ. Καλεύρα:

«Οι πέριξ των πόλεων συνοικισμοί μικροαστικής εγκαταστάσεως θ’ αποτελέσουν μετά δεκαετίαν, ενωρίτερα ή αργότερα, τον πυρήνα της επαναστατικής Ελλάδος. Ο κόσμος αυτός τώρα ψευτοζεί. Όταν όμως δεν θα ημπορεί να ψευτοζεί;».

Τα ημερομίσθια δεν παρακολουθούν τη ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού, με αποτέλεσμα να εξανεμίζεται το πενιχρό εργατικό εισόδημα. Κατά την περίοδο αυτή η χώρα συγκλονίζεται από αλλεπάλληλες απεργιακές εκδηλώσεις.

Το 1930 κάνει την εμφάνισή της στην πόλη η εθνικιστική-φασιστική οργάνωση ΕΕΕ (Εθνική Ένωσις Ελλάς) με δράση εναντίον και του εργατικού κινήματος.

Η δράση των παρακρατικών οργανώσεων στηρίχθηκε στην ανοχή ή ακόμα και την ενθάρρυνση των δυνάμεων Ασφαλείας και του επίσημου κράτους, με απώτερο σκοπό την ποδηγέτηση και τρομοκράτηση του συνδικαλιστικού κινήματος.
Το Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης συνεχίζει τη δραστηριότητά του, αν και το 1931 αναγκάστηκε να μεταφερθεί από την πλατεία Αριστοτέλους στην πλατεία Βλάλη, μετά από έξωση που του έκανε ο ιδιοκτήτης του κτιρίου στο οποίο στεγαζόταν.

Στα απομνημονεύματα του Μάρκου Βαφειάδη διαβάζουμε:
«…Θάταν άνοιξη του 1931. Το ΕΚΘ τόχαν πια διαλύσει πριν από κάμποσους μήνες με δικαστική απόφαση, σύμφωνα με τον νόμο περί ιδιώνυμου [...] Επειδή δεν είχε λεφτά να πληρώσει και κυρίως γιατί ο νοικοκύρης έκανε έξωση, ύστερα από πίεση της Ασφάλειας, έμεινε χωρίς γραφεία όπως και τα σωματεία που στεγάζονταν σ’ αυτό.

Δημιουργήθηκε μια Λέσχη σε μια αίθουσα σε κτίριο της οδού Βενιζέλου [...] όπου μαζεύονταν εργάτες και εργάτριες προ παντός νέοι για εκπολιτιστικές εκδηλώσεις… »
Την 18 Αυγούστου 1932 στο Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης (γωνία Χαρ. Παπαμάρκου και Δικαστηρίων στο Καπάνι) συνεδριάζει το γραφείο του Συνδικάτου Οικοδόμων. Άγνωστοι οπλοφόροι εισέβαλαν στο γραφείο και επιτέθηκαν με πυροβολισμούς σε όσους βρίσκονταν στο γραφείο. Στη διάρκεια του επεισοδίου τραυματίστηκε θανάσιμα ο συνδικαλιστής Χαρίτων Σταμπουλίδης.

Την επομένη 19 Αυγούστου διαβάζουμε στα Μακεδονικά Νέα:
«Οι “εθνικιστικοί κύκλοι” αποδίδουν τας “αιματηράς σκηνάς” εις την προκλητικότητα των κομμουνιστών εργατών, οι οποίοι καθημερινώς εκδίδουν προκηρύξεις εις τας οποίας περιλούουν με τας αισχροτέρας των ύβρεων συναδέλφους των, προκαλούντες ούτω την εξέγερσιν…».

Την 20 Αυγούστου τα Μακεδονικά Νέα επανέρχονται και πληροφορούν ότι για το επεισόδιο συνελήφθησαν 5 ύποπτοι και παρατηρούν:
«Οι εδώ εθνικισταί μιμούνται την δράσιν των φασιστικών εκτελεστικών ομάδων της Ευρώπης».
Ο Κ. Τομανάς στο Χρονικό της Θεσσαλονίκης σημειώνει:

«Στις 20 Αυγούστου, σε συμπλοκή στο Καπάνι, Τριεψιλίτες τραυματίζουν θανάσιμα τον εργάτη Χαρίτωνα Σταμπουλίδη. Ο Μάρκος Βαφειάδης καταγγέλλει στην αστυνομία ως δράστες του φόνου τους αδελφούς Μελεμενλή, ηγετικά στελέχη των ομάδων κρούσεως της ΕΕΕ. Η αστυνομία, όμως, τους αφήνει ελεύθερους και ανακοινώνει στις εφημερίδες ότι “οι δράσται καταζητούνται και οι ανακρίσεις διεξάγονται προς πάσα κατεύθυνσιν” και προσπαθεί να φορτώσει τον φόνο στους εχθρούς του ΚΚΕ αρχειομαρξιστές».

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς

Ο Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς ή Άπις ήταν Σέρβος αξιωματικός, περιώνυμος συνωμότης, φανατικός εθνικιστής, γεννημένος την 17 Αυγούστου 1876.

Το όνομά του συνδέθηκε με τις μεγαλύτερες συνωμοσίες και δολοφονίες της εποχής του. Την 11 Ιουνίου 1903, αρχηγός μιας ομάδας νεαρών Σέρβων στρατιωτικών, εισέβαλε στα ανάκτορα του Βελιγραδίου και δολοφόνησε τον Σέρβο βασιλιά Αλέξανδρο Οβρένοβιτς και την μοργανατική σύζυγό του Δράγα. Μετά απ’ αυτό στο θρόνο ανέβηκε ο αρχηγός της αντίπαλης σερβικής δυναστείας Πέτρος Καραγεώγεβιτς.

