Tag Archives: istoria:ιστορία

Political Pedia  >   Σημαίες

Σημαίες Κρατών (Λ-Ω)

Political Pedia  >   Σημαίες

Σημαίες Κρατών – εισαγωγικό σημείωμα

ΣΗΜΑΙΕΣ

Σημαία είναι ένα κομμάτι πανί, συνήθως ορθογώνιο, με ορισμένες αναλογίες (επικρατέστερη 2:3), που στερεώνεται ή κρεμιέται από ένα ιστό ή κατάρτι. Οι σημαίες κατατάσσονται σε κατηγορίες σύμφωνα με το σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιούνται. Υπάρχουν, για παράδειγμα, κρατικές σημαίες, εθνικές σημαίες, κυβερνητικές σημαίες, σημαίες υπηρεσίας, εμπορικές σημαίες, στρατιωτικές σημαίες, λάβαρα, σημαίες πόλεων, σημαίες σηματοδοσίας, διεθνείς σημαίες. Αρχικά, δεν υπήρχαν αυστηρά καθορισμένες αναλογίες για τις σημαίες και τα εξαρτήματά τους. Καταγράφεται ένας αριθμός πρώιμων τύπων σημαιών, από τους οποίους προκύπτουν οι σημερινές σημαίες, π.χ. λάβαρα, πανό, σημαιάκια ιππικού, παντιέρες. Με την εξέλιξη των διεθνών νόμων, που ακολουθούν, θεσπίζονται ακριβείς κανόνες και ορισμένη λειτουργία των σημαιών, που γίνονται δεσμευτικά σύμβολα. Σήμερα η σημαία είναι ένα από τα σύμβολα της εθνικής κυριαρχίας και παίζει σοβαρό ρόλο στις διεθνείς σχέσεις.

Οι πιο παλιές σημαίες είναι τα λάβαρα (vexilum) που είναι σύμβολα κατασκευασμένα από άλλα υλικά εκτός από το πανί, αλλά λειτουργούν σαν σημαίες και εμφανίζονται στην κορυφή των ιστών. Προφανώς, οι αρχαιότερες σημαίες είναι τα vexilum των επαρχιών της Αιγύπτου, που εικονίζονται σε στήλες του Φαραώ Narmer της 1ης Δυναστείας (2900 π.Χ.), που φυλάσσονται σήμερα στο Κάιρο. Λίγο νεότερο, χρονολογούμενο στα τέλη της 3ης χιλιετίας π.Χ., είναι ένα περσικό μεταλλικό λάβαρο (vexilum), ίσως η παλιότερη σωζόμενη σημαία. Βρέθηκε σε αρχαιολογική ανασκαφή στα ερείπια της αρχαίας πόλης Khablis. Άλλα ντοκουμέντα από την περίοδο προ των vexilum βρέθηκαν σε περιοχές Μεσοποταμίας και Ινδίας (2500 – 2000 π.Χ.). Ο Ελληνικός πολιτισμός κρατά την πρώτη θέση στην Ευρώπη στη χρήση σημαιών στα πλοία.

Ένα παράδειγμα αυτού είναι η «φοινικις» (το όνομα παραπέμπει ότι το έθιμο πάρθηκε από τους Φοίνικες). Είναι ένα κομμάτι πορφυρού υφάσματος, που λέγεται ότι χρησιμοποιήθηκε από τον Θεμιστοκλή στη ναυμαχία της Σαλαμίνας το 480 π.Χ., σαν σήμα του Ελληνικού στόλου στη σύγκρουσή του με το Περσικό. Τον 4ο και 3ο αιώνα π.Χ. τα ρωμαϊκά στρατεύματα χρησιμοποιούν την καλούμενη «Σημαία του Δράκου», που πήραν από τους Δάκες. Είναι ένας κοίλος σωλήνας που στερεώνεται στην άκρη ενός κονταριού, που όταν ο αέρας περνούσε από μέσα παίρνει το σχήμα «δράκου». Η μυστηριώδης «Σημαία του Γερακιού» των Βίκινγκς, που κατασκευάζεται κατά παρόμοιο τρόπο, εμφανίζεται για πρώτη φορά το 878 μ.Χ. και υψώθηκε από τον Leif Ericsson, περίπου το 1000 μ.Χ., κατά τη διάρκεια του περίφημου ταξιδιού του στη Βορ. Αμερική.

