Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Μάης ’36

Λίγο πριν από τις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936, η πολιτική εξουσία σκληραίνει τη στάση της απέναντι σε κάθε είδους διεκδίκηση. Οι απεργίες των εργατών σπορελαιουργίας στη Θεσσαλονίκη την 7 Ιανουαρίου και οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας των παλαιών πολεμιστών την 11 Ιανουαρίου και των φυματικών την 12 Ιανουαρίου αντιμετωπίζονται βίαια από την αστυνομία.

Η εκούσια ή ακούσια κοινοβουλευτική υποστήριξη που πρόσφεραν όλα τα αστικά πολιτικά κόμματα στην κυβέρνηση Μεταξά είχε σαν αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων να απομονωθούν οι κομμουνιστές. Αντίστροφα, το αποτέλεσμά της ήταν να αναδειχθεί το ΚΚΕ στη μεγαλύτερη και σχεδόν η μόνη αντιπολίτευση του Μεταξά.

Το ΚΚΕ είχε περάσει στην επίθεση κατά των αστικών κομμάτων αμέσως μετά την τοποθέτηση του Μεταξά στο υπουργείο Στρατιωτικών και την παραβίαση από τους Φιλελευθέρους του Συμφώνου συνεργασίας που είχαν υπογράψει μαζί του την 19 Φεβρουαρίου: πρόκειται για το Σύμφωνο Σοφούλη – Σκλάβαινα με το οποίο το ΚΚΕ θα στήριζε κυβέρνηση Φιλελευθέρων και η κυβέρνηση θα αποκαταστούσε και θα κατοχύρωνε τις λαϊκές ελευθερίες μέσα σ’ ένα μήνα από το σχηματισμό της. Οι Φιλελεύθεροι, όμως, στήριξαν την κυβέρνηση Δεμερτζή που κατά το ΚΚΕ καταπατούσε τις λαϊκές ελευθερίες.

Η ΚΕ του ΚΚΕ τόνισε την 25η Μαρτίου:
«Οι εχθροί του λαού συγκεντρώνουν τις δυνάμεις τους. Οι εκπρόσωποι και τα κόμματα της πλουτοκρατίας ενώνονται σε ιερή συμμαχία».

Προβλέποντας ότι η κατάληξη αυτών των εξελίξεων θα ήταν «ένα καθεστώς τρόμου και αίματος», το ΚΚΕ είχε ρίξει όλες τις δυνάμεις του στην αντιφασιστική κινητοποίηση.

Τα αστικά κόμματα απείχαν από τον αντιφασιστικό αγώνα. Με τον τρόπο αυτό, όμως, δεν μείωναν μόνο την αποτελεσματικότητά του, αλλά παραχωρούσαν στο ΚΚΕ τον αντιφασιστικό χώρο. Το ΚΚΕ επέκτεινε γρήγορα την επιρροή του όπως έδειχναν, τουλάχιστον, οι συχνές απεργίες: τροχιοδρομικών, αρτεργατών, αυτοκινητιστών και άλλων εργαζομένων στην Αθήνα, πανεργατικές απεργίες σε Χίο, Αλεξανδρούπολη, Ξάνθη και Καλαμάτα, απεργίες καπνεργατών σε Σέρρες και Δράμα, συγκεντρώσεις εργαζομένων σε Γρεβενά, Βόλο κ.λπ.

Σε μια εποχή που το κόστος ζωής ανέβαινε ταχύτερα από τα μεροκάματα, οι απεργίες αυτές δεν μπορούσαν να αποδοθούν αποκλειστικά σε πολιτικά κίνητρα. Η επιρροή του ΚΚΕ, όμως, ήταν αναμφισβήτητη, ιδιαίτερα, αν ληφθεί υπόψη ότι πολλές απεργίες ήταν σύντομες απεργίες αλληλεγγύης. Έτσι, το κέντρο βάρους της πολιτικής περνούσε από τα κέντρα συνω-μοσίας στις οργανώσεις του λαού.

Ο τύπος βέβαια -βενιζελικός και αντιβενιζελικός- άρχισε να κτυπά τον κώδωνα του κινδύνου. Όχι, όμως, τόσο δυνατά όσο θα ήθελε ο Γερμανός επιτετραμένος Κοντ, που θεωρούσε ότι
«οι Έλληνες πολιτικοί όλων των αποχρώσεων υποτιμούν κατά τρόπον εκπληκτικόν τον κομμουνιστικόν κίνδυνον».
Για να θέσει υπό έλεγχο το απεργιακό κίνημα η κυβέρνηση Δεμερτζή άρχισε να μελετά την αναθεώρηση των νόμων που κατοχύρωναν το δικαίωμα της απεργίας και των συγκεντρώσεων. Δεν τόλμησε, όμως, να προχωρήσει, αλλά ούτε και ο Μεταξάς μέχρι να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης.