Το 1906 ο Δημητρίεβιτς και άλλοι κατηγορήθηκαν για συνωμοσία, που αποσκοπούσε στην εκθρόνιση του βασιλιά Πέτρου, την δολοφονία του διαδόχου Αλέξανδρου και την ανάρρηση στον θρόνο του αδελφού του Αλέξανδρου, Γεωργίου.

Το 1911 ο Δημητρίεβιτς ίδρυσε την μυστική οργάνωση «Ένωση ή Θάνατος» (γνωστή με το όνομα «Μαύρη Χειρ»), που είχε κύριο στόχο την ένωση όλων των Σλάβων σ’ ένα κράτος. Το 1911, επίσης, οργάνωσε και συνωμοσία για τη δολοφονία του Αυτοκράτορα της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκου Ιωσήφ.
Τρία χρόνια μετά, τον Φεβρουάριο του 1914, οργάνωσε μια άλλη συνωμοσία για τη δολοφονία του Βασιλέως της Βουλγαρίας Φερδινάνδου.

Την 28 Ιουνίου 1914 ο διάδοχος της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας αρχιδούκας Φραγκίσκος-Φερδινάνδος και η σύζυγός του Σοφία Χότεκ, πριγκίπισσα του Χόενμπεργκ, δολοφονήθηκαν στο Σεράγεβο, που ήταν το τέρμα μιας μεγάλης περιοδείας κατά την οποία το πριγκιπικό ζεύγος επιθεώρησε μεγάλα στρατιωτικά γυμνάσια στη Βοσνία και έμελλε να είναι και το τέλος της ζωής τους. Για τη δολοφονία αυτή χρησιμοποιήθηκαν ο Ν. Γκαμπρίνοβιτς, που είχε εργαστεί ως μαθητευόμενος ξυλουργός, κλειδαράς και τυπογράφος, ο Τρ. Γκρούμπιτς, μαθητής Γυμνασίου με τελικό εκτελεστή επίσης μαθητή Γυμνασίου Γαβρίλο Πρίνσιπ. Ας σημειωθεί ότι λίγο πριν ο Γκαμπρίνοβιτς επιχείρησε, χωρίς επιτυχία, να πράξει το ίδιο εκτοξεύοντας αυτοσχέδια χειροβομβίδα εναντίον των υποψηφίων θυμάτων. Η τελευταία αυτή συνωμοσία του ήταν και η αφορμή της κήρυξης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Μια τέτοια ενέργεια δεν θα μπορούσε να είναι έργο μόνο των τριών νεαρών μαθητών. Ο σχεδιασμός της δολοφονίας θεωρήθηκε ότι έγινε από την οργάνωση Μαύρη Χείρα της οποίας αρχηγός ήταν ο Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς, τότε διευθυντής του 2ου Επιτελικού Γραφείου του σερβικού στρατού, που μετείχε και σε άλλη μυστική οργάνωση με το όνομα Εθνική Άμυνα.
Κατά μια άλλη εκδοχή, η σερβική κυβέρνηση, επιχειρώντας να πετύχει καλύτερους όρους στη συμφωνία της με την Αυστροουγγαρία, θυσίασε τον επίφοβο και γι’ αυτή συνωμότη, ως υπεύθυνο για τη δολοφονία του διαδόχου του θρόνου των Αψβούργων.

Παρά ταύτα ο Δημητρίεβιτς συνέχισε τις συνωμοτικές του δράσεις ακόμα και μέσα στην Ελλάδα. Το 1916 οργάνωσε συνωμοσία στη Θεσσαλονίκη για τη δολοφονία του Βασιλέως Κωνσταντίνου Α΄. Οι περίεργες κινήσεις του όμως και των ομοϊδεατών συντρόφων του προκάλεσαν την υποψία των ελληνικών Αρχών. Μετά από παρακολούθηση Έλληνες στρατιωτικοί εισέβαλαν τη νύκτα της 12 Δεκεμβρίου 1916 στο χώρο που διέμενε και τον συνέλαβαν μαζί με τους κυριότερους οπαδούς του, Σέρβους στρατιωτικούς. Κατά την ανάκριση διαπιστώθηκε εκτός των παραπάνω και ο παράλληλος σχεδιασμός της παράδοσης όλου του σερβικού μετώπου στον εχθρό, καθώς επίσης διατυπώθηκε εναντίον του και η κατηγορία της πρόθεσης δολοφονίας του τότε διαδόχου και μετέπειτα βασιλιά της Σερβίας Αλέξανδρου και του Σέρβου Πρωθυπουργού Πάσιτς, που, κατά τον ίδιον, έτρεφαν αντιγαλλικά αισθήματα.

Ο επίλογος του δράματος γράφτηκε στη Θεσσαλονίκη. Έπειτα από μια παρωδία δίκης ο Δημητρίεβιτς και επτά σύντροφοί του καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν στη Θεσσαλονίκη την 13 Ιουνίου 1913. Οι εκτελεστές κράτησαν μυστικό τον τόπο που τους έθαψαν. Από όλα τα μέλη της συνωμοτικής οργάνωσης γλίτωσε μόνο ο λοχαγός Βέσιτς, που κρύφτηκε στο σπίτι του Μιλτ. Νεγρεπόντη, υπουργού Οικονομικών στην υπό τον Ελ. Βενιζέλο προσωρινή κυβέρνηση του Κινήματος Εθνικής Αμύνης. Αργότερα η κόρη του Βέσιτς, Σοφία, θα παντρευτεί τον Κων. Ζάννα.