Η πρώτη σημαία φτιαγμένη από πανί, όπως την γνωρίζουμε σήμερα, εμφανίζεται στην Κίνα. Κατασκευάζεται από κορδέλες που έχουν ένα διακοσμημένο μέρος. Ο μύθος λέει ότι την εποχή των κατακτήσεων των Chou, το δεύτερο μισό του 12ου αιώνα π.Χ., μια λευκή πολεμική σημαία προηγείται του βασιλιά Wu, ιδρυτή της δυναστείας των Chou. Η Κίνα αναπτύσσει ένα σύστημα τύπων σημαιών όπως αποδεικνύεται από εικόνες αυτών των συμβόλων στο μαυσωλείο του Wu Liang (δυναστεία των Han 206 π.Χ. – 220 μ.Χ.) στην επαρχία Shantung. Μοιάζουν πολύ με τις σημερινές σημαίες, κατασκευασμένες από πανί και κρεμασμένες σε ιστό. Το αρχαιότερο μεταξωτό λάβαρο σε σχήμα «Τ» βρέθηκε το 1972 στο έδαφος του αρχαίου νεκροταφείου της Ma-wang-tui κοντά στη Ch’angsha στην επαρχία Human και χρονολογείται από τον 2ο αιώνα π.Χ.

Η πρώτη σημαία του Δυτικού κόσμου, που είναι ένα Ρωμαϊκό vexilum, εισάγεται το 105 π.Χ. από τον ύπατο Galus Marius ως διακριτικό σημείο των Ρωμαϊκών λεγεώνων. Είναι ένα κομμάτι πανί, συνήθως πορφυρό ή κόκκινο, αλλά μερικές φορές και άσπρο ή πράσινο, στερεωμένο σε ιστό σχήματος «Τ» σε τρόπο ώστε να τοποθετείται πάνω απ’ αυτό ένας αετός ή άλλο σύμβολο. Η σημαία αυτή υψώνεται έξω από τη σκηνή του διοικητή, αλλά είναι κι ένα σημάδι σε πορεία στη μάχη. Τον 4ο αιώνα μ.Χ. η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αποδέχεται επίσημα τον Χριστιανισμό και αλλάζει τα σύμβολά της.

Το vexilum αντικαθίσταται από λάβαρα, που έχουν την ίδια μορφή αλλά σε πανί με μεγαλύτερες διαστάσεις, πλούσια διακοσμημένα με χρυσό και ασήμι και φέρουν το σημείο του σταυρού και μερικές φορές την επιγραφή «εν τούτω νίκα». Ο αετός στην κορυφή του ιστού αντικαθίσταται με τα ελληνικά γράμματα «ΧΡ», μονόγραμμα που αντιπροσωπεύει το όνομα του Χριστού. Ένα τέτοιο λάβαρο χρησιμοποιείται από τον αυτοκράτορα Μεγάλο Κωνσταντίνο στη μάχη εναντίον του Μαξέντιου το 312 μ.Χ. κοντά στη Ρώμη. Στην Ευρώπη, σημαίες όμοιες με το vexilum και το βυζαντινό λάβαρο χρησιμοποιούνται από τον 9ο αιώνα, αν και συχνά χρησιμοποιούνται, ταυτόχρονα, σημαίες με διαφορετικά σχήματα. Έτσι το 507 μ.Χ. το κύριο σήμα της εκστρατείας των Φράγκων είναι ο «μπλε μανδύας του Αγίου Μαρτίνου» ανηρτημένου σε ιστό σε σχήμα «Τ». Ο μανδύας αυτός πάρθηκε από το παρεκκλήσιο του Αγίου από τον βασιλιά Κλόβις και χρησιμοποιείται συνέχεια στη Γαλλία μέχρι την ήττα από τους Άγγλους στο Πουατιέ, το 1356.

Οι Ευρωπαίοι μαθαίνουν από τους Κινέζους τις σημαίες με τη σημερινή τους μορφή, άλλες μέσω των Ούννων (ο Αττίλας χρησιμοποιεί από το 434 μ.Χ. λευκή σημαία με χρυσό αετό επάνω) και άλλες από τους Άραβες, που η πρώτη τους σημαία προέρχεται από την Περσία πριν από την γέννηση του Ισλαμισμού. Από τότε που αυτή η θρησκεία απαγόρευσε την απεικόνιση ζωντανών πλασμάτων, οι αραβικές σημαίες φέρουν αφηρημένα σχέδια ή επιγραφές. Οι εγγονοί του Μωάμεθ χρησιμοποιούν πράσινες τριγωνικές σημαίες με κρόσσια, που μερικές φορές φέρουν τα παραδοσιακά διασταυρωμένα σπαθιά. Πράσινο είναι το χρώμα των Φατιμαδών, ενώ οι Αββασίδες έχουν μαύρες σημαίες, οι Ομεϊάδες λευκές και οι Χασεμίτες κόκκινες.

