Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Γρηγόρης Λαμπράκης

Ένα μήνα μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη, την 27 Ιουνίου 1963, και ενώ στην Ελλάδα πλανάται το ερώτημα ποιοι και γιατί σκότωσαν τον Λαμπράκη, ο Αμερικανός επιστήμονας Λ. Πόλινγκ (βραβείο Νόμπελ για την Ειρήνη) έστειλε επιστολή στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζ. Φ. Κένεντι με το εξής ερώτημα:

«Μπορεί ο πρόεδρος Κένεντι να διαβεβαιώσει τον αμερικανικό λαό ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ και η CIA δεν αναμείχθηκαν στην επίθεση κατά της συγκέντρωσης για την Ειρήνη στη Θεσσαλονίκη, κατά την οποία δολοφονήθηκε ο Γρηγόρης Λαμπράκης;».

Δεν είναι γνωστό αν υπήρξε απάντηση στο ερώτημα. Είναι γεγονός, όμως, ότι την 22 Νοεμβρίου 1963 ο Αμερικανός πρόεδρος θα δολοφονηθεί στο Ντάλας του Τέξας από μηχανισμούς του παρακράτους των ΗΠΑ. Την ίδια τύχη θα έχει και ο αδελφός του υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ και γερουσιαστής της Ν. Υόρκης Ρ. Κένεντι τον Ιούνιο του 1968.

Η προανάκριση για τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη, παρουσία των εισαγγελέων Πρωτοδικών Παν. Αργυρόπουλου και Κ. Παπαντωνίου, με φερόμενους ως κύριους υπαίτιους του εγκλήματος τους Σπ. Γκοτζαμάνη, οδηγό του τρίκυκλου και Εμμ. Εμμανουηλίδη, επιβάτη της καρότσας του οχήματος.

Την 24 Μαΐου 1963 η υπόθεση παραπέμπεται στον ανακριτή του Γ’ Τμήματος πρωτοδίκη Χρ. Σαρτζετάκη. Τα αδικήματα είχαν χαρακτηριστεί απόπειρα ανθρωποκτονίας εκ προθέσεως και επικίνδυνος σωματική βλάβη εκ προθέσεως. Ο ανακριτής διεύρυνε το φάσμα της ανάκρισης. Περιέλαβε τον σοβαρό τραυματισμό και κακοποίηση του βουλευτή Γ. Τσαρουχά από τους παρακρατικούς της ίδιας αντισυγκέντρωσης και ακόμα, με τις κατηγορίες επί συνεργεία εις ανθρωποκτονίαν εκ προθέσεως και επί καταχρήσει εξουσίας προφυλακίζονται ο επιθεωρητής Χωροφυλακής Θεσσαλονίκης, ο διευθυντής Αστυνομίας και αξιωματικοί της Χωροφυλακής που ενεπλάκησαν στην υπόθεση.

Ανάλογες κατηγορίες απαγγέλθηκαν κατά πολλών αντιφρονούντων παρακρατικών και τραμπούκων που τα ονόματά τους προέκυψαν από την ανάκριση.

Η τακτική ανάκριση διήρκεσε τρία χρόνια. Στο διάστημα αυτό ήλθαν στο φώς στοιχεία και λεπτομέρειες γύρω από την όλη υπόθεση και αποκαλύφθηκε πλήρως το καλά οργανωμένο και γιγαντωμένο, από την αδράνεια του κράτους, παρακράτος με διασυνδέσεις σε στρατό, ΚΥΠ και Σώματα Ασφαλείας. Σημαντική ήταν η συνεισφορά των δημοσιογράφων, ιδιαίτερα των Γ. Ρωμαίου, Ι. Βούλτεψη και Γ. Μπέρτσου, που με τις έρευνες και αποκαλύψεις τους βοήθησαν να προκύψουν νέα στοιχεία, με τα οποία τεκμηριώνονταν σε μεγάλο βαθμό οι υποψίες και οι υπόνοιες.

Αλλά ας δούμε τα γεγονότα με τη σειρά: 27 & 30 Μαΐου 1963. Απολογούνται και προφυλακίζονται οι Σπ. Γκοτζαμάνη και Εμμ. Εμμανουηλίδης. 10 Ιουνίου 1963. Έρχεται στη Θεσσαλονίκη ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Κ. Κόλλιας για… επιθεώρηση των δικαστικών υπηρεσιών. Αμέσως συγκαλεί σύσκεψη στο Δικαστικό Μέγαρο. Για την υπόθεση Λαμπράκη πρότεινε κάτι πρωτοφανές: να χωριστεί η δικογραφία σε τέσσερις, διαχωρίζοντας τους φυσικούς από τους ηθικούς αυτουργούς. Και ταυτόχρονα επέστησε την προσοχή του ανακριτή να αποφύγει τις προφυλακίσεις κρατικών οργάνων και ιδιαίτερα αστυνομικών.

Διατύπωσε και την άποψη για τα γεγονότα ότι «… εσκοπείτο μάλλον το στραπατσάρισμα του Λαμπράκη και όχι η θανάτωσίς του».