Το 1953 ο Τίτο διέταξε την αναθεώρηση της δίκης της Θεσσαλονίκης για να φωτιστούν τα αίτια της, ουσιαστικά, δολοφονίας του Δημητρίεβιτς. Ο Άπις αποκαταστάθηκε.
Το τι εξυπηρετούσε η ενέργεια αυτή του Τίτο παραμένει άγνωστο.

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Η σφαγή των προξένων

Ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας του σχηματισμού των εθνικών χριστιανικών κρατών στη Βαλκανική.

Την 22 Ιανουαρίου/3 Φεβρουαρίου 1830 αναγνωρίστηκε η πλήρης ανεξαρτησία του ελληνικού κράτους. Τα οριστικά βόρεια σύνορα του νέου κράτους ορίζονται από τη γραμμή Αμβρακικού κόλπου – Παγασιτικού κόλπου.

Την 4 Δεκεμβρίου 1833 αναγνωρίστηκε η αυτονομία της Σερβίας υπό τον Μίλαν Οβρένοβιτς.

Την 20 Νοεμβρίου 1861 αναγνωρίστηκε από την Πύλη με σουλτανικό φιρμάνι το ρουμανικό εθνικό κράτος. Η Ρουμανία, μετά από την ένωση των παραδουνάβιων ηγεμονιών Μολδαβίας και Βλαχίας το 1859, είχε συγκροτηθεί σε κράτος υπό τον βογιάρο ηγεμόνα Αλέξ. Κούζα.

Από τις αρχές του αιώνα το Μαυροβούνιο αποτελούσε ανεξάρτητη ηγεμονία, μέσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία, υπό την εποπτεία Ρωσίας και Αυστρίας μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης των Παρισίων του 1865.

Στη Βουλγαρία η κατάσταση ήταν ρευστή. Τον Μάρτιο 1870 δημιουργήθηκε με φιρμάνι του σουλτάνου Αβδούλ Αζίζ η Βουλγαρική Εξαρχία, δηλαδή αυτοκέφαλη βουλγαρική Εκκλησία, που ο Έξαρχος θα διέμενε στην Κωνσταντινούπολη. Γινόταν έτσι, κατά κάποιο τρόπο, ισότιμος με τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αντέδρασε και τον Αύγουστο 1872 κήρυξε την Βουλγαρική Εξαρχία σχισματική.

Η υπόθεση όμως δεν ήταν μόνο θρησκευτική αλλά και πολιτική. Το σουλτανικό φιρμάνι υπογράφηκε με πίεση του Ρώσου πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη, κόμη Ιγνάτιεφ, στα πλαίσια του πανσλαβισμού των Ρώσων, με στόχο τα Βαλκάνια. Έτσι εγκαινιάστηκε μια περίοδος ελληνοβουλγαρικού ανταγωνισμού που θα τελείωνε με τη συνθήκη του Νεϊγύ το 1919. Τη δεκαετία του 1880 οι Βούλγαροι αξιώνουν τη δημιουργία ανεξάρτητου βουλγαρικού κράτους.

Μια άλλη οντότητα στα Βαλκάνια, μέσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία, ήταν το (πρώην) βασίλειο της Βοσνίας και το (πρώην) δουκάτο της Ερζεγοβίνης. Είχαν δικό τους βεζίρη (με τρεις αλογοουρές…) και έδρα το Σεράγεβο.

Έτσι είχε η κατάσταση στα Βαλκάνια το 1875. Τον Ιούλιο αυτού του χρόνου οι εξαθλιωμένοι, από την καταδυνάστευση των Τούρκων, κάτοικοι της περιοχής Βοσνίας – Ερζεγοβίνης εξεγέρθηκαν. Στην εξέγερση συμμετείχαν και μουσουλμάνοι κάτοικοι, που ήθελαν να απαλλαγούν από την εκμετάλλευση των Τούρκων μπέηδων που τους έπαιρναν το 40% της παραγωγής τους. Όλοι ζητούσαν την ενσωμάτωση των περιοχών τους στην αυτόνομη Σερβία. Η εξέγερση, λοιπόν, δεν είχε μόνο θρησκευτικό χαρακτήρα αλλά και εθνικό-πολιτικό.

Το 1874 είχε ιδρυθεί στη Γενεύη, από Έλληνες, Σέρβους, Βούλγαρους και Ρουμάνους φοιτητές, η Δημοκρατική Ανατολική Οργάνωση. Με αφορμή την εξέγερση των κατοίκων της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, η Οργάνωση έβγαλε μια ανακοίνωση σε όλες τις γλώσσες της Βαλκανικής, που αναδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εργάτης της Αθήνας:

«Είναι αληθώς λυπηρόν το θέαμα, όπερ παρουσιάζει η Ανατολή [Βαλκάνια]. Εν τω σκότει και τη αθλιότητι τυραννικοτάτου κυβερνητικού συστήματος, απαισίως γνωστού υπό το όνομα Οθωμανική Αυτοκρατορία, λαός αντιπροσωπεύων την βίαν και την στασιμότητα, εμφορούμενος υπό οπισθοδρομικών ιδεών, εποχών παρωχημένων, αναγνωρίζων ως θείον νόμον το Κοράνιον, τον κώδικα τούτο της κατακτήσεως και του αίματος, δεσπόζει λαών νοημόνων, ασπαζομένων μετά στοργής τας δημοκρατικάς του Ευαγγελίου αρχάς

