Political Pedia  >   Σημαίες

Σημαίες Κρατών – εισαγωγικό σημείωμα

Στα μέσα του 12ου αιώνα, στη διάρκεια της 2ης Σταυροφορίας, οι ιππότες αρχίζουν να υιοθετούν προσωπικά σύμβολα. Τα σύμβολα αυτά παριστάνουν συνήθως ζώα και τοποθετούνται στις ασπίδες. Αυτά τα «σχήματα» δίνουν τη δυνατότητα στους πολεμιστές να αναγνωρίζονται στη μάχη. Επίσης τοποθετούνται και στις σημαίες. Τα σχήματα και τα χρώματα της σημαίας είναι αντίστοιχα με εκείνα της ασπίδας. Το 13ο αιώνα αρχίζουν να χρησιμοποιούνται σημαίες οικοσήμων, που ονομάζονται banners (πανό). Αυτές είναι ορθογώνιες που το μήκος τους ήταν μεγαλύτερο από το πλάτος τους. Ένας ειδικός τύπος banner εμφανίζεται τον 14ο αιώνα, ειδικά κατά την περίοδο Hussite στη Βοημία: αυτή έχει ένα οριζόντιο σιρίτι που την κρατά αναπεπταμένη ακόμα και όταν δεν φυσά αέρας. Μερικές φορές καταλήγει σε φούντα.

Τα εντυπωσιακά φεουδαλικά banners αντικαθιστώνται στις αρχές του 16ου αιώνα από ban-ners που χρησιμοποιούν τα «Landsknecht» στρατιωτικά τμήματα. Τα τελευταία είναι περισσότερο ορθογώνια, με φωτεινά χρώματα, στερεωμένα σε κοντούς ιστούς, μερικοί μήκους 2 ή 3 μέτρων. Ορεινά τμήματα χρησιμοποιούν μικρότερες και πιο απλές σημαίες. Η πιο γνωστή, που μοιάζει με ουρά χελιδονιού, ονομάζεται cornet και αργότερα guidon. Αυτές ανοίγουν το δρόμο για την είσοδο των εθνικών σημαιών που αναπτύσσονται τον 18ο και κυρίως τον 19ο αιώνα.

Η Ολλανδία είναι η πρώτη χώρα που χρησιμοποιεί εθνική σημαία στη θάλασσα και ακολουθούν σύντομα τα άλλα έθνη. Όχι πολύ αργότερα εθνικές σημαίες κατακλύζουν και τη ξηρά.

Οι εθνικές σημαίες αρχίζουν να παράγονται σε μεγάλες ποσότητες. Ένα σημείο που παραμένει ανεξήγητο, είναι η ευκολία και η ταχύτητα με την οποία κατασκευάζονται. Αυτές οι σημαίες φαίνεται να φτιάχνονται από λουρίδες στα χρώματα του εθνοσήμου. Στην περίπτωση απλού στη σύνθεση εθνοσήμου όλα τα χρώματά του χρησιμοποιούνται στη σημαία, ενώ στην περίπτωση εθνοσήμου με περίπλοκη χρωματική σύνθεση στη σημαία χρησιμοποιούνται τα επικρατέστερα χρώματα. Η πιο τιμητική λωρίδα (η επάνω οριζόντια ή η πρώτη κάθετη στον ιστό) κατηγοριοποιεί τη σημαία και η επόμενη δίνει το χρώμα στην ασπίδα, όπως στην περίπτωση της πολωνικής σημαίας. Στην περίπτωση μιας σημαίας με τρεις λωρίδες, το τελευταίο χρώμα που χρησιμοποιείται είναι κάποια δευτερεύουσα λεπτομέρεια, π.χ. νύχια του αετού, γρασίδι κ.λπ. Αρκετές χώρες, ωστόσο, ακολουθούν διαφορετικούς κανόνες και υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις. Μερικές φορές, δεν υπάρχει καμιά σχέση μεταξύ των χρωμάτων του εθνοσήμου και εκείνων της σημαίας.

Αργότερα, πολλές σημαίες δημιουργούνται πριν από τα εθνόσημα των χωρών και μερικές φορές, αντίστροφα με την φεουδαλική παράδοση, το εθνόσημο ακολουθεί το πρότυπο της σημαίας. Σε άλλες περιπτώσεις, ειδικά στις νέες αφρικανικές χώρες, το εθνόσημο δεν έχει καμιά σύνδεση με τη σημαία. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις η σημαία, είναι ένας εντελώς νέος παράγοντας και τα χρώματά της έχουν ένα ιδιαίτερο συμβολισμό από μόνα τους. Τα χρώματα δεν είναι ένας συγκεκριμένος άκαμπτος περιορισμός και η σημασία των χρωμάτων διαφέρει από σημαία σε σημαία. Μερικές φορές συμπληρωματικές συμβολικές έννοιες δίνονται συχνά σε χρώματα παρμένα από τα εθνόσημα με τον κλασικό τρόπο. Στους φεουδαρχικούς χρόνους η σημαία αντιπροσωπεύει έναν άρχοντα, έναν ευγενή, ένα φεουδάρχη ή ένα κράτος. Η Γαλλική Επανάσταση ξύπνησε την εθνική συνείδηση και έφερε την αλλαγή. Επαναστατικές σημαίες αρχίζουν να δημιουργούνται και να γίνονται πολιτικά σύμβολα του λαού. Αυτές δίνουν ανάπτυξη στις εθνικές σημαίες. Οι εθνικές σημαίες γίνονται και θρησκευτικά σύμβολα. Από τότε πολλοί άνθρωποι θυσιάζουν τις ζωές τους για την εθνική τους σημαία και τη τιμή της.

