Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Δημήτριος Κωφίτσας

Πριν αποχωρήσουν οι Γερμανοί από τη Θεσσαλονίκη πλανιόταν στην ατμόσφαιρα της πόλης ότι η απελευθέρωση δεν ήταν μακριά. Ήταν περισσότερο από φανερή η αδυναμία και η σύγχυση των άλλοτε πανίσχυρων δυνάμεων του Γ’ Ράιχ. Αντίθετα αυξανόταν η δυναμική των αντιστασιακών οργανώσεων. Ολοένα και συχνότερα τμήματα του ΕΛΑΣ έκαναν την εμφάνισή τους στις παρυφές της πόλης και στους απομακρυσμένους συνοικισμούς και έδιναν μικρές μάχες με τους κατακτητές και τους συνεργάτες τους.

Αυτό ήταν το σκηνικό μέσα στο οποίο βρέθηκε η πόλη κατά την απελευθέρωση. Οι κάτοικοι γιόρτασαν το γεγονός της λύτρωσής τους από τους κατακτητές και τους εγχώριους συνεργάτες τους. Η Θεσσαλονίκη είχε περάσει στον έλεγχο του ΕΛΑΣ και θα παρέμενε στα χέρια των δυνάμεων της επανάστασης και της κοινωνικής ανατροπής μέχρι την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας.

Όλο αυτό το διάστημα οι συλλήψεις αντιπάλων του ΕΑΜ αποτελούσαν καθημερινή πρακτική. Θα παρουσιάσουν δε αλματώδη αύξηση στη διάρκεια των Δεκεμβριανών. Αλλά σε γενικές γραμμές η Θεσσαλονίκη παρακολουθούσε από μακριά τα δραματικά γεγονότα της Αθήνας. Έτσι, δεν παρατηρήθηκε καμιά παραβίαση της αναγκαστικής ανακωχής που φάνηκε να έχει συμφωνηθεί μεταξύ του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ από τη μια μεριά και των εκπροσώπων της κυβέρνησης της Αθήνας και των αγγλικών στρατιωτικών δυνάμεων από την άλλη. Αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που οι δύο πλευρές θα συνυπάρξουν ειρηνικά στην ίδια πόλη, ακροβατώντας το μεγαλύτερο διάστημα σε τεντωμένο σχοινί.

Τα Δεκεμβριανά θα έριχναν, από τότε, τη σκιά τους πάνω στη χώρα, αλλάζοντας το πολιτικό σκηνικό στο τοπίο των κοινωνικών δυναμικών. Η Θεσσαλονίκη ακολουθούσε την μοίρα της υπόλοιπης Ελλάδας βαδίζοντας σταθερά προς την εμφυλιακή σύγκρουση, με τις λίγες ψύχραιμες φωνές να δίνουν σταδιακά τη θέση τους στον κύκλο του αίματος και του πολιτικού φανατισμού.

Πολύ γρήγορα, η εμπρηστική αρθρογραφία για τον έλεγχο του Δήμου θα μετέτρεπε τις λεκτικές αντεγκλήσεις σε συγκρούσεις και σφαίρες και τους δρόμους της πόλης σ’ ένα αστικό πεδίο μάχης. Τους πρώτους μήνες του 1945 η κατάσταση στη Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί έκρυθμη. Πολλά περιστατικά έρχονται να επιβεβαιώσουν τον χαρακτηρισμό. Το ενδιαφέρον πρέπει να εντοπιστεί στον τρόπο με τον οποίο οι δυνάμεις της Δεξιάς και της Αριστεράς αλλά και οι υποστηρικτές τους, Έλληνες και ξένοι, προχωρούσαν κάθε φορά σε εκτροπές από τη νόμιμη δράση.

Το σοβαρότερο απ’ αυτά τα γεγονότα εκείνη την εποχή σημειώθηκε την 8 Μαΐου 1945. Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε στην πλατεία Αριστοτέλους για να γιορτάσει τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας και το τέλος του πολέμου. Η συγκέντρωση αυτή κατέληξε σε εκτεταμένες συμπλοκές, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τρία άτομα και άλλα 15 να τραυματιστούν.

