Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Στυλιανός Βολάνης

Η κυβέρνηση Παν. Τσαλδάρη δεν ήθελε ανεπανόρθωτες ποινές. Όμως, οι αδιάλλακτοι ηγέτες του φασιστικού παρακράτους της εποχής, Ι. Μεταξάς και Ι. Ράλλης, οργάνωσαν την 1 Απριλίου 1935 θορυβώδεις διαδηλώσεις στην Αθήνα, ζητώντας θανατικές καταδίκες των δικαζομένων. Κάτω από την πίεση αυτών των κύκλων η κυβέρνηση Παν. Τσαλδάρη διαλύει τη Βουλή και προκηρύσσει εκλογές Συντακτικής Συνέλευσης για την 19 Μαΐου 1935. Ταυτόχρονα εκδίδει τέσσερις συντακτικές πράξεις με τις οποίες:

α) καταργεί τη Γερουσία,
β) άρει την ισοβιότητα των δικαστών
γ) αναστέλλει τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων
δ) διατάσσει κομματική εκκαθάριση των οργανισμών δημοσίου δικαίου.

Οι τέσσερις αυτές συντακτικές πράξεις παγίωναν το αντιβενιζελικό κράτος και άνοιγαν το δρόμο για την παλινόρθωση της μοναρχίας και τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου.
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα γίνεται την 2 Απριλίου 1935 η καθαίρεση των Στέφ. Σαράφη, Χρ. και Ι. Τσιγάντε και Ι. Στεφανάκου. Ο Γρ. Δαφνής γράφει:

«Ο υπουργός των Στρατιωτικών και ο Διοικητής του Α’ Σώματος Στρατού επέτρεψαν να συρρεύσουν εις τον τόπον της καθαιρέσεως όλοι οι χυδαίοι τύποι των Αθηνών. Και εξετυλίχθηκαν προ των οφθαλμών των αξιωματικών σκηναί εσχάτης καταπτώσεως, σκηναί, αι οποίαι δεν εξηυτέλιζον τους καταδικασθέντας, αλλά το στράτευμα και το κράτος».

Και ο Κ. Καλλιγάς προσθέτει:
«Κοινωνικά αποβράσματα μούτζωναν και έφτυναν τους αξιωματικούς, καθώς τους περιέφεραν οι στρατιώτες μετά το ξήλωμα των εθνοσήμων και των διασήμων τους και ασχημονούσαν με τρόπους που προκάλεσαν φρίκη στους λίγους ευπρεπείς ανθρώπους που παρακολουθούσαν από περιέργεια τη σκηνή της καθαιρέσεως και διαπομπεύσεως».

Την επομένη, 3 Απριλίου 1935, το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, που συνεδρίαζε στο μέγαρο της ΧΑΝΘ, με πρόεδρο τον συνταγματάρχη Τσώτση, μέλη τους Κ. Οικονόμου, Α. Κρίτσα, Γ. Κονδύλη, Ν. Καζάκο και κυβερνητικό επίτροπο τον Σ. Βύζα, καταδικάζει σε θάνατο τον επίλαρχο Στυλιανό Βολάνη για φονική δράση στον Στρυμόνα στη διάρκεια του Κινήματος της 1ης Μαρτίου 1935.

Οι ποινές για τους άλλους κατηγορούμενους ήταν: ισόβια ο επίλαρχος Γαλάνης, 20 χρόνια ειρκτή οι επίλαρχος Παπαδόπουλος και Ολλανδέζος, 10 χρόνια και 3 μήνες πρόσκαιρα δεσμά ο ίλαρχος Ροβίτης, 6 χρόνια ειρκτή οι ίλαρχος Μπιτσάκης και υπίλαρχος Σκουλούδης, 2 ½ χρόνια φυλάκιση οι επιλοχίες Γεωργιάδης και Καρακολτσίδης, 1 χρόνο φυλάκιση ο ανθυπίλαρχος Βουδούρογλου, οι δόκιμοι έφεδροι αξιωματικοί Ζενίδης, Μαντωνανάκης, Παπαδόπουλος και Αραδόπουλος, 6 μήνες φυλάκιση οι λοχίες Σαββόπουλος, Μουτζούρης, Καραγιαννίδης, Παπαδόπουλος, Αξαρίδης, Θεοδωρίδης και Δεσύλλας. Και για όλους στρατιωτική καθαίρεση.