Ο συνεχής εκχριστιανισμός της Ευρώπης χαρακτηρίζεται από το καλούμενο pallium, μια στενή σημαία καθαγιασμένη από τον Πάπα. Προηγήθηκε η πολεμική σημαία γνωστή ως gonfanon. Η σημαία που δόθηκε από τον Πάπα Λέοντα ΙΙΙ στον Καρλομάγνο το 800, η Mont Joie, είναι στην πραγματικότητα ένα gonfanon (μακρόστενη σημαία που κατέληγε σε λωρίδες). Το όνομά της προέρχεται από το Mons Goudii (στα γαλλικά Mont Joie) όπου έγινε η τελετή. Το όνομα ενός άλλου είδους σημαίας, η Oriflamme (χρυσή φλόγα), προέρχεται από το λαμπερό χρυσοκόκκινο χρώμα της. Η Oriflamme προέρχεται χωρίς αμφιβολία από τους κόκκινους σταυρούς, που χρησιμοποιούσαν πρώτοι οι Γάλλοι ιππότες στις σταυροφορίες.

Η συχνή χρήση σημαιών αποδεικνύεται και από την ταπισερί Bayeux, κατασκευασμένη τη δεκαετία 1070, που εικονίζει τη Μάχη του Hasting, to 1066, στην οποία ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής, Δούκας της Νορμανδίας, κατατρόπωσε τους Αγγλοσάξωνες. Στην ταπισερί φαίνεται ένα gonfanon, που μοιάζει πολύ με τη Σημαία του Γερακιού και τη Σημαία του Δράκοντα στα χέρια των Αγγλοσαξώνων.

Πριν τις σταυροφορίες, το 1095, ο Πάπας Ουρβανός ΙΙ προτείνει όλοι όσοι παίρνουν μέρος στις αποστολές στους Αγίους Τόπους να φέρουν το σημείο του κόκκινου σταυρού στον ώμο ή το στήθος τους. Αυτοί οι σταυροί κοσμούσαν επίσης τα μικρά gonfanon που χρησιμοποιούν οι σταυροφόροι και αργότερα τις στενές λωρίδες που κρέμονται από τις λόγχες τους. Οι Σταυροφορίες (1096 – 1291) παίζουν σοβαρό ρόλο στην εξέλιξη των σημαιών. Ειδικά η 3η Σταυροφορία (1189-92) φέρνει νέα χαρακτηριστικά στις σημαίες.

Την 13 Ιανουαρίου 1188 οι ηγέτες της συμφωνούν στο Gisors της Γαλλίας, ότι τα έθνη τους θα πάνε στη μάχη με το σήμα του σταυρού αλλά κάθε μία από τις στρατιές τους θα χρησιμοποιεί διαφορετικό χρώμα. Ο Φίλιππος ΙΙ Αύγουστος της Γαλλίας κρατά τον κόκκινο σταυρό σε άσπρο φόντο, ο Ερρίκος ΙΙ της Αγγλίας τον άσπρο σταυρό σε κόκκινο φόντο και ο κόμης Φίλιππος της Φλάνδρας πράσινο σταυρό σε άσπρο φόντο. Παρ’ όλα αυτά, οι Άγγλοι πάνε στην 3η Σταυροφορία με ένα κόκκινο σταυρό σε άσπρη σημαία και ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Ερρίκος VI βάζει άσπρο σταυρό σε κόκκινη σημαία, ενώ ετοιμαζόταν για τη 4η Σταυροφορία.

Αυτή η σημαία χρησιμοποιείται σαν γενικό σύμβολο του χριστιανικού αγώνα και τελικά γίνεται σημαία της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Νωρίτερα ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος ΙΙ χρησιμοποιεί μια κίτρινη σημαία μαύρο αετό. Σε πολλές χώρες επικρατεί η κόκκινη σημαία με τον άσπρο σταυρό και ευκαιριακά χρησιμοποιείται σαν σύμβολο πάλης για την ελευθερία, όπως στην περίπτωση της Ελβετίας. Στη Γαλλία το 1375 χρησιμοποιείται άσπρος σταυρός σε κόκκινο φόντο και αργότερα άσπρος σταυρός σε μπλε φόντο.

Political Pedia  >   Σημαίες

Σημαίες Κρατών – πρόλογος

Στις σελίδες που ακολουθούν, με κέντρο τη σημαία κάθε κράτους, δίνονται και ορισμένα ιστορικά, μορφολογικά και οικονομικά στοιχεία για κάθε ένα από τα κράτη του κόσμου. Η όλη εργασία θα μπορούσε να διαβαστεί και σαν ανθρωποκεντρικός άτλας.
Χωρίζεται σε πέντε μέρη:

1. Ανεξάρτητα κράτη και κτήσεις.
Απεικονίζονται η θέση, η επίσημη σημαία και το εθνόσημο καθενός από τα 194 ανεξάρτητα κράτη του κόσμου. Σε σύντομο σημείωμα δίνονται στοιχεία για τη σύγχρονη ιστορία του, τη θέση, τη μορφολογία και την οικονομία του. Περιγράφεται και ερμηνεύεται η επίσημη σημαία του. Απεικονίζονται άλλες σημαίες, που χρησιμοποιούνται από το κράτος, οι (ιστορικές) σημαίες που χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς από το συγκεκριμένο κράτος, οι επιμέρους σημαίες πολιτειών – επαρχιών και τα εμβλήματά τους και η τοπικές σημαίες, τωρινές και ιστορικές των εξαρτημένων απ’ αυτά εδαφών καθώς και τα εμβλήματά τους.

