Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Γρηγόρης Λαμπράκης

17. Ο συντονισμός των αστυνομικών μέτρων εις τον χώρον και εις τα πέριξ της συγκεντρώσεως δεν υπήρξε πλήρης, σταθερός και αποτελεσματικός. Τούτο μάλλον θα πρέπει να απο-δοθή εις την αιφνιδίαν μεταβολήν του χώρου της συγκεντρώσεως εκ μέρους των οργανωτών της».

Ορισμένα εδάφια και στοιχεία της παραπάνω έκθεσης αμφισβητήθηκαν αμέσως. Η Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη θεώρησε τον χαρακτηρισμό της ως Προσωρινή και τα αναφερόμενα διοικητικά αξιώματα πρόσθετες ανακρίβειες αστυνομικής εμπνεύσεως. Αμφισβητείται και η αναφερόμενη απόσταση μεταξύ της αίθουσας της ομιλίας και του ξενοδοχείου «Κοσμοπολίτ».

Η Έκθεση Βαρδουλάκη την θέλει 100 μέτρα. Η Επιτροπή την μετρά ακριβώς 69 βήματα, δηλαδή 50 έως 51 μέτρα και το κατάστρωμα της οδού, από πεζοδρόμιο σε πεζοδρόμιο, που επρόκειτο να διασχίσει ο Λαμπράκης, είναι ακριβώς 29 βήματα, δηλαδή 20 έως 21 μέτρα. Ίσως ο Βαρδουλάκης να ήθελε να παρουσιάσει την απόσταση όσο γινόταν μεγαλύτερη.

Την πρώτη επέτειο των εγκληματικών ενεργειών (28 Μαΐου 1964) η εφημερίδα Αυγή σε άρθρο της σχολιάζει την Έκθεση Βαρδουλάκη:

«Είναι καταπληκτικό αλλά αυτό το αστυνομικό δαιμόνιο της Αποκαλύψεως, ο Βαρδουλάκης, έπιασε από την πρώτη στιγμή το κλειδί του προβλήματος. Αλλά το έστρεψε ανάποδα, έτσι που να διπλοκλειδώση την πόρτα για να μη μπορέση κανείς να μπη στο άντρο του σκοτεινού επιτελείου και να διαβάση το σατανικό σχέδιο. Έτσι που να εξασφαλίση το ισχυρότερο “άλλοθι” στους οργανωτές του εγκλήματος.

Φαίνεται, όμως, ότι τόσο πολύ τρόμαξε ο Βαρδουλάκης από το περιεχόμενο της εκθέσεώς του, που κάλλιστα μπορεί να χαρακτηρισθή το καταπληκτικώτερο έγγραφο της υποθέσεως Λαμπράκη, ώστε έγραψε και εκείνο το περίφημο, ότι “υπάρχει ευθύνη δια την αστυνομίαν”, που δεν διέλυσε από την αρχή “δια σταθερών και αποφασιστικών μέτρων” τη συγκέντρωση των “αντιφρονούντων”. Αν δεν το έλεγε αυτό, θα γινόταν από την πρώτη στιγμή κατηγορούμενος».

Μια άλλη ματιά στα γεγονότα της 22 Μαΐου 1963 είναι αυτή που βγαίνει μέσα από τις σελίδες του βιβλίου Ημερολόγιο ενός Πιλάτου του εισαγγελέα Π. Δελαπόρτα, εισαγγελέα της έδρας στη δίκη για τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη:

«Την Τετάρτη, 22 Μαΐου, στις 8.30 το βράδυ, επρόκειτο να γίνη στην Θεσσαλονίκη, στο κέντρο “Πικαντίλλυ” συγκέντρωσις της αριστεράς οργανώσεως “Διεθνής Ύφεσις και Ειρήνη”. Ομιλητές θα ήσαν ο βουλευτής της ΕΔΑ Γρηγόριος Λαμπράκης και ο δικηγόρος Πειραιώς Ρηγόπουλος.