(…) Διότι [οι βαλκανικοί λαοί] ουδέποτε από κοινού ηργάσθησαν. Διότι τας εξεγέρσεις αυτών, μονομερώς πάντοτε γενομένας, ηδυνήθη να καταπνίξει η συγκεντρωμένη των κρατούντων [τούρκων] δύναμις. Συμφέροντα αντίθετα και συγκερασμένα δεν χωρίζουσι τους λαούς της Ανατολής. Ουδείς επιζητεί να δεσπόσει επί του άλλου. Έκαστος των λαών τούτων οφείλει να επιδεικνύει και οφείλει να επιδιώκει την απελευθέρωσιν και την εν ελευθερία ανάπτυξίν του. Αλλ’ ο σκοπός ούτος ουδέποτε θέλει επιτευχθεί δι’ ενεργειών μεμονωμένων, η επιτυχία εξαρτάται εκ της κοινής συμπράξεως. Τούτο οφείλουσι να εννοήσωσι καλώς οι λαοί της Ανατολής. Ας ενωθούν και εσώθησαν.

Έλληνες, Αλβανοί, Σέρβοι, Ρουμάνοι, Βούλγαροι, φυλαί ελληνικαί, σλαυικαί, λατινικαι, ταταρικαί, όσοι κατοικείτε τας ευρείας χώρας, τας περιλαμβανομένας μεταξύ των τριών θαλασσών, του Ευξείνου, της Μεσογείου και της Αδριατικής, Ενωθείτε. Εν τη ενώσει έγκειται η ισχύς και το συμφέρον σας. Κλείσατε τα βιβλία του παρελθόντος».

Και σχολιάζει η εφημερίδα:

«Συμμεριζόμεθα [την ιδέα της Βαλκανικής Ομοσπονδίας] πληρέστατα, καθ’ όσον και ημείς φρονούμεν ότι το πολυθρύλητον ανατολικόν ζήτημα πρέπει να λυθεί ουχί υπό ταύτης ή εκείνης της [ευρωπαϊκής] Δυνάμεως, αλλ’ υπ’ αυτών τούτων των ενδιαφερομένων λαών, εν ονόματι ομονοίας και αδελφότητος των εργαζομένων».

Από την κρίση θέλησαν να επωφεληθούν οι Βούλγαροι, που τον Απρίλιο 1876 εξεγέρθηκαν εναντίον των Οθωμανών. Η εξέγερσή τους, που καθοδηγούταν από το Βουκουρέστι, εξαντλήθηκε σε μικροσυμπλοκές και δεν είχε αποτέλεσμα. Καταπνίγηκε και ακολούθησαν σφαγές, που η αγριότητά τους έκανε και τον Β. Ουγκό να διακηρύξει τον αποτροπιασμό του.

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Ευρετήριο

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ:
ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΞΕΝΩΝ

Οι πρόξενοι της Γαλλίας, Ζιλ Μουλέν και της Γερμανίας, Ερρίκος Άμποτ πήγαιναν να συναντήσουν τον βαλή Ριφαάτ μπέη. Ήθελαν να του επιστήσουν την προσοχή του γιατί η ατμόσφαιρα στην πόλη ήταν βαριά. Μουσουλμανικός όχλος, όμως, τους επιτέθηκε και τους κατακρεούργησε μέσα στο Σαατλή τζαμί, που λειτουργούσε στη σημερινή Αγίου Δημητρίου, τους δύο προξένους.

Μετά τη δολοφονία τα πτώματα των προξένων πετάχτηκαν στο καλντερίμι. Τα αίτια της σφαγής ήταν εθνικιστικά, με θρησκευτικό μανδύα. Μετά την άγρια δολοφονία των προξένων, ήταν έτοιμη να ξεσπάσει σφαγή σε βάρος των χριστιανών. Ο Οθωμανός, όμως, φρούραρχος της πόλης, κινήθηκε αστραπιαία και αποφασιστικά.

Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης κατέπλευσαν πλοία των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής. Δυο ελληνικά πολεμικά πλοία, έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στη Θεσσαλονίκη. Οι επικεφαλής ναύαρχοι απαίτησαν ικανοποίηση.

Τις απαιτήσεις των ναυάρχων προσπάθησαν να ικανοποιήσουν οι Τούρκοι. Την 16 Μαΐου 1876 στήθηκαν στο χώρο της σημερινής πλατείας Ελευθερίας 9 αγχόνες για εκτελεστούν ισάριθμοι ανώνυμοι Τούρκοι. Οι δύο απ’ αυτούς σώθηκαν και πήραν χάρη με την επέμβαση του Ρώσου ναύαρχου.


ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ:
ΟΙ «ΒΑΡΚΑΡΗΔΕΣ» ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Νεαροί αναρχικοί στη Θεσσαλονίκη πίστεψαν ότι αν κτυπούσαν τα σύμβολα του ευρωπαϊκού καπιταλισμού θα ανάγκαζαν τις Δυνάμεις να παρέμβουν για το Μακεδονικό ζήτημα. Διάλεξαν τη Θεσσαλονίκη γιατί ήταν έδρα οθωμανικών αρχών και αποφάσισαν να ανατινάξουν την Οθωμανική Τράπεζα.