Εθνικές και κρατικές σημαίες είναι φυσικά οι πιο κοινοί τύποι. Η διαφορά μεταξύ τους είναι απλή: η εθνική σημαία μπορεί να χρησιμοποιείται από τους πολίτες κάτω από ορισμένους κανόνες, ενώ η κρατική σημαία προορίζεται αποκλειστικά για επίσημη χρήση και μπορεί να αναρτάται αποκλειστικά σε κρατικά κτίρια και γραφεία. Μερικές φορές οι κρατικές σημαίες διαφέρουν από τις εθνικές σημαίες περιλαμβάνοντας το εθνόσημο ή κάποιο από τα μέρη του. Πολύ συχνά, ωστόσο, εθνική και η κρατική σημαία έχουν την ίδια σχεδίαση.

Μια σημαία μπορεί να διαιρείται σε οριζόντιες και κάθετες λωρίδες. Το εύρος τους εκτείνεται σε αναλογική φόρμα, π.χ. 1:2:1, αλλά δεν δίνεται αναλογία όταν οι λωρίδες έχουν ίσο εύρος.

Τα βασικά χρώματα που εμφανίζονται σε σημαίες είναι άσπρο, κίτρινο, κόκκινο, μπλε, πράσινο, πορτοκαλί, καφέ και πορφυρό. Διαφορετικές αποχρώσεις είναι συχνές από χώρα σε χώρα. Το ασημί συχνά αντικαθίσταται από το άσπρο και το χρυσό από κίτρινο. Το ίδιο εφαρμόζεται στα εθνόσημα όταν αποτελούν μέρος της σημαίας. Ευκαιριακά το ασημί μπορεί να αντικατασταθεί από το γκρι (ο ασημί Σταυρός του Γεωργίου στη σημαία της Μάλτας) και το χρυσό από το βαθύ κίτρινο (GDR). Στις σύγχρονες σημαίες επικρατέστερο χρώμα είναι το άσπρο και ακολουθούν το κόκκινο, το μπλε, το κίτρινο, το πράσινο, το μαύρο, το γαλάζιο, το πορτοκαλί, το χρυσό, το γκρι, το μωβ και το καφέ.

Μερικές ομάδες κρατών υιοθετούν τα ίδια χρώματα με μόνη διαφορά τη διάταξη. Τα λεγόμενα παναφρικανικά χρώματα υιοθετούνται πρώτα από την Αιθιοπία, στα τέλη του 19ου αιώνα, το 1957 από την Γκάνα και αργότερα από αρκετά άλλα κράτη. Τα παναραβικά χρώματα χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά το 1918 από τον Hejaz και σήμερα χρησιμοποιούνται από αρκετά αραβικά κράτη, ενώ η αιγυπτιακή παραλλαγή των χρωμάτων της αραβικής απελευθέρωσης γίνεται αποδεκτή και από άλλα κράτη. Το πράσινο χρώμα του Ισλάμ δεσπόζει στις σημαίες της Λιβύης, της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν, της Μαυριτανίας και των Κομορών νήσων αλλά το βλέπουμε και σε πολλές άλλες σημαίες. Τα ρωσικά χρώματα (άσπρο, κόκκινο και μπλε) που εισήχθησαν από τον Μεγάλο Πέτρο χρησιμοποιούνται από πολλά Σλαβικά κράτη. Τα χρώματα των Ενωμένων Επαρχιών της Κεντρικής Αμερικής (1823-39) έγιναν χρώματα των διαδόχων κρατών, ενώ τα χρώματα της Μεγάλης Κολομβίας, που αρχικά εισήχθηκαν στην Βενεζουέλα το 1806 από τον Francisco de Miranda, ακόμη τα βλέπουμε στις σημαίες των κρατών που δημιουργήθηκαν από τη διάλυση της ένωσης.

Η μελέτη των σημαιών πάει πολύ πίσω στο χρόνο, αλλά ο όρος «λαβαρολογία» (vexillology) διατυπώνεται το 1959 από τον δρ Whitney Smith στις ΗΠΑ . Το πρώτο βιβλίο για σημαίες είναι ένα χειρόγραφο περίπου του 1350 ενός ανωνύμου Ισπανού Φραγκισκανού μοναχού με τίτλο «Libro de conoscimiento de todos los reynos e tierras e señorias que son por el mundo e de señales e armas». Περιέχει εικόνες από 110 σημαίες διαφόρων πόλεων και χωρών. Αργότερα σημαίες εμφανίζονται σε πορτολάνους και άτλαντες και στα τέλη του 17ου τυπώνεται ο πρώτος χάρτης σημαιών, όπου οι σημαίες χρωματίστηκαν με το χέρι. Το «Grosses und allgemeimes Wappenbush» (1854 – 1961) του Siebmacher περιλαμβάνει επίσης, εκτός από χιλιάδες εθνόσημα και θυρεούς, αρκετές σημαίες.

Μολαταύτα η οικοσημολογία μεταχειρίστηκε τις σημαίες μόνο σαν δευτερεύοντα κλάδο και αυτό προκάλεσε τους «λαβαρολόγους» (vexillologists) να αποσπαστούν από τη μητέρα επιστήμη, μέχρι που πετυχαίνουν την πλήρη ανεξαρτησία, το 1962, όταν το δημιουργείται το Flag Research Center και το περιοδικό του «The Flag Bulletin». Η «λαβαρολογία» (vexillology) τώρα έχει δική της ορολογία και υπάρχουν ειδικά ιδρύματα σε πολλές χώρες (στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι το «The Flag Institute» στο Chester). Το κεντρικό ίδρυμα είναι το International Federation of Vexillological Associations (FLAV). Η οικοσημολογία, ωστόσο, θα παίζει σημαντικό ρόλο στη λαβαρολογία επειδή και οι δύο είναι στενά συνδεδεμένες.

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>