Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς

Ο Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς ή Άπις ήταν Σέρβος αξιωματικός, περιώνυμος συνωμότης, φανατικός εθνικιστής, γεννημένος την 17 Αυγούστου 1876.

Το όνομά του συνδέθηκε με τις μεγαλύτερες συνωμοσίες και δολοφονίες της εποχής του. Την 11 Ιουνίου 1903, αρχηγός μιας ομάδας νεαρών Σέρβων στρατιωτικών, εισέβαλε στα ανάκτορα του Βελιγραδίου και δολοφόνησε τον Σέρβο βασιλιά Αλέξανδρο Οβρένοβιτς και την μοργανατική σύζυγό του Δράγα. Μετά απ’ αυτό στο θρόνο ανέβηκε ο αρχηγός της αντίπαλης σερβικής δυναστείας Πέτρος Καραγεώγεβιτς.

Το 1906 ο Δημητρίεβιτς και άλλοι κατηγορήθηκαν για συνωμοσία, που αποσκοπούσε στην εκθρόνιση του βασιλιά Πέτρου, την δολοφονία του διαδόχου Αλέξανδρου και την ανάρρηση στον θρόνο του αδελφού του Αλέξανδρου, Γεωργίου.

Το 1911 ο Δημητρίεβιτς ίδρυσε την μυστική οργάνωση «Ένωση ή Θάνατος» (γνωστή με το όνομα «Μαύρη Χειρ»), που είχε κύριο στόχο την ένωση όλων των Σλάβων σ’ ένα κράτος. Το 1911, επίσης, οργάνωσε και συνωμοσία για τη δολοφονία του Αυτοκράτορα της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκου Ιωσήφ.
Τρία χρόνια μετά, τον Φεβρουάριο του 1914, οργάνωσε μια άλλη συνωμοσία για τη δολοφονία του Βασιλέως της Βουλγαρίας Φερδινάνδου.

Την 28 Ιουνίου 1914 ο διάδοχος της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας αρχιδούκας Φραγκίσκος-Φερδινάνδος και η σύζυγός του Σοφία Χότεκ, πριγκίπισσα του Χόενμπεργκ, δολοφονήθηκαν στο Σεράγεβο, που ήταν το τέρμα μιας μεγάλης περιοδείας κατά την οποία το πριγκιπικό ζεύγος επιθεώρησε μεγάλα στρατιωτικά γυμνάσια στη Βοσνία και έμελλε να είναι και το τέλος της ζωής τους. Για τη δολοφονία αυτή χρησιμοποιήθηκαν ο Ν. Γκαμπρίνοβιτς, που είχε εργαστεί ως μαθητευόμενος ξυλουργός, κλειδαράς και τυπογράφος, ο Τρ. Γκρούμπιτς, μαθητής Γυμνασίου με τελικό εκτελεστή επίσης μαθητή Γυμνασίου Γαβρίλο Πρίνσιπ. Ας σημειωθεί ότι λίγο πριν ο Γκαμπρίνοβιτς επιχείρησε, χωρίς επιτυχία, να πράξει το ίδιο εκτοξεύοντας αυτοσχέδια χειροβομβίδα εναντίον των υποψηφίων θυμάτων. Η τελευταία αυτή συνωμοσία του ήταν και η αφορμή της κήρυξης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Μια τέτοια ενέργεια δεν θα μπορούσε να είναι έργο μόνο των τριών νεαρών μαθητών. Ο σχεδιασμός της δολοφονίας θεωρήθηκε ότι έγινε από την οργάνωση Μαύρη Χείρα της οποίας αρχηγός ήταν ο Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς, τότε διευθυντής του 2ου Επιτελικού Γραφείου του σερβικού στρατού, που μετείχε και σε άλλη μυστική οργάνωση με το όνομα Εθνική Άμυνα.
Κατά μια άλλη εκδοχή, η σερβική κυβέρνηση, επιχειρώντας να πετύχει καλύτερους όρους στη συμφωνία της με την Αυστροουγγαρία, θυσίασε τον επίφοβο και γι’ αυτή συνωμότη, ως υπεύθυνο για τη δολοφονία του διαδόχου του θρόνου των Αψβούργων.

Παρά ταύτα ο Δημητρίεβιτς συνέχισε τις συνωμοτικές του δράσεις ακόμα και μέσα στην Ελλάδα. Το 1916 οργάνωσε συνωμοσία στη Θεσσαλονίκη για τη δολοφονία του Βασιλέως Κωνσταντίνου Α΄. Οι περίεργες κινήσεις του όμως και των ομοϊδεατών συντρόφων του προκάλεσαν την υποψία των ελληνικών Αρχών. Μετά από παρακολούθηση Έλληνες στρατιωτικοί εισέβαλαν τη νύκτα της 12 Δεκεμβρίου 1916 στο χώρο που διέμενε και τον συνέλαβαν μαζί με τους κυριότερους οπαδούς του, Σέρβους στρατιωτικούς. Κατά την ανάκριση διαπιστώθηκε εκτός των παραπάνω και ο παράλληλος σχεδιασμός της παράδοσης όλου του σερβικού μετώπου στον εχθρό, καθώς επίσης διατυπώθηκε εναντίον του και η κατηγορία της πρόθεσης δολοφονίας του τότε διαδόχου και μετέπειτα βασιλιά της Σερβίας Αλέξανδρου και του Σέρβου Πρωθυπουργού Πάσιτς, που, κατά τον ίδιον, έτρεφαν αντιγαλλικά αισθήματα.

Ο επίλογος του δράματος γράφτηκε στη Θεσσαλονίκη. Έπειτα από μια παρωδία δίκης ο Δημητρίεβιτς και επτά σύντροφοί του καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν στη Θεσσαλονίκη την 13 Ιουνίου 1913. Οι εκτελεστές κράτησαν μυστικό τον τόπο που τους έθαψαν. Από όλα τα μέλη της συνωμοτικής οργάνωσης γλίτωσε μόνο ο λοχαγός Βέσιτς, που κρύφτηκε στο σπίτι του Μιλτ. Νεγρεπόντη, υπουργού Οικονομικών στην υπό τον Ελ. Βενιζέλο προσωρινή κυβέρνηση του Κινήματος Εθνικής Αμύνης. Αργότερα η κόρη του Βέσιτς, Σοφία, θα παντρευτεί τον Κων. Ζάννα.

Το 1953 ο Τίτο διέταξε την αναθεώρηση της δίκης της Θεσσαλονίκης για να φωτιστούν τα αίτια της, ουσιαστικά, δολοφονίας του Δημητρίεβιτς. Ο Άπις αποκαταστάθηκε.
Το τι εξυπηρετούσε η ενέργεια αυτή του Τίτο παραμένει άγνωστο.