Political Pedia  >   Σημαίες

Σημαίες Κρατών – εισαγωγικό σημείωμα

ΣΗΜΑΙΕΣ

Σημαία είναι ένα κομμάτι πανί, συνήθως ορθογώνιο, με ορισμένες αναλογίες (επικρατέστερη 2:3), που στερεώνεται ή κρεμιέται από ένα ιστό ή κατάρτι. Οι σημαίες κατατάσσονται σε κατηγορίες σύμφωνα με το σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιούνται. Υπάρχουν, για παράδειγμα, κρατικές σημαίες, εθνικές σημαίες, κυβερνητικές σημαίες, σημαίες υπηρεσίας, εμπορικές σημαίες, στρατιωτικές σημαίες, λάβαρα, σημαίες πόλεων, σημαίες σηματοδοσίας, διεθνείς σημαίες. Αρχικά, δεν υπήρχαν αυστηρά καθορισμένες αναλογίες για τις σημαίες και τα εξαρτήματά τους. Καταγράφεται ένας αριθμός πρώιμων τύπων σημαιών, από τους οποίους προκύπτουν οι σημερινές σημαίες, π.χ. λάβαρα, πανό, σημαιάκια ιππικού, παντιέρες. Με την εξέλιξη των διεθνών νόμων, που ακολουθούν, θεσπίζονται ακριβείς κανόνες και ορισμένη λειτουργία των σημαιών, που γίνονται δεσμευτικά σύμβολα. Σήμερα η σημαία είναι ένα από τα σύμβολα της εθνικής κυριαρχίας και παίζει σοβαρό ρόλο στις διεθνείς σχέσεις.

Οι πιο παλιές σημαίες είναι τα λάβαρα (vexilum) που είναι σύμβολα κατασκευασμένα από άλλα υλικά εκτός από το πανί, αλλά λειτουργούν σαν σημαίες και εμφανίζονται στην κορυφή των ιστών. Προφανώς, οι αρχαιότερες σημαίες είναι τα vexilum των επαρχιών της Αιγύπτου, που εικονίζονται σε στήλες του Φαραώ Narmer της 1ης Δυναστείας (2900 π.Χ.), που φυλάσσονται σήμερα στο Κάιρο. Λίγο νεότερο, χρονολογούμενο στα τέλη της 3ης χιλιετίας π.Χ., είναι ένα περσικό μεταλλικό λάβαρο (vexilum), ίσως η παλιότερη σωζόμενη σημαία. Βρέθηκε σε αρχαιολογική ανασκαφή στα ερείπια της αρχαίας πόλης Khablis. Άλλα ντοκουμέντα από την περίοδο προ των vexilum βρέθηκαν σε περιοχές Μεσοποταμίας και Ινδίας (2500 – 2000 π.Χ.). Ο Ελληνικός πολιτισμός κρατά την πρώτη θέση στην Ευρώπη στη χρήση σημαιών στα πλοία.

Ένα παράδειγμα αυτού είναι η «φοινικις» (το όνομα παραπέμπει ότι το έθιμο πάρθηκε από τους Φοίνικες). Είναι ένα κομμάτι πορφυρού υφάσματος, που λέγεται ότι χρησιμοποιήθηκε από τον Θεμιστοκλή στη ναυμαχία της Σαλαμίνας το 480 π.Χ., σαν σήμα του Ελληνικού στόλου στη σύγκρουσή του με το Περσικό. Τον 4ο και 3ο αιώνα π.Χ. τα ρωμαϊκά στρατεύματα χρησιμοποιούν την καλούμενη «Σημαία του Δράκου», που πήραν από τους Δάκες. Είναι ένας κοίλος σωλήνας που στερεώνεται στην άκρη ενός κονταριού, που όταν ο αέρας περνούσε από μέσα παίρνει το σχήμα «δράκου». Η μυστηριώδης «Σημαία του Γερακιού» των Βίκινγκς, που κατασκευάζεται κατά παρόμοιο τρόπο, εμφανίζεται για πρώτη φορά το 878 μ.Χ. και υψώθηκε από τον Leif Ericsson, περίπου το 1000 μ.Χ., κατά τη διάρκεια του περίφημου ταξιδιού του στη Βορ. Αμερική.