Το συγκεκριμένο αυτό γεγονός ήρθε σε μια εποχή που καθημερινά καταγράφονταν συγκρούσεις στους δρόμους της πόλης μεταξύ εθνικοφρόνων και οπαδών της Αριστεράς. Και αν στα όρια της πόλης οι συγκρούσεις άφηναν πίσω τους υλικές ζημιές, κάποιους τραυματισμούς και σε λίγες φορές νεκρούς, στην ύπαιθρο κατέληγαν, τις περισσότερες φορές, σε σφαγές αμάχων, εκτονώνοντας έτσι υποβόσκουσες τοπικές διαφορές και γενικευμένες διαφορετικές πολιτικές περιπτώσεις.

Την διάρκεια της Λευκής Τρομοκρατίας, που εντεινόταν όσο πλησίαζαν οι εκλογές του Μαρτίου 1946, οι φιλικές στο ΚΚΕ εφημερίδες κατήγγειλαν προσπάθειες εκφοβισμού και φίμωσης του κόσμου της Αριστεράς. Αυτές έπαιρναν τη μορφή επιθέσεων δεξιών ομάδων κρούσης και εθνοφρουρών στα γραφεία του ΚΚΕ και των λεσχών της ΕΠΟΝ, στα γραφεία των εφημερίδων αυτών και στα τυπογραφεία τους. Είναι χαρακτηριστικό το άρθρο της εφημερίδας Λαϊκή Φωνή, που κατήγγειλε τη Δεξιά για τον ανοικτό πόλεμο που είχε κηρύξει κατά των δημοκρατικών δυνάμεων της πόλης:

«Ποιος αμφιβάλει ακόμα πως ο λαός της Θεσσαλονίκης, ο λαός της μαρτυρικής Μακεδονίας βρίσκεται υπό διωγμό; Ποιος αμφιβάλει ακόμα οι ελευθερίες και η ζωή του λαού βρίσκονται σε κίνδυνο; Ποιος αμφιβάλει ακόμα πως η εγκληματική φασιστική Δεξιά κήρυξε έναν αμείλιχτο αιματηρό πόλεμο ενάντια στις πλατειές μάζες του λαού; Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους.

Δολοφονίες μεμονωμένων πολιτών στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, συλλήψεις εκατοντάδων δημοκρατικών πολιτών και κλείσιμό τους στα μπουντρούμια του Τμήματος Μεταγωγών, συλλήψεις και βασανιστήρια […], δολοφονική επίθεση ενάντια στη νεολαία της πόλης μας και πάλι συλλήψεις και βασανιστήρια, γκανγκστερικές επιδρομές στα γραφεία δημοκρατικών εφημερίδων, να η εικόνα που παρουσιάζει εδώ και μερικές βδομάδες η Θεσσαλονίκη και τα περίχωρά της. Δεν χωρά πια ούτε και η παραμικρή αμφιβολία πως πρόκειται για προσχεδιασμένη και συνδυασμένη επίθεση του φασισμού ενάντια στις ελευθερίες και τη ζωή του λαού».

Δεν άργησε να δοθεί απάντηση σ’ αυτό το κλίμα τρομοκρατίας και διώξεων από την πλευρά εκείνη που αισθανόταν να διώκεται και να τρομοκρατείται. Και ήταν μια απόδειξη της ικανότητάς της να προβάλει τη μαζική της αυτοάμυνα. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα της 6 Οκτωβρίου 1946 μέλη της ΟΠΛΑ δολοφόνησαν την πλατεία Διοικητηρίου τον μοίραρχο Δημήτριο Κωφίτσα, υποδιοικητή της Εθνικής Ασφάλειας και εισηγητή του Έκτακτου Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης.

Μετάβαση σε: Επόμενη >>