Political Pedia  >  

Ευρωλεξικό

Wikis > Ευρωλεξικό

ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΕΥΡΩΛΕΞΙΚΟ

Σύνταξη Γιάννη Παπαδημητρίου**

(με ανάθεση του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Ελλάδα)

 

Ένα από τα σοβαρά επικοινωνιακά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι σχετικές υπηρεσίες των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε όλες μάλιστα τις επίσημες γλώσσες, είναι η αφομοίωση και η κατανόηση των όρων και των νεολογισμών, που μοιραία δημιουργούνται σε κάθε νέα οργανωτική και διοικητική δομή, από το κοινό στο οποίο απευθύνονται.

Είναι φυσικό. Δεν είναι εύκολο για τον καθένα που δεν εμπλέκεται άμεσα ή που δεν έχει μυηθεί στα “ευρωπαϊκά μυστήρια” να γνωρίζει όλους τους όρους που χρησιμοποιούνται στο καθημερινό ευρωπαϊκό λεξιλόγιο.

Για τον λόγο αυτό, εδώ και αρκετά χρόνια, σε διάφορα πληροφοριακά φυλλάδια που εκδίδουν τα θεσμικά όργανα της Ένωσης συμπεριλαμβάνεται στο τέλος τους και ένα σύντομο γλωσσάρι με όρους της ευρωπαϊκής “αργκό” προκειμένου ο αναγνώστης να καταφεύγει σε αυτό σε περίπτωση που δεν γνωρίζει, ας πούμε, τι είναι το  ΚΟΡΕΠΕΡ ή η αρχή της επικουρικότητας.

Κανένα από τα γλωσσάρια αυτά δεν είναι πλήρες. Ούτε και το ανά χείρας. Ωστόσο, θεωρούμε ότι το “Μικρό ευρωλεξικό”, τη σύνταξη του οποίου αναθέσαμε στον Γιάννη Παπαδημητρίου, με  τους 104 όρους του και τις 20 σημαντικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, μπορεί να διαβαστεί ως έχει και να εισαγάγει τον αναγνώστη, βαθύτερα από άλλα γλωσσάρια, στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – Γραφείο για την Ελλάδα


Αιτιολογημένη γνώμη  Νομικό μέτρο που λαμβάνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέναντι σε  ένα κράτος μέλος που παραβιάζει το κοινοτικό δίκαιο. Είναι το τελευταίο βήμα πριν από την παραπομπή του στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Η Επιτροπή εκθέτει αναλυτικά τα νομικά επιχειρήματα και δίνει προθεσμία στην εγκαλούμενη χώρα για να λάβει μέτρα.


Απαλλαγή  Πολιτικός έλεγχος του Κοινοβουλίου επί της Επιτροπής για την ορθή  εκτέλεση του προϋπολογισμού. ΄Οταν λέμε ότι «το Κοινοβούλιο απαλλάσσει την Επιτροπή», εννοούμε ότι δεν έχει εντοπίσει περίπτωση κακοδιαχείρισης ή παρατυπίας κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Η άρνηση του Κοινοβουλίου να απαλλάξει το 1998 την Επιτροπή προκάλεσε την παραίτησή της.

 

Απόφαση  Νομική πράξη με συγκεκριμένο αποδέκτη. Εκδίδεται κατά κύριο λόγο από  την Επιτροπή. Παράδειγμα: μπορεί να αφορά ένα πρόστιμο σε ιδιωτική επιχείρηση, η οποία  έχει παραβιάσει την κοινοτική νομοθεσία περί ανταγωνισμού. Η απόφαση δεν έχει γενική ισχύ. Δεσμεύει μόνο εκείνον στον οποίο απευθύνεται.


Αρχή της αλληλεγγύης  Αμοιβαία υποχρέωση συμπαράστασης μεταξύ των κρατών  μελών. Κατοχυρώνεται στο προοίμιο της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Αντίστοιχη υποχρέωση έχει η κάθε χώρα ξεχωριστά προς την Κοινότητα (αλλά και το αντίστροφο).


Αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης  Προϊόντα που παρασκευάζονται και διακινούνται  ελεύθερα σε ένα κράτος μέλος, κυκλοφορούν εξίσου ελεύθερα σε όλη την Ε.Ε. Τίτλοι σπουδών και επαγγελματικά προσόντα αναγνωρίζονται αμοιβαίως. Η «αμοιβαία αναγνώριση» έχει το πλεονέκτημα ότι είναι λιγότερο γραφειοκρατική από την ψήφιση οδηγιών που θα επέβαλαν «εκ των άνω» την εναρμόνιση των εθνικών διατάξεων.