Η πρώτη σημαία φτιαγμένη από πανί, όπως την γνωρίζουμε σήμερα, εμφανίζεται στην Κίνα. Κατασκευάζεται από κορδέλες που έχουν ένα διακοσμημένο μέρος. Ο μύθος λέει ότι την εποχή των κατακτήσεων των Chou, το δεύτερο μισό του 12ου αιώνα π.Χ., μια λευκή πολεμική σημαία προηγείται του βασιλιά Wu, ιδρυτή της δυναστείας των Chou. Η Κίνα αναπτύσσει ένα σύστημα τύπων σημαιών όπως αποδεικνύεται από εικόνες αυτών των συμβόλων στο μαυσωλείο του Wu Liang (δυναστεία των Han 206 π.Χ. – 220 μ.Χ.) στην επαρχία Shantung. Μοιάζουν πολύ με τις σημερινές σημαίες, κατασκευασμένες από πανί και κρεμασμένες σε ιστό. Το αρχαιότερο μεταξωτό λάβαρο σε σχήμα «Τ» βρέθηκε το 1972 στο έδαφος του αρχαίου νεκροταφείου της Ma-wang-tui κοντά στη Ch’angsha στην επαρχία Human και χρονολογείται από τον 2ο αιώνα π.Χ.

Η πρώτη σημαία του Δυτικού κόσμου, που είναι ένα Ρωμαϊκό vexilum, εισάγεται το 105 π.Χ. από τον ύπατο Galus Marius ως διακριτικό σημείο των Ρωμαϊκών λεγεώνων. Είναι ένα κομμάτι πανί, συνήθως πορφυρό ή κόκκινο, αλλά μερικές φορές και άσπρο ή πράσινο, στερεωμένο σε ιστό σχήματος «Τ» σε τρόπο ώστε να τοποθετείται πάνω απ’ αυτό ένας αετός ή άλλο σύμβολο. Η σημαία αυτή υψώνεται έξω από τη σκηνή του διοικητή, αλλά είναι κι ένα σημάδι σε πορεία στη μάχη. Τον 4ο αιώνα μ.Χ. η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αποδέχεται επίσημα τον Χριστιανισμό και αλλάζει τα σύμβολά της.

Το vexilum αντικαθίσταται από λάβαρα, που έχουν την ίδια μορφή αλλά σε πανί με μεγαλύτερες διαστάσεις, πλούσια διακοσμημένα με χρυσό και ασήμι και φέρουν το σημείο του σταυρού και μερικές φορές την επιγραφή «εν τούτω νίκα». Ο αετός στην κορυφή του ιστού αντικαθίσταται με τα ελληνικά γράμματα «ΧΡ», μονόγραμμα που αντιπροσωπεύει το όνομα του Χριστού. Ένα τέτοιο λάβαρο χρησιμοποιείται από τον αυτοκράτορα Μεγάλο Κωνσταντίνο στη μάχη εναντίον του Μαξέντιου το 312 μ.Χ. κοντά στη Ρώμη. Στην Ευρώπη, σημαίες όμοιες με το vexilum και το βυζαντινό λάβαρο χρησιμοποιούνται από τον 9ο αιώνα, αν και συχνά χρησιμοποιούνται, ταυτόχρονα, σημαίες με διαφορετικά σχήματα. Έτσι το 507 μ.Χ. το κύριο σήμα της εκστρατείας των Φράγκων είναι ο «μπλε μανδύας του Αγίου Μαρτίνου» ανηρτημένου σε ιστό σε σχήμα «Τ». Ο μανδύας αυτός πάρθηκε από το παρεκκλήσιο του Αγίου από τον βασιλιά Κλόβις και χρησιμοποιείται συνέχεια στη Γαλλία μέχρι την ήττα από τους Άγγλους στο Πουατιέ, το 1356.

Οι Ευρωπαίοι μαθαίνουν από τους Κινέζους τις σημαίες με τη σημερινή τους μορφή, άλλες μέσω των Ούννων (ο Αττίλας χρησιμοποιεί από το 434 μ.Χ. λευκή σημαία με χρυσό αετό επάνω) και άλλες από τους Άραβες, που η πρώτη τους σημαία προέρχεται από την Περσία πριν από την γέννηση του Ισλαμισμού. Από τότε που αυτή η θρησκεία απαγόρευσε την απεικόνιση ζωντανών πλασμάτων, οι αραβικές σημαίες φέρουν αφηρημένα σχέδια ή επιγραφές. Οι εγγονοί του Μωάμεθ χρησιμοποιούν πράσινες τριγωνικές σημαίες με κρόσσια, που μερικές φορές φέρουν τα παραδοσιακά διασταυρωμένα σπαθιά. Πράσινο είναι το χρώμα των Φατιμαδών, ενώ οι Αββασίδες έχουν μαύρες σημαίες, οι Ομεϊάδες λευκές και οι Χασεμίτες κόκκινες.