18 Ιουνίου 1963. Παραιτείται η κυβέρνηση Κων. Καραμανλή. Αφορμή το ταξίδι του βασιλικού ζεύγους στο Λονδίνο, που ο πρωθυπουργός είχε συμβουλεύσει να μη γίνει.

19 Ιουνίου 1963. Σχηματίζεται νέα κυβέρνηση υπό τον (μέχρι τότε υπουργό Εμπορίου) Παν. Πιπινέλη.

16 & 17 Ιουλίου 1963. Συλλαμβάνονται και προφυλακίζονται ο υπομοίραρχος Εμμ. Καπελώνης, διοικητής Ασφαλείας του Ε’ Αστυν. Τμήματος και ο Ξεν. Γιοσμάς με την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας στη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη. Και γίνεται γνωστό ότι ο Καπελώνης είχε συναντηθεί με τον Γκοτζαμάνη την 22 Μαΐου 1963, λίγο πριν τα αιματηρά γεγονότα.

23 Ιουλίου 1963. Θυελλώδης συνεδρίαση της Βουλής για το πολιτικό έγκλημα της Θεσσαλονίκης.

30 Ιουλίου 1963. Αξιωματικοί της Χωροφυλακής παραπέμπονται στο Ανακριτικό Συμβούλιο.

31 Ιουλίου 1963. Πραγματοποιείται τηλεφωνική επικοινωνία του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κ. Κόλλια με τον ανακριτή στην υπόθεση Χρ. Σαρτζετάκη:

«ΚΟΛΛΙΑΣ: Πότε θα περατώσετε την ανάκρισιν, κύριε Σαρτζετάκη;
ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗΣ: Προβλέπω περάτωσιν εντός του μηνός Αυγούστου.
ΚΟΛΛΙΑΣ: Με εξαπατήσατε! Μου είχατε υποσχεθή ότι η υπόθεσις θα επερατούτο εντός του Ιουνίου!
ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗΣ: Κύριε Εισαγγελεύ, η συγκέντρωσις του ανακριτικού υλικού επιτυγχάνεται μικρόν κατά μικρόν. Εργάζομαι νυχθημερόν δια την υπόθεσιν.
ΚΟΛΛΙΑΣ: Απαράδεκτον! Είναι απαράδεκτον το να λέτε ότι η υπόθεσις αυτή απαιτεί νυχθημερόν απασχόλησιν επί τόσον χρόνον! Μα επί τέλους πού θέλετε να καταλήξετε; Με τι ασχολείσθε; Δεν αντιλαμβάνεσθε ότι με το να εξετάζετε συνεχώς μάρτυρας υπάρχει κίνδυνος να παραπλανηθήτε και ότι με τον τρόπον αυτόν εκτίθεται η Δικαιοσύνη και διασύρεται το έργον της; Και τι είναι αυτά τα περί εμποδίων εις το έργον σας; Ποίαι τέλος πάντων είναι αυταί αι αόρατοι δυνάμεις;

ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗΣ: Όντως παρακωλύεται το έργον μου. Και βεβαίως δεν ευθύνομαι εγώ δια τα δημοσιεύματα του Τύπου.
ΚΟΛΛΙΑΣ: Προεφυλακίσατε έναν υπομοίραρχον. Δεν είχαμε συμφωνήσει να προφυλακίζετε αξιωματικούς μόνον όταν είναι βεβαία η καταδίκη των; Και εντούτοις ο κ. Παπαντωνίου μου ανέφερε ότι τα στοιχεία είναι αρκούντα μόνον δια την παραπομπήν του Καπελώνη, όχι και δια την καταδίκην του!
ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗΣ: Δια την έκδοσιν εντάλματος προφυλακίσεως αρκούν σοβαραί υπόνοιαι ενοχής του κατηγορουμένου. Η καταδίκη του ουδέποτε είναι δυνατόν να προεξοφληθή.
ΚΟΛΛΙΑΣ: Δεν μπορώ να πω περισσότερα από τηλεφώνου. Δεν αντιλαμβάνεσθε, όμως, ότι δια των ενεργειών σας πλήττετε τον πολιτειακόν Οργανισμόν;

ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗΣ: Επιτελώ το καθήκον μου.
ΚΟΛΛΙΑΣ: Νομίζετε ότι επιτελείτε το καθήκον σας! Εντούτοις καθυστερείτε την περαίωσιν της υποθέσεως επί τόσον χρόνον!
ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗΣ: Χάριν της υποθέσεως παρητήθην και των θερινών διακοπών μου.
ΚΟΛΛΙΑΣ: Και αν εκάνατε χρήσιν των διακοπών σας, η υπόθεσις δεν θα έμενε! Όποιος και αν σας ανεπλήρωνε θα είχε περατώσει την ανάκρισιν! Έχω απελπισθή! Κάμετε όσες ενέργειες θέλετε! Και περατώσατε την υπόθεσιν όποτε θέλετε! Δεν με ενδιαφέρει πλέον!»
Ο Χρ. Σαρτζετάκης δεν ενέδωσε στις πιέσεις και παρεμβάσεις του Κόλλια.

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>