Υιοθέτησαν τον όρο Βαρκάρηδες ή Γκεμιτζήδες (Gemidji). Τα εκρηκτικά ήρθαν λαθραία στη Θεσσαλονίκη σαν κιβώτια σαρδέλες. Νοίκιασαν ένα μπακάλικο απέναντι από την Τράπεζα, έσκαψαν ένα τούνελ κάτω από το δρόμο και το γέμισαν εκρηκτικά.

Οι Βαρκάρηδες κρύβονταν όλη την ημέρα στις προκαθορισμένες θέσεις τους. Όταν σβήσανε τα φώτα, ρίχτηκαν στην τράπεζα δύο βόμβες. Τη στιγμή εκείνη έγινε και τεράστια έκρηξη με την ταυτόχρονη κατάρρευση του τμήματος του κτιρίου. Σχεδόν αμέσως έπιασε φωτιά και το εσωτερικό της τράπεζας.

Οι αρχές έστειλαν αμέσως τους πυροσβέστες αλλά παρ’ όλες τις προσπάθειες το κτίριο κάηκε σχεδόν ολοκληρωτικά.
Συγκροτήθηκε το έκτακτο στρατοδικείο που καταδίκασε την 6 Ιουνίου τους αυτουργούς σε θάνατο. Οι Βαρκάρηδες οδηγήθηκαν στις φυλακές του Επταπυργίου όπου έμειναν μέχρι την 23 Απριλίου 1906, όταν με σουλτανικό φιρμάνι μετατράπηκαν οι θανατικές καταδίκες σε εξορία.


ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ:
ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α’

Ο Ελ. Βενιζέλος πίεσε το βασιλιά Γεώργιο Α’ να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη για να εδραιωθεί η ελληνική κατοχή της πόλης. Ο βασιλιάς Γεώργιος ήρθε στη Θεσσαλονίκη την 29 Οκτωβρίου 1912.

Οι στρατοκράτες Βιέννης και Βερολίνου προετοιμάζονταν για πόλεμο. Η Ανατολή ήταν ο αντικειμενικός σκοπός τους. Για να πετύχουν τα σχέδιά τους, έπρεπε να βγει από τη μέση ο αγγλόφιλος Γεώργιος.

Το μεσημέρι της 5ης Μαρτίου 1913, ο Γεώργιος, συνοδευόμενος από τον υπασπιστή του κατέβηκε στην αποβάθρα του Λευκού Πύργου για να επισκεφτεί τον Γερμανό ναύαρχο Γκόπφεν στο λιμάνι της πόλης. Περί ώρα 17.00, κάποιος Αλ. Σχινάς τον πυροβόλησε από πίσω και τον τραυμάτισε θανάσιμα. Ο Αλ. Σχινάς ανακρίθηκε για μέρες. Ενώ η υπόθεση προχωρούσε, ο Σχινάς έπεσε από ένα παράθυρο του Διοικητηρίου, όπου κρατούνταν, και αυτοκτόνησε.

Η απολογία του Σχινά δεν ήρθε ποτέ στη δημοσιότητα. Στο πλοίο Ελευθερία, που μετέφερε άγνωστο άτομο με το φάκελο της δικογραφίας στην Αθήνα, εκδηλώθηκε πυρκαγιά και ο φάκελος αποτεφρώθηκε.

Η βασίλισσα Όλγα επισκέφθηκε τον Σχινά στο κελί του, αλλά ποτέ δεν μίλησε. Ο υπασπιστής του βασιλιά Φραγκούδης, δεν κλήθηκε στην ανάκριση. Τοποθετήθηκε στρατιωτικός ακόλουθος στην Ουάσιγκτον.


ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ:
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΝΤΡΑΓΚΟΥΤΙΝ ΝΤΙΜΙΤΡΙΕΒΙΤΣ
ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Ο Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς ή Άπις ήταν Σέρβος αξιωματικός, φανατικός εθνικιστής.

11.06.1903: Αρχηγός ομάδας Σέρβων στρατιωτικών, εισβάλλει στα ανάκτορα του Βελιγραδίου και δολοφονεί τον βασιλιά Αλέξανδρο Οβρένοβιτς και τη σύζυγό του Δράγα. Στο θρόνο ανεβαίνει ο Πέτρος Καραγεώγεβιτς.
1906: Ο Δημητρίεβιτς και άλλοι κατηγορούνται για συνωμοσία, για την εκθρόνιση του βασιλιά Πέτρου.
1911: Ο Δημητρίεβιτς ιδρύει την μυστική οργάνωση «Ένωση ή Θάνατος» (γνωστή ως «Μαύρη Χειρ»). Οργανώνει και συνωμοσία για τη δολοφονία του Αυτοκράτορα της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκου Ιωσήφ.

Φεβρουάριος 1914: Οργανώνει συνωμοσία για τη δολοφονία του βασιλιά της Βουλγαρίας Φερδινάνδου.
18.06.1914: Ο διάδοχος της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκος-Φερδινάνδος και η σύζυγός του Σοφία Χότεκ δολοφονούνται στο Σεράγεβο. Η δολοφονίας θεωρείται ότι οργανώθηκε από την οργάνωση Μαύρη Χείρα.

1916: Οργανώνει στη Θεσσαλονίκη συνομωσία για τη δολοφονία του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄. Μετά από παρακολούθηση, Έλληνες στρατιωτικοί τον συλαμβάνουν μαζί με Σέρβους στρατιωτικούς.
13.06.1913: Έπειτα από μια παρωδία δίκης ο Δημητρίεβιτς και επτά σύντροφοί του καταδικάζονται σε θάνατο και εκτελέστηκαν στη Θεσσαλονίκη. Ο τόπος ταφής τους κρατείται μυστικός.
1953: ο Τίτο αποκαθιστά τον Δημητρίεβιτς.


Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Βιβλιογραφία

Mazower Mark: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ πόλη των φαντασμάτων – ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ – 2006
Meynaud J.: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ – ΜΠΑΫΡΟΝ
Meynaud J.: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ η βασιλική εκτροπή από τον κοινο-βουλευτισμό
Αναστασιάδης Γιώργος: ΤΟ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ – ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2010
Αναστασιάδης Γιώργος (επιμ.): ΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ – ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑ-ΛΟΝΙΚΗΣ η ιστορική φυσιογνωμία του – Ε.Κ.Θ., 1997
Ανδρικόπουλος Γιάννης: Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ 1922-1936 – ΦΥΤΡΑΚΗΣ/Ο ΤΥΠΟΣ, 1987
Ασπρέας Γεώργιος: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ τόμοι Α’, Β’ – ΧΡΗΣΙΜΑ ΒΙΒΛΙΑ
Βακαλόπουλος Απόστολος: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1204-1985 – ΒΑΝΙΑΣ – 1988
Βούλτεψης Γιάννης: ΥΠΟΘΕΣΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ τόμος Α’, Β’ – ΑΛΚΥΩΝ, 1998
Βούλτεψης Γιάννης: ΤΖΩΡΤΖ ΠΟΛΚ χρέος για την αλήθεια – έρευνα & ντοκουμέντα – ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, 2002
Βούρβαχης Ελευθέριος: ΠΟΙΟΣ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟΝ ΠΟΛΚ; ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ & ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΛΑΝΗ – ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, 2003
Βουρνάς Τάσος: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ τόμοι Α’, Β’, Γ’, Δ’, Ε’, ΣΤ’.
Βρατσάνος Δήμος: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΝ 1824-1935 – ΑΡΙΩΝ 1936
Δαφνής Γρηγόρης: Η ΕΛΛΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΠΟΛΕΜΩΝ 1923-1940 τόμοι Α’, Β’ – ΚΑΚΤΟΣ, 1997
Δημητράτος Γ. Σ.: ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙ ΤΟΥ ΦΟΒΕΡΟΥ ΒΗΜΑΤΟΣ – 1991
Δρογίδης Α. Δημήτριος: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1897-1997 – UNIVERSITY STUDIO PRESS, 1996
Ενεπεκίδης Κ. Πολυχρόνης: Η ΔΟΞΑ ΚΑΙ Ο ΔΙΧΑΣΜΟΣ 1908-1918 – Σ.Ι.ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, 1992
Κήλυ Έντμουντ: ΦΟΝΟΣ ΣΤΟ ΘΕΡΜΑΪΚΟ ύπατοι, πραίτορες & τύπος στην υπόθεση Πολκ – ΓΝΩΣΗ, 1991
Κορδάτος Γιάννης: ΜΕΓΑΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ τόμος ΧΙΙΙ 1900-1924 – 20ος ΑΙΩΝΑΣ
Κουζινόπουλος Σπύρος: Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ. ΥΠΟΘΕΣΗ ΝΙΚΗΦΟΡΙΔΗ – 1988
Κούλογλου Στέλιος: ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ – 2005
Κουμουνδουρέας (επιμ): ΒΙΒΛΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ τόμοι Α’, Β’, Γ’, Δ’, Ε’
Κωστής Θ. Γεώργιος: ΘΡΙΑΜΒΟΣ – ΠΡΟΔΟΣΙΑ – ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ τόμος Α’ 1877-1923
Κωστής Θ. Γεώργιος: Η ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑΞΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΣ τόμος Β’ 1923-1936
Κωστής Θ. Γεώργιος: ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΗΣ ΔΟΞΑΣ τόμος Γ’ 1936-1941
Λεονταρίτης Γεώργιος: ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΔΥΟ ΑΚΡΑ η πορεία του Κέντρου 1946-1967 – ΕΣΤΙΑ, 1992
Λιάκος Αντώνης: Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΝΕΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ το παράδειγμα της Θεσ-σαλονίκης – ΛΩΤΟΣ, 1988
Λιναρδάτος Σπύρος: ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΣΤΗ ΧΟΥΝΤΑ τόμοι Α’, Β’, Γ’, Δ’ – ΤΟ ΒΗΜΑ, 2010
Μέγας Γιάννης: ΟΙ «ΒΑΡΚΑΡΗΔΕΣ» ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ η αναρχική βουλγαρική ομάδα και οι βομβιστικές ενέργειες του 1903 – Π. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, 2010
Μελετόπουλος Η. Μελέτης: Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ – ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ, Α.Α.ΛΙΒΑΝΗ, 1994
Μίντσης Γεώργιος: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ (Γενική Ιστορική Επισκόπηση 1870-1990) – ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1990
Νικολακόπουλος Ηλίας: Η ΚΑΧΕΚΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΟΜΜΑΤΑ & ΕΚΛΟΓΕΣ 1946-1967 – ΠΑΤΑΚΗΣ, 2001
Οικονομίδης Φοίβος: ΠΟΛΕΜΟΣ, ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ & ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ – ΟΡΦΕΑΣ, 1992
Παπαγιαννόπουλος Απόστολος: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ … ΕΝ ΘΕΡΜΩ τόμοι Α’, Β’, Γ’ – ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ, ΠΑΙΔΕΙΑ, 2009
Παπαϊωάννου Κώστας: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ’63 ΥΠΟΘΕΣΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ – ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ, 1993
Παπαϊωάννου Κώστας: ΠΟΛΙΤΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ’48 ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΖ. ΠΟΛΚ – ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ, 1993
Παπαϊωάννου Κώστας: Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΕΙ… 1944-2007 – ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ, 2008
Παπακωνσταντίνου Μιχάλης: Η ΤΑΡΑΓΜΕΝΗ ΕΞΑΕΤΙΑ 1961-1967 τόμος Α’, Β’ – ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, 1997
Παπανδρέου Γ. Ανδρέας: Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ – ΚΑΡΑΝΑΣΗΣ
Πετρίδης Παύλος: ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΛΑΜΠΡΑΚΗ ανέκδοτα ντοκουμέντα 1963-1966 – ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, 1975
Πετρίδης Παύλος: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ τόμοι Α’, Β’, Γ’ – ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ
Ροδάκης Περικλής: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ τόμος Α’ 1900-1922 – ΓΟΡΔΙΟΣ
Στακτόπουλος Γρηγόρης: ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΟΛΚ η προσωπική μου μαρτυρία – ΓΝΩΣΗ, 1984
Συλλογικό: Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ – ΑΡΧΕΤΥΠΟ, 2010
Τζέμος Γιάννης: ΤΑ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2003
Τομανάς Κώστας: ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – ΕΞΑΝΤΑΣ, 1992
Τομανάς Κώστας: ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ τόμοι Α’, Β’ – ΝΗΣΙΔΕΣ, 1995
Τρεμόπουλος Μιχάλης: Η ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ, 2001
Τρίκκας Τάσος: ΕΔΑ 1951-1967 το νέο πρόσωπο της Αριστεράς τόμος Α’, Β’ – ΘΕΜΕΛΙΟ, 2009
Χατζηαργύρης Κώστας: Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΟΛΚ ο ρόλος των ξένων υπηρεσιών στην Ελλάδα – GUTENBERG
Χορομίδης Κώστας: ΓΙΑΤΙ ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΚΕ Η ΑΛΗΘΕΙΑ – ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΟΜΟ-ΛΟΓΙΕΣ – ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ – Περιοδικό ΕΝΩΠΙΟΝ Δ.Σ.Α., τεύχος 54, Νοέμβριος-Δεκέμ-βριος 2009
ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ – ΤΕΣΣΕΡΑ ΕΨΙΛΟΝ
Εφημερίδα ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 27.05.2001
1941-1944: Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ – Π.Ο.Α.Ε.Α. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Γιώργος Τσαρουχάς