2. Μη αναγνωρισμένα κράτη.
Τα ίδια στοιχεία που αναφέρονται πιο πάνω δίνονται και για τα 11 μη αναγνωρισμένα κράτη.

3. Διεθνείς οργανισμοί.
Απεικονίζονται οι σημαίες των 79 διεθνών οργανισμών και οι επεξηγήσεις τους.

4. Θρησκεύματα.
Απεικονίζονται οι σημαίες 7 θρησκευμάτων και ένα έμβλημα θρησκευτικού ηγέτη.

5. Παραρτήματα.
Παρατίθενται 4 παραρτήματα:
Στο πρώτο παράρτημα για κάθε ένα από τα ανεξάρτητα κράτη καταγράφονται η ήπειρος που βρίσκεται το κράτος, τα έτη ίδρυσής του και χάραξης των σημερινών συνόρων του, η έκταση και ο πληθυσμός του, η μέση πυκνότητα των κατοίκων ανά τετρ. χλμ., το συνολικό και το κατά κεφαλή Α.Ε.Π. του.
Στο δεύτερο παράρτημα αναλύεται ο πληθυσμός κάθε κράτους. Καταγράφονται το ποσοστό αστικού και αγροτικού πληθυσμού, οι εθνοτικές ομάδες στις οποίες χωρίζονται οι κάτοικοί τους και το προσδόκιμο ζωής ανδρών και γυναικών.
Στο τρίτο παράρτημα καταγράφονται οι επίσημες γλώσσες των κρατών και οι θρησκείες τους.
Στο τέταρτο παράρτημα παρουσιάζονται τα χρώματα όλων των σημαιών και η αναλογία της καθέτου πλευράς κάθε σημαία προς την οριζόντιά της.

