Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Η σφαγή των προξένων

Τον Ιούλιο 1876 ήρθε η σειρά των Σέρβων να ξεσηκωθούν. Τα σερβικά στρατεύματα, με επικεφαλής τον Ρώσο στρατηγό Μ. Τσερνάγιεφ, προσάρτησαν τη Βοσνία και το σαντζάκι του Νόβι-Παζάρ, μοιράζοντας την Ερζεγοβίνη με το Μαυροβούνιο. Η βοήθεια, όμως, που περίμεναν από τους Βούλγαρους, δεν έφτασε ποτέ, μετά την αιματηρή καταστολή της βουλγαρικής εξέγερσης. Έτσι και η επανάσταση των Σέρβων έληξε άδοξα. Πολλοί Βόσνιοι έφυγαν πρόσφυγες σε γειτονικές χώρες. Πολλοί ήρθαν και στη Θεσσαλονίκη και εγκαταστάθηκαν στην Άνω Πόλη.

Η Αυστροουγγαρία, που είχε βλέψεις στην περιοχή, κινητοποίησε τις Μεγάλες Δυνάμεις για να επιτευχθεί ειρήνευση. Ένα τελεσίγραφο της Ρωσίας στη τουρκική κυβέρνηση έφερε την ανακωχή της 3ης Νοεμβρίου 1876.

Ανάμεσα στις εξεγέρσεις και τις ταραχές ένα γεγονός φανατισμού, μίσους και βίας δείχνει την κατάσταση στην οποία είχαν περιέλθει μουσουλμάνοι και χριστιανοί στα Βαλκάνια.

24 Απριλίου / 6 Μαΐου 1876 στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη. Οι πρόξενοι της Γαλλίας, Ζιλ Μουλέν και της Γερμανίας, Ερρίκος Άμποτ πήγαιναν να συναντήσουν τον βαλή Ριφαάτ μπέη. Ήθελαν να του επιστήσουν την προσοχή γιατί η ατμόσφαιρα στην πόλη ήταν βαριά: πλήθη μουσουλμάνων πολιορκούσαν το αμερικάνικο προξενείο και υπήρχε διάχυτος ο φόβος για σφαγές χριστιανών. Μουσουλμανικός όχλος, όμως, τους επιτέθηκε και τους κατακρεούργησε μέσα στο Σαατλή τζαμί, που λειτουργούσε στη σημερινή Αγίου Δημητρίου (δίπλα στο σπίτι του Κεμάλ), τους δύο προξένους. Μετά τη δολοφονία και την κλοπή πορτοφολιών, ρολογιών κ.λπ., τα πτώματα των προξένων πετάχτηκαν στο καλντερίμι.

Τα αίτια της σφαγής ήταν αυθεντικά εθνικιστικά, με θρησκευτικό μανδύα. Αφορμή ήταν μια γυναίκα, το όνομά της Βελίκω, μια νεαρή χριστιανή βουλγαρικής καταγωγής. Η κοπέλα ήρθε στη Θεσσαλονίκη -άγνωστο αν αυτό έγινε με τη θέλησή της- από το Πολύκαστρο Κιλκίς, για να ασπαστεί το Ισλάμ. Προφανώς, για ερωτικούς λόγους. Η μητέρα της όμως δεν συμφωνούσε. Ζήτησε τη βοήθεια χριστιανών της Θεσσαλονίκης για να αποτραπεί ο εξισλαμισμός της κόρης της. Πράγματι, κάποιοι χριστιανοί Θεσσαλονικείς άρπαξαν το κορίτσι από τους μουσουλμάνους και το έκρυψαν στο αμερικανικό προξενείο. Ο πρόξενος ήταν Έλληνας, ο Περικλής Χατζηλαζάρου. Για τη νεαρή Μακεδόνισσα, υπάρχουν δύο εκδοχές για την τύχη της: Ή με τη βοήθεια του Έλληνα πρόξενου Βατικιώτη φυγαδεύτηκε στην Ελλάδα, ή παραδόθηκε και εξισλαμίστηκε, για να υπάρξει κατευνασμός των πνευμάτων.

Μετά την άγρια δολοφονία των προξένων, ήταν έτοιμη να ξεσπάσει σφαγή σε βάρος των χριστιανών. Ο Οθωμανός, όμως, φρούραρχος της πόλης Αρίφ μπέης, κινήθηκε αστραπιαία και αποφασιστικά: έστειλε τις μονάδες του στρατού, που είχε στις διαταγές του, να περικυκλώσουν και να αποκλείσουν τις μουσουλμανικές συνοικίες και τα τζαμιά. Η σκληρή καταστολή είχε ευεργετικά αποτελέσματα, καθώς οι θερμόαιμοι αποθαρρύνθηκαν και ησύχασαν.

Σε αυτό το σημείο, όμως, άρχιζε η πολιτική περιπλοκή, οι συνέπειες της οποίας είχαν ιστορικές διαστάσεις. Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης κατέπλευσαν πλοία των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής (αγγλικά, γαλλικά, ρώσικα, γερμανικά). Τη ναυτική μοίρα συμπλήρωναν δυο ελληνικά πολεμικά πλοία, τα οποία έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στη Θεσσαλονίκη. Τα πολεμικά έστρεψαν τα κανόνια τους προς τις μουσουλμανικές συνοικίες, χωρίς να αποδώσουν τιμές στη σημαία του σουλτάνου. Την ίδια μέρα αποβιβάστηκαν γερμανικά και γαλλικά αγήματα και έλαβαν θέσεις σε επίκαιρα σημεία της πόλης, ενώ ο οθωμανικός στρατός αποσυρόταν στους στρατώνες του. Οι επικεφαλής ναύαρχοι απαίτησαν τα εξής:

● Σύλληψη, παραπομπή σε δίκη και τιμωρία των υπαιτίων

● Καταβολή αποζημίωσης

● Υποστολή της οθωμανικής σημαίας

● Απόδοση τιμών από τις οθωμανικές σημαίες και το στρατό στις σημαίες της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας

● Απόδοση τιμών από το στρατό και τις αρχές στις σωρούς των δύο δολοφονημένων προξένων.

Τις απαιτήσεις των ναυάρχων προσπάθησαν να ικανοποιήσουν οι Τούρκοι. Συνελήφθησαν 56 άτομα, οι περισσότεροι περιθωριακοί, αθίγγανοι κ.λπ., χωρίς να περιλαμβάνονται σ’ αυτούς οι πραγματικά υπεύθυνοι για τη σφαγή. Την 16 Μαΐου 1876 στήθηκαν στο χώρο της σημερινής πλατείας Ελευθερίας 9 αγχόνες για εκτελεστούν ισάριθμοι ανώνυμοι Τούρκοι, εξιλαστήρια θύματα του εγκλήματος. Οι δύο απ’ αυτούς σώθηκαν και πήραν χάρη με την επέμβαση του Ρώσου ναύαρχου.

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>