Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Το “Μπλόκο” της Καλαμαριάς

Η Καλαμαριά ήταν ένας συνοικισμός προσφύγων (κυρίως Ποντίων). Την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής μεγάλος αριθμός Καλαμαριωτών είχε οργανωθεί στο ΕΑΜ, στην ΕΠΟΝ και στον ΕΛΑΣ. Η αντιστασιακή τους δραστηριότητα έδινε συχνά στην Καλαμαριά τα προσωνύμια άντρο των ανταρτών και μικρή Μόσχα.

Την 20 Μαΐου 1944 τρεις άντρες της Οργάνωσης Προστασίας Λαϊκού Αγώνα (ΟΠΛΑ) με τα ψευδώνυμα Κάκος, Ρίζος και Μάτης σκότωσαν στην Καλαμαριά τον υπίλαρχο Ιωάννη Βελισσαρίδη. Ο Βελισσαρίδης ήταν ταγματασφαλίτης, πρωτοπαλίκαρο της ομάδας Πούλου.

Μετά τη δολοφονία του Βελισσαρίδη ο διοικητής της Ειδικής Ασφάλειας Θεσσαλονίκης, Νικ. Ιωάννου, δήλωσε στον δήμαρχο Δημ. Παυλίδη:
«…Η Καλαμαριά είναι κομμουνιστική και όλοι οι γραμμένοι τοίχοι το μαρτυρούν και τα τάγματα των «SS», που άργησαν να έρθουν, θα έρθουν να κάψουν τον συνοικισμό…».

Τα κατοχικά στρατεύματα και οι συνεργάτες τους ζητούν εκδίκηση. Τον Ιούλιο 1944 με την ομάδα Δάγκουλα περικύκλωσαν τον συνοικισμό Κτηνοτροφικά, στα Καρσλίδικα και συνέλαβαν υπόπτους για αντιστασιακή δράση. Η επίθεση στον συγκεκριμένο συνοικισμό των προσφύγων από το Καρς του Καυκάσου δεν ήταν τυχαία. Τα Καρσλίδικα θεωρείτο ελεύθερη περιοχή αφού όλοι οι κάτοικοι ήταν οργανωμένοι στην Αντίσταση.

Συνελήφθησαν εξήντα άνδρες και λεηλατήθηκαν πολλά σπίτια. Με παρέμβαση του τότε δημάρχου Καλαμαριάς, Δημ. Παυλίδη, κατευνάζονται τα πνεύματα και οι δυο πλευρές σταματούν τις αψιμαχίες. Ελευθερώθηκαν και δώδεκα από τους συλληφθέντες. Η ηρεμία όμως δεν κράτησε πολύ…

Για την απελευθέρωση των δώδεκα, που η εκτέλεσή τους ματαιώθηκε την τελευταία στιμγμή, ο Παυλίδης είχε ζητήσει τη βοήθεια του Αντ. Βήχου, αρχηγού ενός ισχυρού αντικομμουνιστικού τμήματος στη Θεσσαλονίκη και του Διον. Αγάθου, δεδηλωμένου εθνικοσοσιαλιστή και συνεργάτη των Γερμανών.

Ο Αντώνιος Δάγκουλας καταγόταν από τα Γρεβενά. Πριν από την Κατοχή ήταν αυτοκινητιστής και επισκεπτόταν τακτικά τη Θεσσαλονίκη. Υπάρχει μαρτυρία για ένα περιστατικό με πρωταγωνιστή τον ίδιο, σε μια επίσκεψή του στη πόλη πριν από τον πόλεμο, που τον παρουσιάζει ως τραμπούκο: Ο Δάγκουλας, που ήταν γεροδεμένος, αφαίρεσε με το έτσι θέλω τα λάστιχα από το αυτοκίνητο ενός συναδέλφου του.

Στη διαμαρτυρία του τελευταίου ο Δάγκουλας του απάντησε: «Τα λάστιχά σου είναι εγγλέζικα και είναι ακριβά».
Στην κατοχή εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ. Για λόγους που δεν έχουν γίνει γνωστοί ή δεν έχουν τεκμηριωθεί, συνελήφθη από τους συναγωνιστές του και φυλακίσθηκε.