Political Pedia  >   Υπουργεία

Βιβλιογραφία

Hering Gunnar: ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1821-1936 (τόμοι Α’, Β’) – Μ.Ι.Ε.Τ.  2004
Maynaud Jean: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (Α’) – Μπάυρον
Maynaud Jean: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (Β’) Η βασιλική εκτροπή από τον κοινοβουλευτισμό του Ιουλίου του 1965 – Μπάυρον
Αλιβιζάτος Νίκος: ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΊΑ 1800-2010 – Πόλις 2011
Ασπρέας Γεώργιος: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 1821-1928 (τόμοι Α’, Β’) – Χρήσιμα Βιβλία
Βακαλόπουλος Απόστολος: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1204-1985 – Βάνιας 1988
ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1979, 1980, 1981, 1982 – Πρακτορείο Ελληνικού Τύπου
Βουρνάς Τάσος: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ 1848 – Αφοι Τολίδη 1983
Γούδας Γιάννης: ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΣΗΜΕΡΑ; 2500 χρόνια σε 365 ημέρες – Παρατηρητής
Γρηγοριάδης Φοίβος: ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (1828-1978) (τόμοι Α’, Β’, Γ’) – Νεόκοσμος
Δαφνής Γρηγόρης: Η ΕΛΛΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΠΟΛΕΜΩΝ 1923-1940 (τόμοι Α’, Β’) – Κάκτος 1997
Δαφνής Γρηγόρης: ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ – Γαλαξίας 1961
Δέλτα Πηνελόπη: ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ Ημερολόγια, Αναμνήσεις, Μαρτυρίες, Αλληλογραφία – Ερμής 1978
Δέλτα Πηνελόπη: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ – Ερμής 1979
Διαμαντόπουλος Θανάσης: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ 20ος ΑΙΩΝΑΣ Από την προβενιζελική στη μεταπαπανδρεϊκή εποχή – Παπαζήσης 1997
Διαμαντούρος Ν-Π.: ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1981 – Βιβλιοπωλείον της “Εστίας” 1984
Διγκαβές Κώστας: ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1844-1997 – Μαλλιάρης-Παιδεία 1986
Δρεττάκης Μανόλης: ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 1974, 1977, 1981 Μια συγκριτική ανάλυση – Αθήνα 1982
Δρογίδης Δ.: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1453-1997 – Unibersity Studio Press 1997
Εγκυκλοπαίδεια ΝΕΑ ΕΓΚΥΚΛΟ-ΠΑΙΔΕΙΑ – Μαλλιάρης-Παιδεία 2006
Εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΣ-ΛΑΡΟΥΣ-ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ – 2004-2005
ΕΠΙΤΟΜΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Το Νεώτερο Ελληνικό Κράτος (Μέρη 1ο, 2ο, 3ο,4ο,5ο) – RAM
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1770-2000 Η Εθνική Ολοκλήρωση (6ος) – Ελληνικά Γράμματα 2003
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1770-2000 Η Ελλάδα της Ομαλότητας 1974-2000 (10ος) – Ελληνικά Γράμματα 2003
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1770-2000 Η Εμπόλεμη Ελλάδα 1940-1949 (8ος) – Ελληνικά Γράμματα 2003
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1770-2000 Νικητές & Ηττημένοι 1949-1974 (9ος) – Ελληνικά Γράμματα 2003
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1770-2000 Ο Μεσοπόλεμος 1922-1940 (7ος) – Ελληνικά Γράμματα 2003
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1770-2000 Τα Χρόνια της Σταθερότητας 1871-1909 (5ος) – Ελληνικά Γράμματα 2003
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1770-2000 Το Ελληνικό Κράτος 1833-1871 (4ος) – Ελληνικά Γράμματα 2003
Κολιόπουλος Ι.: ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗ, ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ, ΠΟΛΕΜΟΣ 1935-1941 Ο βρετανικός παράγοντας στην Ελλάδα – Βιβλιοπωλείον της “Εστίας” 1985
Κορέσης Κ.: Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, η ζωή του – Καμαρινόπουλος 1984
Κυριαζής-Γουδέλης Δημήτριος: ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ – ΝΟΜΙΚΉ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ 1991
Μακρυγιάννης Ν.: ΟΙ 91 ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 1843-1999 – Ελεύθερος Τύπος 2000
Μακρυδημήτρης Αντ.: ΟΙ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 1828-1997 – Ι. Σιδέρης 1997
Μακρυδημήτρης Αντ.: ΠΡΟΕΔΡΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ, ΓΕΡΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 1821-2008 – Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων 2009
Μελετόπουλος Μ.: Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Από τον Όθωνα στον Κωνσταντίνο Β’ – “Νέα Σύνορα” Α. Α. Λιβάνης 1994
Νικολακόπουλος Ηλίας: Η ΚΑΧΕΚΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Κόμματα και εκλογές 1947-1967 – Πατάκης 2001
Νικολακόπουλος Ηλίας: ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ ΤΑ ΠΑΘΗ Ψηφίδες της ελληνικής εκλογικής ιστορίας του 20ου αιώνα – ΤΟ ΒΗΜΑ 2012
Παντέλης Αντ.: ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ (1926-1985) ΣΤΟΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ – Α. Α. Λιβάνης 1988
Παπαδημητρίου Ν.: ΑΠΌ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ ΣΤΗΝ ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ – Ροές 1986
Πετρίδης Π.: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (τόμοι Α’ 1821-1862, Β’ 1862-1917, Γ’ 1917-1940 ) – Γκοβόστης
Προβατάς Αλκιβιάδης: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 1821-2002 (τόμοι Α’, Β’, Γ’, Δ’, Ε’) – Ελληνικός Συνεκδοτικός Οργανισμός 2000
ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Όπως ισχύει σήμερα – ΕΛΕΥΘΡΟΤΥΠΙΑ 2007
Σωτηρέλης Γ.: ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΕΚΛΟΓΕΣ 1864-1909 Ιδεολογία και πράξη της καθολικής ψηφοφορίας – Θεμέλιο 1991
Τζιοβάρας Γρηγόρης: ΤΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ ΜΑΣ – ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ 1996
ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (Αναθεώρηση 1985/86) – Το Ποντίκι 1987
ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (Αναθεώρηση 2001) – Το Ποντίκι 2001
Τσουκαλάς Κ.: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ Από την απελευθέρωση ως τους συνταγματάρχες – “Νέα Σύνορα” Α. Α. Λιβάνης 2004
Political Pedia  >   Υπουργεία

