Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Μάης ’36

Ο Μ. Βαφειάδης σημειώνει σχετικά στα Απομνημονεύματά του:

«… Τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης για την χώρα μας, σε σύγκριση με κάθε άλλο προηγούμενο που, είτε οργάνωσε το Κόμμα είτε πήρε μέρος σ’ αυτό, ήταν μια λαϊκή εξέγερση, αυθόρμητη καθοριστικής όμως σημασίας για το πανελλήνιο και μέσα σε κείνες τις συνθήκες ανόδου του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος και σ’ άλλες χώρες, μπορούσε να μας οδηγήσει σε μια άλλη ποιότητα δημοκρατικής πορείας αν όχι στο “λαϊκό μέτωπο” όπως στην Γαλλία και την Ισπανία.

Κι ήταν γεγονότα που θα ‘πρεπε να αποτελέσουν ξεκίνημα, βάση για μια Πανελλαδική εκδήλωση πριν απ’ όλα ενάντια στα σχέδια της φασιστικής διχτατορίας, όπως εμείς κρούαμε τον κώδωνα του κινδύνου αυτού εκείνην την περίοδο και την πορεία προς το δημοκρατικό αύριο.

Τι έγινε στην πράξη; Ενώ η απεργία των καπνεργατών, ύστερα από τη δολοφονία των απεργών, αυθόρμητα μεταβλήθηκε σε παλλαϊκή απεργία στη Θεσσαλονίκη που αγκάλιασε όλα τα στρώματα και ουσιαστικά πέρασε η εξουσία στα χέρια του λαού με συναδέλφωση με τον στρατό και δημιουργήθηκαν όλες οι προϋποθέσεις για την επέκταση αυτού σ’ όλη την Ελλάδα και την 24ωρη απεργία που κήρυξαν οι δύο Συνομοσπονδίες στις 13 του Μάη και είχαν απόλυτη επιτυχία, να τη μετατρέψει σε Γενική Πολιτική Απεργία διαρκείας, με απαίτηση το διώξιμο της κυβέρνησης Μεταξά και τη δημιουργία κυβέρνησης Δημοκρατικής συνεργασίας, το Π.Γ. λύνει την απεργία με μόνη την υπόσχεση του Μεταξά ότι ευνοϊκά θα εξετασθούν και θα λυθούν τα αιτήματα των καπνεργατών.

Και σε συνέχεια τραβάει στην καταγγελία της συμφωνίας Σκλάβαινα – Σοφούλη, κυρίως για να καλύψει το γεγονός της ελαχιστοποίησης της δικής μας δυναμικής συμβολής στη συμφωνία σαν αποτέλεσμα των χειρισμών της ηγεσίας στα γεγονότα της Θεσσαλονίκης…»

Και ο Μιχάλης Ράπτης (Πάμπλο) χαρακτηρίζει την κατάληψη της πόλης από τους απεργούς και τον διορισμό από τους ίδιους ενός «διευθυντηρίου» ως «Κομμούνα της Θεσσαλονίκης».

Μετά τα τελευταία γεγονότα οι δυο Εργατικές Ομοσπονδίες (ΓΣΕΕ και Ενωτική ΓΣΕΕ) κηρύσσουν πανελλαδική απεργία για την Τετάρτη 13 Μαΐου 1936. Στην απεργία μετέχουν 500.000 εργαζόμενοι σε ολόκληρη τη χώρα. Στα σχετικά ψηφίσματα των απεργών εκφράζεται ο αποτροπιασμός όλων για τα γεγονότα και ζητείται η τιμωρία των υπευθύνων οργάνων της Χωροφυλακής Θεσσαλονίκης. Η κυβέρνηση μένει στο απυρόβλητο.

Αυτό είναι προϊόν συμβιβασμού μεταξύ των δύο ΓΣΕΕ, αφού η Ενωτική ΓΣΕΕ πρότεινε, αρχικά, να ζητηθεί και η απομάκρυνση της κυβέρνησης Μεταξά από την εξουσία, αλλά για την ενότητα του εργατικού κινήματος δέχτηκε τη λύση της ρεφορμιστικής ΓΣΕΕ.