Ο συνεχής εκχριστιανισμός της Ευρώπης χαρακτηρίζεται από το καλούμενο pallium, μια στενή σημαία καθαγιασμένη από τον Πάπα. Προηγήθηκε η πολεμική σημαία γνωστή ως gonfanon. Η σημαία που δόθηκε από τον Πάπα Λέοντα ΙΙΙ στον Καρλομάγνο το 800, η Mont Joie, είναι στην πραγματικότητα ένα gonfanon (μακρόστενη σημαία που κατέληγε σε λωρίδες). Το όνομά της προέρχεται από το Mons Goudii (στα γαλλικά Mont Joie) όπου έγινε η τελετή. Το όνομα ενός άλλου είδους σημαίας, η Oriflamme (χρυσή φλόγα), προέρχεται από το λαμπερό χρυσοκόκκινο χρώμα της. Η Oriflamme προέρχεται χωρίς αμφιβολία από τους κόκκινους σταυρούς, που χρησιμοποιούσαν πρώτοι οι Γάλλοι ιππότες στις σταυροφορίες.

Η συχνή χρήση σημαιών αποδεικνύεται και από την ταπισερί Bayeux, κατασκευασμένη τη δεκαετία 1070, που εικονίζει τη Μάχη του Hasting, to 1066, στην οποία ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής, Δούκας της Νορμανδίας, κατατρόπωσε τους Αγγλοσάξωνες. Στην ταπισερί φαίνεται ένα gonfanon, που μοιάζει πολύ με τη Σημαία του Γερακιού και τη Σημαία του Δράκοντα στα χέρια των Αγγλοσαξώνων.

Πριν τις σταυροφορίες, το 1095, ο Πάπας Ουρβανός ΙΙ προτείνει όλοι όσοι παίρνουν μέρος στις αποστολές στους Αγίους Τόπους να φέρουν το σημείο του κόκκινου σταυρού στον ώμο ή το στήθος τους. Αυτοί οι σταυροί κοσμούσαν επίσης τα μικρά gonfanon που χρησιμοποιούν οι σταυροφόροι και αργότερα τις στενές λωρίδες που κρέμονται από τις λόγχες τους. Οι Σταυροφορίες (1096 – 1291) παίζουν σοβαρό ρόλο στην εξέλιξη των σημαιών. Ειδικά η 3η Σταυροφορία (1189-92) φέρνει νέα χαρακτηριστικά στις σημαίες.

Την 13 Ιανουαρίου 1188 οι ηγέτες της συμφωνούν στο Gisors της Γαλλίας, ότι τα έθνη τους θα πάνε στη μάχη με το σήμα του σταυρού αλλά κάθε μία από τις στρατιές τους θα χρησιμοποιεί διαφορετικό χρώμα. Ο Φίλιππος ΙΙ Αύγουστος της Γαλλίας κρατά τον κόκκινο σταυρό σε άσπρο φόντο, ο Ερρίκος ΙΙ της Αγγλίας τον άσπρο σταυρό σε κόκκινο φόντο και ο κόμης Φίλιππος της Φλάνδρας πράσινο σταυρό σε άσπρο φόντο. Παρ’ όλα αυτά, οι Άγγλοι πάνε στην 3η Σταυροφορία με ένα κόκκινο σταυρό σε άσπρη σημαία και ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Ερρίκος VI βάζει άσπρο σταυρό σε κόκκινη σημαία, ενώ ετοιμαζόταν για τη 4η Σταυροφορία.

Αυτή η σημαία χρησιμοποιείται σαν γενικό σύμβολο του χριστιανικού αγώνα και τελικά γίνεται σημαία της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Νωρίτερα ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος ΙΙ χρησιμοποιεί μια κίτρινη σημαία μαύρο αετό. Σε πολλές χώρες επικρατεί η κόκκινη σημαία με τον άσπρο σταυρό και ευκαιριακά χρησιμοποιείται σαν σύμβολο πάλης για την ελευθερία, όπως στην περίπτωση της Ελβετίας. Στη Γαλλία το 1375 χρησιμοποιείται άσπρος σταυρός σε κόκκινο φόντο και αργότερα άσπρος σταυρός σε μπλε φόντο.

Μετάβαση σε: Επόμενη >>