Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Η σφαγή των προξένων

Ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας του σχηματισμού των εθνικών χριστιανικών κρατών στη Βαλκανική.

Την 22 Ιανουαρίου/3 Φεβρουαρίου 1830 αναγνωρίστηκε η πλήρης ανεξαρτησία του ελληνικού κράτους. Τα οριστικά βόρεια σύνορα του νέου κράτους ορίζονται από τη γραμμή Αμβρακικού κόλπου – Παγασιτικού κόλπου.

Την 4 Δεκεμβρίου 1833 αναγνωρίστηκε η αυτονομία της Σερβίας υπό τον Μίλαν Οβρένοβιτς.

Την 20 Νοεμβρίου 1861 αναγνωρίστηκε από την Πύλη με σουλτανικό φιρμάνι το ρουμανικό εθνικό κράτος. Η Ρουμανία, μετά από την ένωση των παραδουνάβιων ηγεμονιών Μολδαβίας και Βλαχίας το 1859, είχε συγκροτηθεί σε κράτος υπό τον βογιάρο ηγεμόνα Αλέξ. Κούζα.

Από τις αρχές του αιώνα το Μαυροβούνιο αποτελούσε ανεξάρτητη ηγεμονία, μέσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία, υπό την εποπτεία Ρωσίας και Αυστρίας μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης των Παρισίων του 1865.

Στη Βουλγαρία η κατάσταση ήταν ρευστή. Τον Μάρτιο 1870 δημιουργήθηκε με φιρμάνι του σουλτάνου Αβδούλ Αζίζ η Βουλγαρική Εξαρχία, δηλαδή αυτοκέφαλη βουλγαρική Εκκλησία, που ο Έξαρχος θα διέμενε στην Κωνσταντινούπολη. Γινόταν έτσι, κατά κάποιο τρόπο, ισότιμος με τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αντέδρασε και τον Αύγουστο 1872 κήρυξε την Βουλγαρική Εξαρχία σχισματική.

Η υπόθεση όμως δεν ήταν μόνο θρησκευτική αλλά και πολιτική. Το σουλτανικό φιρμάνι υπογράφηκε με πίεση του Ρώσου πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη, κόμη Ιγνάτιεφ, στα πλαίσια του πανσλαβισμού των Ρώσων, με στόχο τα Βαλκάνια. Έτσι εγκαινιάστηκε μια περίοδος ελληνοβουλγαρικού ανταγωνισμού που θα τελείωνε με τη συνθήκη του Νεϊγύ το 1919. Τη δεκαετία του 1880 οι Βούλγαροι αξιώνουν τη δημιουργία ανεξάρτητου βουλγαρικού κράτους.

Μια άλλη οντότητα στα Βαλκάνια, μέσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία, ήταν το (πρώην) βασίλειο της Βοσνίας και το (πρώην) δουκάτο της Ερζεγοβίνης. Είχαν δικό τους βεζίρη (με τρεις αλογοουρές…) και έδρα το Σεράγεβο.

Έτσι είχε η κατάσταση στα Βαλκάνια το 1875. Τον Ιούλιο αυτού του χρόνου οι εξαθλιωμένοι, από την καταδυνάστευση των Τούρκων, κάτοικοι της περιοχής Βοσνίας – Ερζεγοβίνης εξεγέρθηκαν. Στην εξέγερση συμμετείχαν και μουσουλμάνοι κάτοικοι, που ήθελαν να απαλλαγούν από την εκμετάλλευση των Τούρκων μπέηδων που τους έπαιρναν το 40% της παραγωγής τους. Όλοι ζητούσαν την ενσωμάτωση των περιοχών τους στην αυτόνομη Σερβία. Η εξέγερση, λοιπόν, δεν είχε μόνο θρησκευτικό χαρακτήρα αλλά και εθνικό-πολιτικό.