Οι δύο ομιληταί έφθασαν στη Θεσσαλονίκη αεροπορικώς στη 1.30’. Ο Λαμπράκης, πρωταθλητής της Ελλάδος και των Βαλκανίων στα άλματα, που διετήρησε τον τίτλο του επί 24 χρόνια –1935 έως 1959– ήταν και ταυτοχρόνως και ένας γνωστός επιστήμων: Υφηγητής μαιευτηκής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, διεκδικούσε την έδρα της ενδοκρινολογίας και είχε συγγράψει για το σκοπό αυτό ογκόδες βιβλίο 1800 σελίδων (“Κλινική Ενδοκρινολογία”). Ήταν ταυτοχρόνως με την μαχητικότητα και το θάρρος του, δημοφιλής πρωτοπαλαιστής του ανενδότου.

Το κέντρο “Πικαντίλλυ” όπου θα γινόταν η συγκέντρωσις βρίσκεται στη οδό Αριστοτέλους. Είχε λάβει η αστυνομία τα μέτρα της για την τήρησι της τάξεως; Από τις 2 μ.μ. ο αστυνομικός διευθυντής συνταγματάρχης Καμουτσής είχε εκδώσει τις διαταγές για να κινητοποιηθή η εξής δύναμις της Χωροφυλακής:

‘Εξη αξιωματικοί με 40 οπλίτες στο Ε’ αστυνομικό τμήμα της περιφερείας.
Τρεις αξιωματικοί και 20 οπλίτες στο Γ’ αστυνομικό τμήμα.
Ένας λόχος του Γ’ τάγματος Χωροφυλακής στον χώρο της Διεθνούς Εκθέσεως.

Συνολικά 15 αξιωματικοί και 128 οπλίτες. Αρκετά ισχυρή επάνδρωσις του μηχανισμού αστυνομεύσεως, που όμως είχε το εξής ασθενές σημείο, το οποίο θα μπορούσε να επιδράση αργότερα στο ξετύλιγμα των γεγονότων: Η δύναμις αυτή, κατά τις διαταγές που εξεδόθησαν εκινητοποιείτο “προς πρόληψιν συγκροτήσεως διαδηλώσεως μετά το πέρας της συγκεντρώσεως υπό των συμμετασχόντων της συγκεντρώσεως κομμουνιστών, ή ετέρων εκνόμων ενεργειών των”. Αυτό τουλάχιστον βεβαίωσε ο Επιθεωρητής Αρεοπαγίτης Γεωργίου, που μετά ένα μήνα έκανε διοικητική ανάκρισι για τα γεγονότα.

Έτσι όμως, η αστυνομία είχε στραμμένες τις κεραίες της, τα κλομπς και –εν ανάγκη– τις κάννες της προς την αριστερά πλευρά. Καμιά πρόβλεψις για την δεξιά πλευρά. Δεν υπελόγιζε σε βιαιότητες που θα προήρχοντο από εκεί.

Η συγκέντρωσις όμως παρουσίασε μιαν απροσδόκητη ανωμαλία: Ξαφνικά, λίγη ώρα πριν από την έναρξί της, ο ιδιοκτήτης του “Πικαντίλλυ” αρνήθηκε να διαθέση την αίθουσά του. Στην αρχή η Επιτροπή των Οπαδών της Ειρήνης πήγε να την ματαιώση. Αλλά την τελευταία στιγμή απεφάσισε να την πραγματοποιήση 500 μέτρα πιο πέρα, στη αίθουσα του Δημοκρατικού Συνδικαλιστικού Κινήματος, στην διασταύρωσι των οδών Βενιζέλου και Ερμού.

Άφησε λοιπόν ένα μέλος της έξω από το “Πικαντίλλυ” να ειδοποιή τους προσερχομένους και έσπευσε να εγκατασταθή στη νέα αίθουσα, όπου άρχισε η συρροή των οπαδών από τις 7.30’. Ένα μεγάφωνο, στημμένο σε παράθυρο, μετέδιδε γοερά τα συνηθισμένα σε τέτοιες περιπτώσεις, αριστερά συνθήματα: “Ειρήνη και αφοπλισμός”, “Όχι άλλος πόλεμος”, “Κάτω οι βάσεις του θανάτου”, “Έξω τα Πολάρις”.

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>