Στις αρχές του 1943 απέδρασε από τις φυλακές των ανταρτών και ήρθε στην Θεσσαλονίκη. Ήρθε σε επαφή με τον γερμανικό στρατό Κατοχής και μπήκε στην υπηρεσία του. Οι Γερμανοί τον βοήθησαν να οργανώσει δικό του τάγμα, με το όνομα Εθνική Ελληνική Ασφάλεια Πόλεως Θεσσαλονίκης, που έμεινε γνωστό ως Δαγκουλαίοι. Ήταν ο σκληρότερος από τους ταγματασφαλίτες και λόγω των φρικιαστικών εγκλημάτων, είχε το παρατσούκλι αιμοσταγής δράκος.

Οι Δαγκουλαίοι φορούσαν γκρι στολές και μαύρο περιβραχιόνιο με λευκή νεκροκεφαλή. Συντάχθηκαν με την ομάδα του Πούλου, ενός άλλου συνεργάτη των Γερμανών. Γρήγορα έγιναν ο τρόμος, κυρίως του απλού λαού, καθώς ο Δάγκουλας στρατολογούσε από τον υπόκοσμο ανθρώπους αμφίβολης ηθικής. Το τάγμα αριθμούσε περίπου 100 οπλισμένους άντρες. Αυτοί κυνηγούσαν -και δολοφονούσαν- αντιστασιακούς, πλιατσικολογούσαν και τρομοκρατούσαν πολίτες στις συνοικίες.

Σχετική με τη δράση των Ταγμάτων Ασφαλείας είναι και η έκθεση του Σουηδού πρεσβευτή Κ. Β. Τίμπεργκ. Στις αρχές Μαΐου 1944, ο πρεσβευτής επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη προκειμένου να διαπιστώσει την κατάσταση που επικρατούσε στη πόλη και τη Μακεδονία.

Ο Τίμπεργκ αναφέρει ότι τα Τάγματα Ασφαλείας τον τελευταίο χρόνο της Κατοχής είχαν καταστεί συμμορίες του κοινού ποινικού δικαίου, λήστευαν τα αποθέματα του Διεθνούς Ερυθρού, άρπαζαν τρόφιμα που προορίζονταν για πρόσφυγες από βουλγαροκρατούμενες περιοχές, αναπήρους πολέμου και παιδιά, κατέδιδαν Έλληνες αντιστασιακούς αλλά και Εβραίους στα γερμανικά «SS» και τη Γκεστάπο. Ανέπτυσσαν ιδιαίτερη δράση στη Θεσσαλονίκη.

Η έκθεση του Σουηδού πρεσβευτή συνοδευόταν από μια παρόμοια του προϊστάμενου του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού στη Θεσσαλονίκη, Ζαν Λίμπεργκ. Μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του Χίτλερ, την 20 Ιουλίου 1944, τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής και οι ταγματασφαλίτες που συνεργάζονταν μαζί τους έγιναν περισσότερο βίαιοι κατά των κατοίκων της Θεσσαλονίκης, όπου είχε φουντώσει η Εθνική Αντίσταση. Χτυπούσαν αμάχους γιατί τα ένοπλα ανταρτικά τμήματα ήταν δύσκολος στόχος γι’ αυτούς.

Την 12 Αυγούστου 1944 τα γνωστά μας τρία μέλη της ΟΠΛΑ (Κάκος, Ρίζος, Μάτης) έστησαν ενέδρα και σκότωσαν τον ταγματασφαλίτη Ευάγγ. Βλαχόπουλο, στην οδό Μεταμορφώσεως στην Καλαμαριά. Ο Βλαχόπουλος ήταν μέλος της ομάδας του Δάγκουλα και είχε συμμετάσχει στα γεγονότα του Ιουλίου στον συνοικισμό Κτηνοτροφικά.

Την 13 Αυγούστου, περί ώρα 4.00’ τα χαράματα, Γερμανοί στρατιώτες περικυκλώνουν τις συνοικίες της Καλαμαριάς, Κουρί, Κατιρλί, Αρετσού και Δέρκων. Στο μπλόκο συμμετείχαν και οι άντρες του Δάγκουλα. Αυτή ήταν η συνηθισμένη τακτική των δυνάμεων Κατοχής: έβαζαν τις ομάδες των δοσίλογων να κάνουν τη βρώμικη δουλειά.

Οι άνθρωποι του Δάγκουλα ανέλαβαν την επιχείρηση. Εφορμούσαν οργανωμένοι. Αναζητούσαν ανθρώπους για τους οποίους είχαν πληροφορίες για αντιστασιακή δράση «βάσει καταλόγου δοθέντος εις ημάς υπό της ελληνικής χωροφυλακής».

Μετάβαση σε: Επόμενη >>