Με την έκρηξη του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967, οι πραξικοπηματίες εφάρμοσαν το σχέδιο Προμηθεύς για να στερεώσουν την εξουσία τους. Το σχέδιο Προμηθεύς προβλεπόταν η σύλληψη προσωπικοτήτων απ’ όλο το πολιτικό φάσμα και ιδιαίτερα από την Αριστερά. Με βάση το σχέδιο αυτό οι αρχές Ασφαλείας και στρατιωτικά τμήματα σάρωσαν κυριολεκτικά την Ελλάδα και πραγματοποίησαν χιλιάδες συλλήψεις. Οι περισσότερες απ’ αυτές κατέληγαν σε φυλακίσεις ή εκτοπίσεις σε νησιά, όπως Γυάρος, Λέρος κ.α.

Στόχος της Χούντας ήταν η διάλυση κάθε κομματικού σχηματισμού και κάθε πολιτικής ή κομματικής οργάνωσης, κυρίως της Αριστεράς, για να μην βρεθούν στο μέλλον μπροστά σε εκλογικό αποτέλεσμα όμοιο με εκείνο των εκλογών του 1958, όταν η ΕΔΑ είχε αναγορεύθηκε αξιωματική αντιπολίτευση με ποσοστό 24,42% κατακτώντας 79 έδρες στη Βουλή. Με αυτό τον τρόπο θεωρούσαν ότι θα εκμηδένιζαν την επιρροή της Αριστεράς στα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα της χώρας.

Εκτός απ’ αυτά, το δικτατορικό καθεστώς γνώριζε ότι η Αριστερά, με τη δομή και την οργάνωση που είχε, μπορούσε να οργανώσει πολυμέτωπη αντίσταση ενάντια στο καθεστώς. Για το λόγο αυτό η ΕΔΑ αλλά και όλα τα άλλα πολιτικά κόμματα τέθηκαν από νωρίς εκτός νόμου και όλα σχεδόν τα στελέχη τους συνελήφθησαν.

Το 1968 ήταν κρίσιμος χρόνος για την ενότητα της Αριστεράς στην Ελλάδα. Την περίοδο 5 έως 15 Φεβρουαρίου 1968 συνήλθε στο Βουκουρέστι Ρουμανίας η ευρεία 12η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Η ηγετική ομάδα του Κ. Κολιγιάννη, επίδοξου διάδοχου του Ν. Ζαχαριάδη, επέλεξε με παραταξιακά κριτήρια τα μέλη που θα συμμετείχαν από την Ευρώπη και τις Ανατολικές χώρες και υποβάθμισε αριθμητικά τη συμμετοχή στελεχών του ΚΚ που προέρχονταν από την Ελλάδα.

Στις συζητήσεις στην Ολομέλεια κυριάρχησε η κριτική στη γραμμή του ΚΚΕ πριν τη δικτατορία στην Ελλάδα επειδή προέκυψαν δεδομένα που αποδείκνυαν λανθασμένους χειρισμούς και άστοχες αποφάσεις. Δεν υπήρξε, όμως, πνεύμα συνεννόησης. Το θέμα πήρε εκρηκτικές διαστάσεις. Ένας αριθμός μελών αποχώρησε καταγγέλλοντας την Ολομέλεια ως παράνομη.

