Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Στυλιανός Βολάνης

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ 1ης ΜΑΡΤΙΟΥ 1935 ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Το βράδυ της 1ης Μαρτίου 1935 δινόταν στις αίθουσες του Λευκού Πύργου χορός της «Λευκής Άρκτου» (των ρώσων εμιγκρέδων) με προσκεκλημένους τον Γενικό Διοικητή Μακεδονίας, Περ. Ράλλη, τον διοικητή Γ’ Σώματος Στρατού, στρατηγό Χαρ. Παναγιωτάκο και όλες τις αρχές της πόλης. Ώρα 2.00 μετά τα μεσάνυχτα και ενώ είχε ανάψει το κέφι στις αίθουσες, ανεβαίνει στο θεωρείο του στρατηγού ένας ταγματάρχης και κάτι του λέει στ’ αυτί. Ο Παναγιωτάκος σηκώνεται διακριτικά, ανεβαίνει στο αυτοκίνητό του και πηγαίνει στο στρατηγείο. Εκεί τον πληροφορούν. Εκεί πληροφορείται ότι στην Αθήνα βρίσκεται εν εξελίξει στρατιωτικό κίνημα.

Ο Παναγιωτάκος ανησυχεί, γιατί ξέρει ότι η Θεσσαλονίκη είναι χωρίς στρατό. Οι κληρωτοί της κλάσης του 1934 είχαν μετατεθεί εκτός πόλεως και εκείνοι της κλάσεως του 1935 δεν είχαν κλιθεί ακόμη. Κυρίως, όμως, ανησυχούσε γιατί δεν είχε ακριβείς πληροφορίες για το κίνημα, ούτε για τη στάση του στόλου. Περίμενε, λοιπόν, προς τα πού θα έγερνε η πλάστιγγα, για να πάρει θέση.

Την άλλη μέρα, μαθεύτηκε ότι το κίνημα στην Αθήνα απέτυχε, οι κινηματίες αξιωματικοί συνελήφθησαν, ο επαναστατημένος στόλος έπλεε προς την Κρήτη και όχι προς την Θεσσαλονίκη και ο διοικητής του Δ’ Σώματος Στρατού της Καβάλας στρατηγός Δημ. Καμένος ήταν ακόμη διστακτικός για την προσχώρησή του στο κίνημα. Τελικά, ο Καμένος μετά από πιέσεις του Ευρ. Μπακιρτζή και άλλων δημοκρατικών αξιωματικών προσχώρησε καθυστερημένα στο κίνημα. Ο Παναγιωτάκος, όμως, δεν τον ακολούθησε και συντάχθηκε με τον Γ. Κονδύλη.

Ο Δ. Βρατσάνος, στο βιβλίο του Ιστορία των Επαναστάσεων, περιγράφει τα γεγονότα
«Ας δούμε τι γινόταν στην Καβάλα, την έδρα του Δ’ Σώματος στρατού. Όταν την νύκτα της Παρασκευής ο στρατηγός Καμμένος έλαβε από την Αθήνα την είδησι της εδώ εκρήξεως του κινήματος και της κεραυνοβόλου συντριβής του, απέστειλε το κατωτέρω τηλεγράφημα προς την Κυβέρνησι και τον Πρόεδρο της τότε Δημοκρατίας.

“Διοικητής Δ’ Σώματος Στρατού, διοικηταί μεραρχιών του και αξιωματικοί, λαβότες γνώσιν του εκραγέντος κινήματος και του επικειμένου κινδύνου καταστροφής του εθνικού στόλου, ως και του χυθέντος χθες εν Αθήναις αδελφικού αίματος, υποβάλλουσι θερμήν παράκλησιν, όπως δοθή λύσις δια την ομαλήν λειτουργίαν του Δημοκρατικού πολιτεύματος. Εις ολόκληρον την περιοχήν του Σώματος Στρατού επικρατεί πλήρης τάξις. Καβάλα, τη 2 Μαρτίου 1935. Δημ. Καμμένος, αντιστράτηγος”.

Την Κυριακή όμως άλλαξαν τα πράγματα. Μπουρδάρας και Μπακιρτζής τον παρέπεισαν τον Καμμένο. Ο στρατηγός εκάλεσε στο γραφεί του όλους τους αξιωματικούς και τους είπε:
“- Κύριοι. Σας εκάλεσα δια ζήτημα εξόχως σοβαρόν. Εγώ ουδέποτε υπήρξα υπέρ των κινημάτων. Αλλά επληροφορήθην, ότι εις τας Αθήνας έγινε δικτατορική Κυβέρνησις υπό τον βασιλόδουλον Μεταξάν και υπό τον Δούσμανην. Τεταγμένοι δια την υπεράσπισιν της Δημοκρατίας, θα αντιτάξωμεν άμυναν. Όποιος θέλει ας έλθη δίπλα μου. Όποιος δεν θέλει, ας βγη αμέσως έξω.”