Ο Στ. Βολάνης καταγόταν από παλιά κωνσταντινουπολίτικη οικογένεια, που μετά την Άλωση κατέφυγε στην Κρήτη. Ο θείος του Γεώργιος Βολάνης ήταν γνωστός μακεδονομάχος (καπετάν Γιώργης Μπολάνης).
Μετά την έκδοση της καταδικαστικής απόφασης του Έκτακτου Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης δεν έγινε καμιά ενέργεια για την αποτροπή της εκτέλεσης. Από το Γ’ Σώμα Στρατού (διοικητής ο Αλ. Παπάγος) δεν κινήθηκε διαδικασία απονομής χάριτος.

Έτσι, το πρωί της 5ης Απριλίου 1935 ο Στυλιανός Βολάνης τουφεκίζεται πίσω από το Επταπύργιο. Πριν πέσει ζητωκραύγασε υπέρ της Δημοκρατίας. Η μοίρα το έφερε η Μακεδονική γη που ο καπετάν Γιώργης Μπολάνης αγωνίστηκε να ελευθερώσει να βαφτεί με το αίμα άλλου μέλους της οικογένειας Βολάνη θύμα πολιτικού μίσους.

Την χαριστική βολή, σύμφωνα με τον Στρατιωτικό Κανονισμό, την έδωσε ο νεότερος υπαξιωματικός του Συντάγματος Ιππικού. Στην περίπτωσή μας αυτός ήταν ο Θωμάς Κωστόπουλος, ο πιο αγαπημένος υπαξιωματικός του Βολάνη. Μετά απ’ αυτό ο Θωμάς έπαθε δυνατό σοκ και βυθίστηκε σε βαθιά μελαγχολία, την οποία τ’ αδέλφια του, Τάκης και Ευριπίδης, κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες να ξεπεράσει.

Η εκτέλεση του Βολάνη προκάλεσε τέτοια αγανάκτηση, κυρίως στην ιδιαίτερη πατρίδα του, ώστε ο Γενικός Διοικητής Κρήτης, Ηλίας Αποσκίτης, αισθάνθηκε την ανάγκη να διαχωρίσει τις ευθύνες του από την κυβέρνηση και να υποβάλει την παραίτησή του, που δεν έγινε δεκτή. Ο ίδιος ο Παν. Τσαλδάρης, όταν πληροφορήθηκε την εκτέλεση, έπαθε νευρικό κλονισμό: «… υπέστη τοιούτον ψυχικόν κλονισμόν, ώστε εγκατέλειψεν επί τινας ημέρας την άσκησιν των πρωθυπουργικών του καθηκόντων και κατήλθεν εις Γλυφάδα προς ανάπαυσιν».

Πριν αποσυρθεί, όμως, διόρισε τον Γ. Κονδύλη αντιπρόεδρο της κυβέρνησης. Υφυπουργός Παρά τω Πρωθυπουργώ, στη θέση του Σαγιά, διορίστηκε ο αδιάλλακτος Κων. Τσαλδάρης και φρούραρχος της Αθήνας ο στρατηγός Γ. Τσολάκογλου.

Ο Κ. Καλλιγάς έκανε απολογισμό διωγμών και θυμάτων του αντιβενιζελικού κράτους, που βασίσθηκε σε πηγές του τύπου της εποχής και τα πρακτικά των δικών:
«Από τις 18 Μαρτίου 1935, οπότε δημοσιεύτηκε η άρση του στρατιωτικού νόμου, είχαν παραπεμφθή και δικασθή 1.130 στρατιωτικοί και ιδιώτες (παρόντες και απόντες). Απ’ αυτούς, καταδικάσθηκαν σε θάνατο 60 (οι 55 απόντες), σε ισόβια δεσμά 57, σε πρόσκαιρα δεσμά 20 και σε μικρότερες ποινές 705. Για τους υπόλοιπους, οι αποφάσεις ήταν απαλλακτικές. Από τις θανατικές καταδίκες μόνο τρεις εκτελέσθηκαν.

Το Δεκέμβριο του 1935, με πρωτοβουλία του βασιλέως Γεωργίου Β’, ευθύς μετά την παλινόρθωση της βασιλείας, δόθηκε αμνηστία στους καταδίκους ιδιώτες και χάρη στους στρατιωτικούς (για να μην μπορούν να επανέλθουν στις τάξεις των ενόπλων δυνάμεων)».
Δυστυχώς, οι εκτελεσμένοι δεν μπορούν να απολαύσουν τα μέτρα της βασιλικής επιείκειας.

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>