Υπουργεία – Κυβερνήσεις, Ενεργός χρόνος

ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ – ΕΝΕΡΓΟΣ ΧΡΟΝΟΣ                 
  ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ
  ΑΡ ΚΥΒ ΕΝΕΡΓΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΑΡ ΚΥΒ ΕΝΕΡΓΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
    ΧΡ ΜΗ ΗΜ   ΧΡ ΜΗ ΗΜ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ (ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΕΣ)
ΑΓΟΡΑΝΟΜΙΑΣ 1 14
ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ 6 8 5 22
ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 36 22 3 24
ΑΙΓΑΙΟΥ 9 18 7 14
ΑΙΓΑΙΟΥ & ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 1 3 6 9
ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΕΣ ΠΡΟΕΔΡΟΙ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 2 2 2 9
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 5 13 8 6
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ & ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ 2 1 4
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ 1 2 11
ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΕΩΣ 1 2 25
ΑΝΕΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ 41 41 14 2 1 1 19
ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΕΩΣ 9 3 5 19
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 43 46 1 8 8 4 1 20
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕΩΣ (-ΗΣ) 4 4 1 7
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 2 5 4 27
ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΟΙΚΟΥ & ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ 24 29 5 27
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 22 20 1 12
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 8 8 3 13
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 7 10 6 6
ΒΟΗΘΟΣ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ 1 11 4
ΒΟΡΕΙΟΥ (-ΑΣ) ΕΛΛΑΔΟΣ (-ΑΣ) 24 30 7 7
ΓΕΩΡΓΙΑΣ 97 82 3 15 7 4 11 10
ΓΕΩΡΓΙΑΣ & ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΤΗΜΑΤΩΝ 1 1 6 26
ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 4 2 24
ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1 1 7 2
ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ 1 3 27 1 9
ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΕΩΣ (-ΗΣ) 43 47 3 27
ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 2 11
ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΘΗΣΑΥΡΟΥ 4 6 4
ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ 47 33 7 19
ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΤΗΜΑΤΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΥ 1 9
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ 202 174 8 11 8 6 4 18
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ & ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 4 2 10 25
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 4 1 2 15
ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ (-ΗΣ) 49 63 3 8 3 3 5 18
ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 80 57 5 28 8 5 8 9
ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 1 3 10 27
ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ 58 69 3 9
ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ 1 13 3 3 5 18
ΕΘΝΙΚΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΩΝ 1 7
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ 1 3 27
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ & ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ 115 90 2 4
ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ 67 67 11 12 3 3 5 10
ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 1 2 27
ΕΜΠΟΡΙΟΥ 36 42 9 10
ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 3 10 21
ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 2 3 21
ΕΝΝΟΜΟΥ ΤΑΞΕΩΣ 2 3 6
ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ 181 148 4 17 5 2 11
Political Pedia  >   Υπουργεία

Όλα τα Υπουργεία (κατάλογος), Ιστορική Διαδρομή

Political Pedia  >   Υπουργεία

Υπουργεία, Περιεχόμενα

Στο βιβλίο – κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα κεφάλαια:

 

Political Pedia  >   Υπουργεία

Υπουργεία, Εισαγωγή

Την 18 Ιανουαρίου 1833 έφτασε στο Ναύπλιο, πρωτεύουσα τότε του νέου ελληνικού κράτους, ο νεαρός Βαυαρός πρίγκιπας Όθων των Βίττελσμπαχ ως «ελέω Θεού βασιλεύς της Ελλάδος».
Την 25 Ιανουαρίου 1833 διορίσθηκε το πρώτο (άτυπο) Υπουργικό Συμβούλιο με πρόεδρο τον Σπυρίδωνα Τρικούπη.

Οι νομομαθείς που συνόδευαν τον Όθωνα άρχισαν να οργανώνουν τη διοίκηση του ελληνικού κράτους. Συνέταξαν σειρά διαταγμάτων για το σχηματισμό των Γραμματειών, όπως ονομάστηκαν τότε τα Υπουργεία. Οι επικεφαλής Υπουργοί ονομάζονταν Γραμματείς της Επικρατείας. Το πρώτο διάταγμα «Περί σχηματισμού των Γραμματειών» εκδόθηκε την 3 Απριλίου 1833 και δημοσιεύθηκε στη δίγλωσση (ελληνικά και γερμανικά), τότε, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 13/10.04.1833). Το διάταγμα, στο πρώτο του άρθρο, προέβλεπε:
«Θέλουν υπάρχει επτά Γραμματείαι:

α’. Η επί του Βασιλικού Οίκου και επί των Εξωτερικών,
β’. Η επί της Δικαιοσύνης,
γ’. Η επί των Εσωτερικών,
δ’. Η επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Εκπαιδεύσεως,
ε’. Η επί των Οικονομικών,
ς’. Η επί των Στρατιωτικών,
ζ’. Η επί των Ναυτικών».

Το επόμενο άρθρο του όριζε ότι «Πάσης Γραμματείας προΐσταται είς Γραμματεύς Επικρατείας» και προέβλεπε ακόμη ότι κάποιος Γραμματεύς μπορεί «να διευθύνει συγχρόνως και πλείονας Γραμματείας».
Το Διάταγμα αναφερόταν και στο Υπουργικό Συμβούλιο και καθόριζε τις αρμοδιότητές του:
«Η Ολομέλεια των Γραμματέων της Επικρατείας σχηματίζει το Υπουργικόν Συμβούλιον, του οποίου ο Πρόεδρος ονομάζεται ιδιαιτέρως από τον Βασιλέα» (Άρθρο 5).
«Εις το Υπουργικόν Συμβούλιον θέλουν υποβάλλεσθαι και συζητείσθαι:

α’. Όλαι αι περί Κυβερνητικού συστήματος υποθέσεις,
β’. Όλοι οι εκδοθησόμενοι ορισμοί περί του διοργανισμού των διαφόρων Αρχών και περί της διαιρέσεως της Επικρατείας,
γ’. Όλα τα αντικείμενα της νομοθεσίας και όλα τα εκδοθησόμενα περί της εκτελέσεως των νόμων και της τακτοποιήσεως της Διοικήσεως του Κράτους γενικά διατάγματα, κατ’ εξοχήν δε όλοι οι νέοι ορισμοί περί της σχέσεως της εκκλησίας προς την Επικράτειαν και των κατά μέρος των εκκλησιών προς αλλήλας, και όσαι ήθελον συμπέσει απορίαι περί της εξηγήσεως των νόμων και διαταγμάτων,
δ’. Αι με άλλας Επικρατείας συνθήκαι και επ’ αυτώ τούτω εκδοθησόμεναι οδηγίαι, καθ’ όσον η ιδιαιτέρα φύσις των σχέσεων δεν ήθελεν απαιτήσει εξαίρεσιν,
ε’. Όλα τα υπαγόμενα εις την αρμοδιότητα διαφόρων Γραμματειών αντικείμενα, καθ’ όσον οι Γραμματείς, εις τους οποίους ανήκει η αυτή υπόθεσις, δεν δύνανται να συμβιβαστούν περί αυτής,
ς’. Αι περί αρμοδιότητος των διαφόρων Γραμματειών αμφισβητήσεις,
ζ. Ο κατ’ έτος εκδοθησόμενος οικονομικός νόμος και ο υποβληθησόμενος περί της δημοσίου οικονομίας καθ’ έκαστον έτος λογαριασμός,
η’. Όλα τα αντικείμενα, την περί των οποίων σύσκεψιν ο Βασιλεύς ήθελεν αναθέσει ιδιαιτέρως εις το Υπουργικόν Συμβούλιον ή ήθελον προσδιορίσει ειδικώς οι διάφοροι νόμοι ή διατάγματα. Η περί τούτων έκθεσις γίνεται από τον ερμόδιον Γραμματέα της Επικρατείας και εγχειρίζεται κατά τάξιν εγγράφως εις τον Πρόεδρον του Συμβουλίου προ της συνεδριάσεως» (Άρθρο 6).
Αμέσως μετά δημοσιεύτηκαν τα διατάγματα για τις αρμοδιότητες κάθε μιας από τις επτά Γραμματείες Επικρατείας, που θα δούμε αναλυτικά στις σχετικές με κάθε υπουργείο ενότητες.

Ας δούμε την ιστορική διαδρομή του θεσμού των Υπουργών (και των Κυβερνήσεων) και της σχέσης τους με τη Βουλή μέσα από τα Συνταγματικά κείμενα, που κατά καιρούς ίσχυσαν στο ελληνικό κράτος.
Το Σύνταγμα του 1844, που ψηφίστηκε μετά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, καθιέρωσε τον τίτλο «Υπουργός» αντί του μέχρι τότε χρησιμοποιούμενου «Γραμματεύς της Επικρατείας» και προέβλεπε:

«Η εκτελεστική εξουσία ανήκει εις τον Βασιλέα, ενεργείται δε δια των παρ’ αυτού διοριζομένων υπευθύνων Υπουργών» (άρθρο 20).
«Ουδεμία πράξις του Βασιλέως ισχύει, ουδ’ εκτελείται, αν δεν ήναι προσυπογεγραμμένη παρά του αρμοδίου Υπουργού, όστις δια μόνης της υπογραφής του καθίσταται υπεύθυνος.
Εν περιπτώσει δε αλλαγής ολοκλήρου το Υπουργείου, αν ουδείς των παυσάντων Υπουργών συγκατατεθή εις το να προσυπογράψη το της απολύσεως του παλαιού και του διορισμού του νέου Υπουργείου Διάταγμα, υπογράφονται ταύτα παρά του Προέδρου του νέου Υπουργείου, αφού ούτος, διορισθείς υπό του Βασιλέως, δώσει τον όρκον» (άρθρο 23).
«Ο Βασιλεύς διορίζει και παύει τους Υπουργούς αυτού» (άρθρο 24).
«Ουδείς εκ της Βασιλικής οικογενείας δύναται να διορισθή Υπουργός» (άρθρο 80).
«Οι Υπουργοί ψηφοφορούν εις την Βουλήν και την Γερουσίαν τότε μόνον, όταν ήναι μέλη αυτών. Έχουσι δε είσοδον ελευθέραν εις τας συνεδριάσεις των και ακούονται, οσάκις ζητήσωσι τον λόγον. Η Βουλή και η Γερουσία δύνανται ν’ απαιτήσωσι την παρουσίαν των Υπουργών» (άρθρο 81).