Το 1874 είχε ιδρυθεί στη Γενεύη, από Έλληνες, Σέρβους, Βούλγαρους και Ρουμάνους φοιτητές, η Δημοκρατική Ανατολική Οργάνωση. Με αφορμή την εξέγερση των κατοίκων της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, η Οργάνωση έβγαλε μια ανακοίνωση σε όλες τις γλώσσες της Βαλκανικής, που αναδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εργάτης της Αθήνας:

«Είναι αληθώς λυπηρόν το θέαμα, όπερ παρουσιάζει η Ανατολή [Βαλκάνια]. Εν τω σκότει και τη αθλιότητι τυραννικοτάτου κυβερνητικού συστήματος, απαισίως γνωστού υπό το όνομα Οθωμανική Αυτοκρατορία, λαός αντιπροσωπεύων την βίαν και την στασιμότητα, εμφορούμενος υπό οπισθοδρομικών ιδεών, εποχών παρωχημένων, αναγνωρίζων ως θείον νόμον το Κοράνιον, τον κώδικα τούτο της κατακτήσεως και του αίματος, δεσπόζει λαών νοημόνων, ασπαζομένων μετά στοργής τας δημοκρατικάς του Ευαγγελίου αρχάς

(…) Διότι [οι βαλκανικοί λαοί] ουδέποτε από κοινού ηργάσθησαν. Διότι τας εξεγέρσεις αυτών, μονομερώς πάντοτε γενομένας, ηδυνήθη να καταπνίξει η συγκεντρωμένη των κρατούντων [τούρκων] δύναμις. Συμφέροντα αντίθετα και συγκερασμένα δεν χωρίζουσι τους λαούς της Ανατολής. Ουδείς επιζητεί να δεσπόσει επί του άλλου. Έκαστος των λαών τούτων οφείλει να επιδεικνύει και οφείλει να επιδιώκει την απελευθέρωσιν και την εν ελευθερία ανάπτυξίν του. Αλλ’ ο σκοπός ούτος ουδέποτε θέλει επιτευχθεί δι’ ενεργειών μεμονωμένων, η επιτυχία εξαρτάται εκ της κοινής συμπράξεως. Τούτο οφείλουσι να εννοήσωσι καλώς οι λαοί της Ανατολής. Ας ενωθούν και εσώθησαν.

Έλληνες, Αλβανοί, Σέρβοι, Ρουμάνοι, Βούλγαροι, φυλαί ελληνικαί, σλαυικαί, λατινικαι, ταταρικαί, όσοι κατοικείτε τας ευρείας χώρας, τας περιλαμβανομένας μεταξύ των τριών θαλασσών, του Ευξείνου, της Μεσογείου και της Αδριατικής, Ενωθείτε. Εν τη ενώσει έγκειται η ισχύς και το συμφέρον σας. Κλείσατε τα βιβλία του παρελθόντος».

Και σχολιάζει η εφημερίδα:

«Συμμεριζόμεθα [την ιδέα της Βαλκανικής Ομοσπονδίας] πληρέστατα, καθ’ όσον και ημείς φρονούμεν ότι το πολυθρύλητον ανατολικόν ζήτημα πρέπει να λυθεί ουχί υπό ταύτης ή εκείνης της [ευρωπαϊκής] Δυνάμεως, αλλ’ υπ’ αυτών τούτων των ενδιαφερομένων λαών, εν ονόματι ομονοίας και αδελφότητος των εργαζομένων».

Από την κρίση θέλησαν να επωφεληθούν οι Βούλγαροι, που τον Απρίλιο 1876 εξεγέρθηκαν εναντίον των Οθωμανών. Η εξέγερσή τους, που καθοδηγούταν από το Βουκουρέστι, εξαντλήθηκε σε μικροσυμπλοκές και δεν είχε αποτέλεσμα. Καταπνίγηκε και ακολούθησαν σφαγές, που η αγριότητά τους έκανε και τον Β. Ουγκό να διακηρύξει τον αποτροπιασμό του.

Μετάβαση σε: Επόμενη >>