Από τις αρχές Μαρτίου 1936 αρχίζουν στη Θεσσαλονίκη κινητοποιήσεις των εργαζομένων για την ακρίβεια, την ανεργία και την κρατική αδιαφορία απέναντι στα πολλά και πιεστικά προβλήματα που πλήττουν τα λαϊκά στρώματα και τους εργαζόμενους. Αρχικά απεργούν οι αρτεργάτες, οι μυλεργάτες και οι εργάτες δέρματος, για να ακολουθήσουν και άλλοι κλάδοι εργαζομένων, ενώ καθημερινά στην πόλη πραγματοποιούνται πορείες διαμαρτυρίας εργατών και εργατριών, διαδηλώσεις αλλά και συγκρούσεις με χωροφύλακες, πεζούς και έφιππους, που συχνά ορμούν κατά των διαδηλωτών με γυμνές σπάθες.

Το Μάρτιο 1936, ενώ άρχισε να γίνεται φανερό ότι υπάρχει σχέδιο για κατάλυση της Δημοκρατίας, οι φοιτητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εκδηλώνουν την αντίθεσή τους στα αντιλαϊκά μέτρα της κυβέρνησης Δεμερτζή. Την 5 Μαρτίου 1936 πραγματοποιείται μεγάλη φοιτητική συγκέντρωση με συνθήματα:

«Ζητούμεν την φοιτητικήν ασυλίαν, λαϊκάς ελευθερίας, συσσίτιον»,
«Μακεδόνες ενισχύσατε τον αγώνα μας»,
«Ζήτω η φοιτητική ενότης»,
«Κάτω ο φασισμός, η τρομοκρατία και αι δικτατορίαι».

Την δεύτερη μέρα των φοιτητικών κινητοποιήσεων επεμβαίνει η αστυνομία και με τους υποκόπανους των όπλων των χωροφυλάκων γίνεται προσπάθεια να διαλυθούν οι φοιτητές, που αμύνονται με πέτρες. Ακολουθούν οδομαχίες με ξυλοδαρμούς φοιτητών και πυροβολισμούς, με αποτέλεσμα τραυματισμούς και συλλήψεις φοιτητών. Ξεσηκώνονται και οι παράγοντες της πόλης. Οι κινητοποιήσεις των φοιτητών σταμάτησαν έπειτα από λίγες μέρες με την ικανοποίηση κάποιων αιτημάτων τους και την απελευθέρωση όλων των συλληφθέντων.

Την εποχή αυτή έγιναν δυο γεγονότα που κατέχουν σημαντική θέση στην ιστορία του εργατικού κινήματος της Θεσσαλονίκης:
Το πρώτο είναι η συμφωνία για ενωτική δράση του ΕΚΘ με το Πανυπαλληλικό Κέντρο. Η συμφωνία αυτή οδήγησε στη δημιουργία της Ενωτικής Επιτροπής και ουσιαστικά έβαλε στο περιθώριο το Πανεργατικό Κέντρο και το Ανεξάρτητο Εργατικό Κέντρο. Πρώτος πρόεδρος της Ενωτικής Επιτροπής ήταν ο κουρέας Χαρ. Μελανεφίδης.

Το δεύτερο ήταν η σύγκληση στην Θεσσαλονίκη του 1ου Καπνεργατικού Συνεδρίου που αποσκοπούσε στην ενότητα του καπνεργατικού κλάδου. Την 15 Απριλίου επιτεύχθηκε συμφωνία ανάμεσα Πανελλαδική Καπνεργατική Ομοσπονδία και την ΕΟΚΣΕ. Δημιουργήθηκαν έτσι ευνοϊκότερες συνθήκες για τη δράση του καπνεργατικού κλάδου που αύξησαν τις ελπίδες των εργαζομένων για την αποτελεσματικότητα των κινητοποιήσεών τους. Με τη λήξη του Συνεδρίου δόθηκε στη δημοσιότητα η διακήρυξη:

Μετάβαση σε: Επόμενη >>