Έτσι επήλθε η ρήξη και το ΚΚΕ διασπάστηκε σε δύο τμήματα: στο ένα βρέθηκαν αυτοί που υποστήριζαν τον Κολιγιάννη και στο άλλο οι εκπρόσωποι του εσωτερικού της Ελλάδας. Το πρώτο ονομάστηκε τότε ΚΚΕ Εξωτερικού και το δεύτερο ΚΚΕ Εσωτερικού, που οι αντίπαλοί του το ονόμαζαν Κόμμα των Αναθεωρητών ή Ρεβιζιονιστών.

Τα όσα συνέβαιναν στη 12η Ολομέλεια του ΚΚΕ αναστάτωσαν τα μέλη και τους φίλους του ΚΚΕ στην Ελλάδα. Η πρώτη αντίδραση εκδηλώθηκε στις φυλακές της Αίγινας, όπου ήταν φυλακισμένα από τη Χούντα 22 μέλη του Κόμματος. Αυτοί κατόρθωσαν να διατυπώσουν την 1η Απριλίου 1968 μια διακήρυξη με την οποία καταδίκαζαν την ηγεσία του Κόμματος, που ήταν εγκατεστημένη στο εξωτερικό.

Παρά την ένταση, όμως, που προκλήθηκε ανάμεσα στα μέλη του ΚΚΕ, υπήρξαν και φωνές που ζητούσαν από τα στελέχη ενότητα και κοινή δράση ενάντια στη δικτατορία, που θεωρούσαν τον πρώτο και κύριο στόχο του αγώνα τους εκείνη την εποχή. Μία απ’ αυτές ήταν και εκείνη του βουλευτή Καβάλας της ΕΔΑ Γ. Τσαρουχά.

Ο Γιώργος Τσαρουχάς ήταν δικηγόρος και διετέλεσε νομάρχης Καβάλας. Το 1961 εκλέχτηκε βουλευτής Καβάλας με την ΕΔΑ, ενώ ως τότε ήταν εξόριστος για τα πολιτικά του φρονήματα. Ο Γ. Τσαρουχάς τραυματίστηκε σοβαρά από τραμπούκους-παρακρατικούς το βράδυ της 22 Μαΐου 1963, στη Θεσσαλονίκη, στον ίδιο τόπο που τραυματίστηκε θανάσιμα τότε ο βουλευτής Γρ. Λαμπράκης. Μεταφέρθηκε αναίσθητος στο Σταθμό Α’ Βοηθειών και αργότερα στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης, όπου είχε διακομιστεί μισοπεθαμένος ο Λαμπράκης. Υπήρξε στη συνέχεια κύριος μάρτυρας κατηγορίας στη δίκη για τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη.

Ο Γ. Τσαρουχάς ήταν, το 1968, γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Θεσσαλονίκης (ΚΟΘ) του ΚΚΕ και ηγετικό στέλεχος του ΠΑΜ Μακεδονίας. Παρά την άσχημη κατάσταση της υγείας του είχε κατορθώσει να αποφύγει τη σύλληψη την 21η Απριλίου 1967 και τον καταζητούσαν αστυνομικές και στρατιωτικές υπηρεσίες της Θεσσαλονίκης.

Το βράδυ της 8ης Μαΐου 1968, αποφασίζει να φύγει στην Αθήνα από τη Θεσσαλονίκη, όπου βρισκόταν. Η μετακίνηση γινόταν οδικώς και ο Τσαρουχάς συνοδευόταν από τρία φιλικά του πρόσωπα, που κι αυτά διέφευγαν τη σύλληψη και καταζητούνταν από τη Χούντα. Το αυτοκίνητο ήταν ένα λευκό Φολκσβάγκεν με αριθμό κυκλοφορίας 285303. Οδηγός ήταν ο Κώστας Μελέτης και συνεπιβάτες, εκτός από τον Τσαρουχά, η μνηστή του Σοφία Παγκοπούλου και ο Βασίλης Μάστορας.

Οι Τσαρουχάς και Μάστορας είχαν σοβαρό πρόβλημα με την καρδιά τους. Πήγαιναν, λοιπόν, στην Αθήνα να βρουν γιατρό χωρίς να αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους και προσπαθούσαν να μη γίνουν αντιληπτοί από τις διωκτικές Αρχές.

Ο Τσαρουχάς είχε και ένα ακόμη λόγο: μετέφερε, τυλιγμένη σε σελοφάν για ασφάλεια, την απόφαση της Κομματικής Οργάνωσης Θεσσαλονίκης (ΚΟΘ) του ΚΚΕ, που σαν γραμματέας είχε γράψει ο ίδιος, για τα πεπραγμένα της 12ης Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ στο Βουκουρέστι, που είχε επέλθει η διάσπαση του Κόμματος.

Η απόφαση είχε παρθεί σε μυστική παράνομη συνάντηση, που έγινε σε διαμέρισμα της οδού Κασσάνδρου των μελών της ΚΟΘ και του ΠΑΜ με συντονιστή τον Τσαρουχά. Ήταν ένα ντοκουμέντο μεγάλης σημασίας αφού περιλάμβανε της θέσεις της ΚΟΘ για τις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας και τις προτάσεις για αντίσταση στη Χούντα. Η απόφαση αυτή, που έφερε τα ονόματα και τις υπογραφές των μελών της ΚΟΘ αναφέρει: