Political Pedia  >   Πολιτική Ιστορία

Εκλογές, εισαγωγή

Στην Πολιτική Ιστορία του Ελληνικού Κράτους διακρίνουμε τεσσάρων ειδών εκλογικές αναμετρήσεις: Εθνικές Εκλογές (για το ελληνικό κοινοβούλιο), Δημοψηφίσματα, Εκλογές Γερουσίας και Ευρωεκλογές (για το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο).

Εκλογές για το Εθνικό Κοινοβούλιο θεσπίστηκαν με το Σύνταγμα του 1844. Το Σύνταγμα του 1844 ορίζει:
«Η Βουλή σύγκειται εκ Βουλευτών, εκλεγομένων υπό των εχόντων δικαίωμα προς τούτο πολιτών, κατά τον περί εκλογής Νόμον» (άρθρο 59). «Οι Βουλευταί εκλέγονται κατά τριετίαν» (άρθρο 62). Με το Σύνταγμα αυτό έγιναν 9 εκλογικές αναμετρήσεις: 8 για το Εθνικό Κοινοβούλιο και 1 Δημοψήφισμα.

Το Σύνταγμα του 1864 προβλέπει: «Η Βουλή σύγκειται εκ Βουλευτών εκλεγομένων υπό των εχόντων δικαίωμα προς τούτο πολιτών, δι’ αμέσου, καθολικής και μυστικής δια σφαιριδίων ψηφοφορίας, κατά των Συνελεύσεως ταύτης ψηφισθησόμένον περί εκλογής Νόμον, μεταβλητόν όντα κατά τας λοιπάς διατάξεις αυτού. Αι Βουλευτικαί εκλογαί διατάσσονται και ενεργούνται ταυτοχρόνως καθ’ όλην την επικράτειαν» (άρθρο 66) «Οι Βουλευταί εκλέγονται κατά τετραετίαν» (άρθρο 69)

Το Σύνταγμα του 1864 προσδιορίζει α) το είδος της ψηφοφορίας («άμεσος, καθολική και μυστική»), β) το μέσον διεξαγωγής της ψηφοφορίας («δια σφαιριδίων»), γ) ο χρόνος διεξαγωγής της ψηφοφορίας («ταυτοχρόνως καθ’ όλην την επικράτειαν») και δ) η διαρκεία της βουλευτικής περιόδου («τετραετία»).

Η Β’ Εθνοσυνέλευση καθιερώνει στο Σύνταγμα του 1864 την καθολική ψηφοφορία, παρά του ότι υπήρξε και η πρόταση να μην έχουν δικαίωμα ψήφου οι ακτήμονες και οι αναλφάβητοι. Με τις διατάξεις αυτού του Συντάγματος έγιναν 20 εκλογικές αναμετρήσεις για το Εθνικό Κοινοβούλιο.

Το Σύνταγμα του 1911 διατηρεί τις βασικές διατάξεις για τη Βουλή και τους βουλευτές του Συντάγματος του 1864. Διαφορές διακρίνονται στα άρθρα που αναφέρονται στην εκλογή των βουλευτών, όπου δεν προσδιορίζεται το μέσον της εκλογής (σφαιρίδιο ή ψηφοδέλτιο) και μειώνεται η ηλικία για την άσκηση του δικαιώματος του εκλέγεσθαι στο εικοστό πέμπτο έτος.

Με τις διατάξεις αυτού του Συντάγματος έγιναν 7 εκλογικές αναμετρήσεις: 6 για το Εθνικό Κοινοβούλιο και 1 Δημοψήφισμα. Με το Σύνταγμα του 1927 θεσπίζονται δύο νομοθετικά σώματα, Βουλή και Γερουσία.

Για μεν την εκλογή βουλευτών προβλέπει: «Η Βουλή σύγκειται εκ βουλευτών εκλεγομένων κατά νόμον υπό των εχόντων δικαίωμα προς τούτο πολιτών δ’ αμέσου, καθολικής και μυστικής ψηφοφορίας. Αι βουλευτικαί εκλογαί διατάσσονται και ενεργούνται ταυτοχρόνως καθ’ όλην την Επικράτειαν» (άρθρο 36 § 1) «Οι βουλευταί εκλέγονται δια τέσσαρα συναπτά έτη, αρχόμενα από της ημέρας των γενικών εκλογών». (άρθρο 38 εδ. α’)για δε την εκλογή γερουσιαστών: «Η Γερουσία απαρτίζεται από 120 Γερουσιαστάς.

Τα 9/12 τουλάχιστον αυτών εκλέγονται υπό του λαού και το 1/12 το πολύ επιτρέπεται να εκλέγουν η Βουλή και η Γερουσία εν κοινή συνεδρία κατά την αρχήν εκάστης βουλευτικής περιόδου. Οι Γερουσιασταί εκλέγονται δι’ εννέα έτη ανανεούμενοι ανά τριετίαν κατά το 1/3, οι δε υπό της Βουλής και της Γερουσίας εκλεγόμενοι, δι’ όσον χρόνον διαρκεί η βουλευτική περίοδος.

Νόμος θέλει ορίσει τον τρόπον και την διαδικασίαν της εκλογής και της ανανεώσεως εκάστης κατηγορίας του όλου αριθμού των γερουσιαστών» (άρθρο 59 § 1 και 2) Με τις διατάξεις αυτού του Συντάγματος έγιναν 6 εκλογικές αναμετρήσεις: 4 για το Εθνικό Κοινοβούλιο και 2 για τη Γερουσία.

Στο Σύνταγμα του 1952 επαναλαμβάνονται τις βασικές διατάξεις για τη Βουλή και τους βουλευτές του Συντάγματος του 1911.

Οι γυναίκες ψηφίζουν για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές στις επαναληπτικές του Ιανουαρίου 1953, στη Θεσσαλονίκη, όταν και εκλέγεται και η πρώτη Ελληνίδα βουλευτίνα, η Ελένη Σκούρα. Με τις διατάξεις αυτού του Συντάγματος έγιναν 6 εκλογικές αναμετρήσεις για το Εθνικό Κοινοβούλιο.

Το Σύνταγμα του 1975 προβλέπει για την εκλογή βουλευτών: «Οι βουλευταί εκλέγονται δι’ αμέσου, καθολικής και μυστικής ψηφοφορίας, υπό των εχόντων το δικαίωμα του εκλέγειν πολιτών, ως ο νόμος ορίζει. Ο νόμος δεν δύναται να περιορίση το δικαίωμα του εκλέγειν, ει μη μόνον λόγω μη συμπληρώσεως κατωτάτου ορίου ηλικίας ή λόγω ανικανότητος προς δικαιοπραξίαν ή συνεπεία αμετακλήτου ποινικής καταδίκης δι’ ωρισμένα εγκλήματα.
Αι βουλευτικαί εκλογαί διενεργούνται ταυτοχρόνως καθ’ άπασαν την Επικράτειαν». (άρθρο 51 § 3 και 4)
«Οι βουλευταί εκλέγονται δια τέσσαρα συναπτά έτη, αρχόμενα από της ημέρας των γενικών εκλογών» (άρθρο 53 § 1 εδ. α’). Με αυτό το Σύνταγμα έγιναν 21 εκλογικές αναμετρήσεις: 13 για το Εθνικό Κοινοβούλιο, 7 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και 1 Δημοψήφισμα.

Κατά τις εκλογικές αναμετρήσεις του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, όσο ως μέσον εκλογής χρησιμοποιείτο το σφαιρίδιο σε αρκετές περιφέρειες εμφανίζονταν μεικτοί συνδυασμοί, δηλαδή συνδυασμοί αποτελούμενοι από υποψήφιους διαφόρων κομμάτων. Ακόμη ο κάθε υποψήφιος μπορούσε να βάζει υποψηφιότητα («βάζει κάλπη») σε περισσότερες από μία εκλογικές περιφέρειες.

Αλλά κατά τις εκλογές αυτές συνέβαιναν και αρκετά ευτράπελα. Στο φύλλο της εφημερίδας Αθήναι της 06.03.1905 διαβάζουμε:

Μετάβαση σε: Επόμενη >>