«Ποτέ διαταγή του Βασιλέως έγγραφος ή προφορική δεν απαλλάττει της ευθύνης τους Υπουργούς» (άρθρο 82).
«Η Βουλή έχει το δικαίωμα να κατηγορή τους Υπουργούς ενώπιον της Γερουσίας, ήτις δικάζει αυτούς εις δημοσίαν συνεδρίασιν. Δεν λαμβάνουσιν δε μέρος εις την δίκην οι Γερουσιασταί, οίτινες διωρίσθησαν τυχόν, αφού επροτάθη η εις δίκην εισαγωγή.
Ειδικός Νόμος θέλει ορίσει ορίσει τα περί ευθύνης των Υπουργών, τας επιβλητέας ποινάς και την διαδικασίαν» (άρθρο 83).
«Μέχρι της εκδόσεως του ειδικού περί ευθύνης Υπουργών Νόμου, η Βουλή δύναται να κατηγορή αυτούς και η Γερουσία να τους δικάζη ένεκεν εσχάτης προδοσίας, καταχρήσεως δημοσίας περιουσίας, παρανόμου εισπράξεως και πάσης παραβάσεως των όρων του Συντάγματος» (άρθρο 84).
«Ο Βασιλεύς δύναται ν’ απονείμη χάριν εις Υπουργόν καταδικασθέντα υπό της Γερουσίας, μόνον επί τη αιτήσει αυτής ή της Βουλής» (άρθρο 85).
Με τις διατάξεις αυτές του Συντάγματος του 1844 καθιερώνονταν το ανεύθυνο του Ανώτατου Άρχοντα, που οι Υπουργοί με την υπογραφή τους κάλυπταν τις πράξεις του και το δικαίωμα του Ανώτατου Άρχοντα να διορίζει και να παύει κατά την κρίση του τους Υπουργούς.

Political Pedia  >   Υπουργεία

Υπουργεία, Πρόλογος

Την 18 Ιανουαρίου 1833 έφτασε στο Ναύπλιο, πρωτεύουσα τότε του νέου ελληνικού κράτους, ο νεαρός Βαυαρός πρίγκιπας Όθων των Βίττελσμπαχ ως «ελέω Θεού βασιλεύς της Ελλάδος».
Στην πολυάριθμη βαυαρική συνοδεία του υπήρχαν αρκετοί νομομαθείς που ανέλαβαν να οργανώσουν το νεοσύστατο βασίλειο. Έτσι το πρώτο Υπουργικό Συμβούλιο αποτελείτο από επτά υπουργούς σε ισάριθμα υπουργεία.

Από τότε καταγράφονται 206 επίσημες και 8 «παράλληλες» κυβερνήσεις όπου εμφανίζονται 131 ονομασίες υπουργείων και 16 ονομασίες γενικών διοικήσεων. Είναι αξιοσημείωτο ότι τα επτά αρχικά υπουργεία παρέμειναν αναλλοίωτα και στον αριθμό και στις ονομασίες μέχρι το 1910. Από κει και πέρα άρχισαν να δημιουργούνται νέα υπουργεία, κυρίως με αποσπάσεις αρμοδιοτήτων από τα υπάρχοντα και με συνενώσεις ή διαχωρισμούς υπουργείων. Οι αλλαγές υπαγορεύονταν άλλοτε από την πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας, άλλοτε από ανάγκες της εποχής και άλλοτε από πολιτικές σκοπιμότητες.

Από τις ονομασίες των υπουργείων και των γενικών διοικήσεων 93 υπουργεία και 14 γενικές διοικήσεις εμφανίζονται μόνο σε επίσημες κυβερνήσεις, 25 υπουργεία και 2 γενικές διοικήσεις εμφανίζονται σε επίσημες και «παράλληλες» κυβερνήσεις ενώ 8 υπουργεία εμφανίζονται μόνο σε «παράλληλες» κυβερνήσεις.

Στο πρώτο μέρος της εργασίας αυτής, που δεν διεκδικεί συγγραφικές δάφνες, καταγράφεται η ιστορική διαδρομή των ονομασιών των υπουργείων και των γενικών διοικήσεων, ορισμένα στατιστικά στοιχεία και οι σπουδαιότεροι Νόμοι που αφορούν την ίδρυση και οργάνωση των υπουργείων και στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται αναλυτικά η ιστορία του καθενός υπουργείου και καθεμιάς γενικής διοίκησης καθώς και τα πρόσωπα που θήτευσαν σ’ αυτά από οποιαδήποτε κυβερνητική θέση.

Ακολουθούν και δύο πίνακες όπου στον πρώτο καταγράφονται ο αριθμός των κυβερνήσεων που εμφανίζεται κάθε υπουργείο ή γενική διοίκηση και ο συνολικός ενεργός τους χρόνος και στο δεύτερο ο αριθμός των ατόμων που απασχολήθηκαν σ΄ αυτά.

Στα πρωτότυπα κείμενα έχει διατηρηθεί η ορθογραφία και η σύνταξη.