Ο Ι. Μεταξάς, σε γραπτή αναφορά του στον βασιλιά Γεώργιο Β’, χαρακτήρισε τα γεγονότα του Μάη του’36 στη Θεσσαλονίκη ως «γενική δοκιμή κομμουνιστικής επαναστάσεως» και όλη την υπόθεση ως επικίνδυνη, καθώς
«…η χώρα ευρίσκεται εις έκρυθμον κατάστασιν και εις τας παραμονάς ανατρεπτικής στασιαστικής κινήσεως».
Ο δρόμος για τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου είχε ανοίξει.

Το μαζικό κίνημα των εργαζομένων, το πρώτο δεκαήμερο του Μάη του ’36, έδειξε πόσο μεγάλη ήταν η δύναμή τους. Η εργατική δύναμη φάνηκε απειλητική. Οι αστοί πολιτικοί τα είχαν χάσει. Ο μπαμπούλας του κομμουνισμού έγινε εφιάλτης. Ο Μάης του ’36 και η δυναμική που εξέφρασε πέρασαν ανεκμετάλλευτες από τις δυνάμεις του εργατο-συνδικαλιστικού κινήματος που μπορούσαν να δώσουν μια άλλη τροπή στα πράγματα.

Ακόμη και αν υποτεθεί ότι το απεργιακό κίνημα είχε απειλήσει πραγματικά το κοινωνικό καθεστώς, ο ηθικός και πολιτικός κυνισμός που χαρακτήριζε τη βασιλική απόφαση ήταν φανερός. Κάλυπτε μόνο τις πολιτικές ανάγκες μιας ομάδας που είχε αναρριχηθεί στην εξουσία στηριζόμενη στα όπλα και παραγνώριζε εντελώς τη λαϊκή θέληση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έκθεση-μαρτυρία για τα γεγονότα του Άγγλου πρόξενου στη Θεσσαλονίκη:

«… Κάθε φορά που εκδηλώνεται δυσαρέσκεια σε τούτο εδώ το νομό, οι αρχές αντί να προσπαθήσουν να βρουν τη σωστή λύση του προβλήματος τείνουν να αποδίδουν το πρόβλημα σε κομμουνιστικές ενέργειες τις οποίες σπεύδουν να καταστείλουν […]

Καίτοι δεν υπάρχει αμφιβολία ότι δρα στη Θεσσαλονίκη κομματική οργάνωση που ασχολείται με την πρόκληση και έχει συμφέρον να εκμεταλλεύεται την δυσαρέσκεια των εργατών, ο αναβρασμός των εργατών οφείλεται στην εύλογη αγανάκτησή τους για την θλιβερή κατάστασή τους που χρονίζει.

Η ρίζα του κακού βρίσκεται στην φοβερή οικονομική κατάσταση που επικρατεί στις κατώτερες τάξεις και ιδίως στους εργάτες […] Τα γεγονότα θα συνέβαιναν και χωρίς την κομματική προπαγάνδα […] Οι φτωχές τάξεις θεωρούν την ελληνική κυβέρνηση συμμορία ληστών…».

Αλλά και ο αμερικανός πρέσβης περιγράφει ως αιτίες της εξέγερσης:
« τους μισθούς πείνας, την αντιμετώπιση της Νέας της Ελλάδας σαν αποικία Παλαιάς, τις συνέπειες “της σαπίλας όλου του πολιτικού συστήματος”».

Η ευθύνη για τα γεγονότα φορτώθηκε στους κομμουνιστές. Αλλά η δήλωση της κυβέρνησης, ότι η απεργία είχε πολιτικά ελατήρια και ότι υπεύθυνοι για τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης ήταν οι διαδηλωτές, ήταν εκτός πραγματικότητας. Το καθεστώς από θύτης επιχειρούσε να παρουσιαστεί σαν θύμα, που είχε το δικαίωμα, ηθικά και πολιτικά, να αντιδράσει κατά της κομμουνιστικής ανατρεπτικής δραστηριότητας.

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>