Πριν καν τελειώση ο Καμμένος, ο αρχικτηνίατρος του Σώματος Αναστασόπουλος εδήκωσε το χέρι του κι’ εφώναξε:
“- Ζήτω η επανάστασις!… Να ζήσει ο χρυσός μας στρατηγός!”
Ήταν το σύνθημα. Οι λίγοι μη μυημένοι στο κίνημα αξιωματικοί ευρέθησαν προ θυέλλης χειροκροτημάτων και ζητωκραυγών. Ο επιτελάρχης του Καμμένου Παναγιωτόπουλος τον πλησιάζει , του σφίγγει δυνατά το χέρι και φωνάζει:
“- Θα τους τσακίσωμε! Ζήτω ο Πλαστήρας!… Ζήτω η επανάστασις!”

Δίπλα του τάσσονται αμέσως ο ταγματάρχης Μπουρδάρας, οι ταγματάρχαι Παπασταματιάδης και Σάγκλης, ο αντισυνταγματάρχης Επιμελητείας Κλινάκης, ο αντισυνταγματάρχης Μηχανικού Καραβίτης, οι λοχαγοί Άκογλου και Στεριώτης, οι υπολοχαγοί Μάρκογλου, Σουρμπίνας και Φιλιππούσης, ο υπασπιστής του στρατηγού Κυριαζής, οι λοχαγοί Δημάδης και Τουρλίδας, ο ταγματάρχης της στρατολογίας Μελισσάκης και ο υπίατρος Στεφανάκης.
Δεν ηθέλησαν να προσχωρήσουν και απεμονώθησαν αμέσως αυστηρώς οι ταγματάρχαι Γαλανόπουλος και Κούγιας, ο λοχαγός Δημόπουλος και οι υπολοχαγοί Κωνσταντινίδης και Παπανικολάου.

Παρέμειναν ακόμη στις θέσεις τους, χωρίς όμως να δηλώσουν εάν τάσσονται υπέρ ή κατά του κινήματος, ο αντισυνταγματάρχης Σολδάτος, ο αρχίατρος Ρούσσος, ο ταγματάρχης Κατσαρός, οι λοχαγοί Ελευθερίου, Χαλκιαράς και Κατσαράς και ο υπολοχαγός του μηχανικού Σίτης.

Από τη στιγμή εκείνη το κίνημα είχε πειά εκραγή στη Βόρειο Ελλάδα. Ταυτοχρόνως ο Καμμένος εξέδωσε προκήρυξι. Την εδημοσίευσε το πρωί ο “Νέος Αιών” της Καβάλας:

“ΠΡΟΚΗΡΥΞΙΣ
Δ’ Σώμα Στρατού. Επιτελείον, Γραφείον ΙΙ. Παρά επίκλησιν Σώματος Στρατού προς κυβέρνησιν και Πρόεδρον Δημοκρατίας, όπως τερματισθή η έκρυθμος κατάστασις η προκληθείσα, υπό της ενόχου και υπό μορφήν δικτατορίας σχηματισθείσης νέας κυβερνήσεως, αύτη ουδέν απήντησεν. Το Σώμα Στρατού πεπειθός επί την ιδέαν της Δημοκρατίας και αποφασισμένον ν’ αγωνισθή μέχρις εσχάτων δι’ αυτήν ΚΑΤΑΛΥΕΙ τας αρχάς της κυβερνήσεως, με την αμέριστον βοήθειαν του δημοκρατικού λαού ΚΗΡΥΣΣΕΙ εν κινδύνω το πολίτευμα και ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ απόλυτον πειθαρχίαν εις τας στρατιωτικάς αρχάς”.

Εκ παραλλήλου εις τα γραφεία του “Δημοκρατικού Φρουρού” άρχισε μία έκτακτη κίνησις και μία ομάς ηγετών του σωματείου τούτου, μεταξύ των οποίων ο Ιατρού, απόστρατος ταγματάρχης, Βασιλικός, ιατρός, Ζαχαράκης, δικηγόρος κλπ. εξεχύθηκαν στο Δημόσιο Κήπο της Καβάλας, όπου ενώπιον χιλιάδων κόσμου ωμίλησεν ο Βασιλικός.
Και επέρχονται ραγδαία τα γεγονότα.

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>