Αρχή της αναλογικότητας  Καμία δράση της Ένωσης δεν πρέπει να υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων που θέτουν οι Συνθήκες.


Αρχή της αποτελεσματικότητας (effet utile)  Τα κράτη μέλη ερμηνεύουν το κοινοτικό  δίκαιο με τέτοιον τρόπο, ώστε να διασφαλίζουν το πρακτικό του αποτέλεσμα. Παράδειγμα: Κατοχυρώνεται η ελεύθερη κυκλοφορία των «εργαζόμενων», αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ένας άνεργος χάνει το δικαίωμα να κυκλοφορεί ελεύθερα στην Ε.Ε., μόνο και μόνο επειδή δεν εργάζεται. Με βάση την αρχή της αποτελεσματικότητας μπορεί και αυτός να εγκατασταθεί σε ένα άλλο κράτος μέλος για να αναζητήσει εργασία.


Αρχή της επικουρικότητας  Κατοχυρώνεται στη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Η Κοινότητα αναλαμβάνει δράση «επικουρικά», δηλαδή μόνο αν οι στόχοι κάποιας δράσης δύνανται να επιτευχθούν καλύτερα από την Ένωση. Η αρχή της επικουρικότητας δεν ισχύει σε θέματα αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ε.Ε.


Αρχή της κοινοτικής προτίμησης  Έχει πολιτικό και όχι νομικό περιεχόμενο. Σημαίνει μόνον ότι οι παραγωγοί της Ένωσης πρέπει να έχουν ευνοϊκότερη μεταχείριση από αυτούς των τρίτων χωρών. Δεν απαγορεύει όμως την εισαγωγή προϊόντων  από τρίτες χώρες εις βάρος των κοινοτικών. Τα προϊόντα αυτά υπόκεινται εξάλλου σε δασμούς.


Αρχή της μη διάκρισης  Θεμελιώδης αρχή του ευρωπαϊκού δικαίου: απαγορεύεται κάθε διάκριση, άμεση ή έμμεση, με βάση την ιθαγένεια. Σε κάθε κράτος μέλος, η «μη διάκριση» των αλλοδαπών σημαίνει «ίση μεταχείριση» με τους ημεδαπούς σε θέματα ιδιοκτησίας, φορολόγησης, επαγγελματικής κατάρτισης κ.α. 

 

«Βασικές ελευθερίες»  Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών  και κεφαλαίων. Κατοχυρώνονται με έμφαση στις Συνθήκες και προστατεύονται με αυστηρότητα από το Δικαστήριο. Είναι το θεμέλιο της «ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς», γι’ αυτό αποκαλούνται και θεμελιώδεις ελευθερίες (Grundfreiheiten).

 

Βέτο  Το δικαίωμα ενός κράτους μέλους να μπλοκάρει τη λήψη απόφασης που θίγει τα  ζωτικά εθνικά της συμφέροντα. Ισχύει μόνο για αποφάσεις που λαμβάνονται με ομοφωνία.

 

Βίζα Σένγκεν  Ταξιδιωτικό έγγραφο εισόδου για αλλοδαπούς από χώρες εκτός Ε.Ε.  Εκδίδεται από μία χώρα της «ζώνης Σένγκεν», αλλά ισχύει για τρεις μήνες σε όλες τις χώρες Σένγκεν. Βοηθά την Ε.Ε. στην καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης.


Γενικός Εισαγγελέας  Ανεξάρτητος δικαστικός λειτουργός στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Εισηγείται αποφάσεις ή απαντήσεις σε προδικαστικά ερωτήματα. Η πρότασή του δεν είναι δεσμευτική, αλλά στην πράξη γίνεται αποδεκτή στο 80% των υποθέσεων.


Γιούρογκρουπ (Eurogrοup) Σύνοδος των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών της  Ευρωζώνης. Συγκαλείται την παραμονή του Συμβουλίου Οικονομίας (Ecofin) όλων των κρατών μελών. Συντονίζει την οικονομική πολιτική στην Ευρωζώνη, αλλά δεν είναι επίσημο όργανο της Ε.Ε. Τον Οκτώβριο του 2008 η γαλλική προεδρία συγκάλεσε για πρώτη φορά  Σύνοδο Κορυφής του Eurogroup με στόχο την αντιμετώπιση της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης.


Γιουροκόρπς (Eurocorps)  Ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη 50.000 ανδρών. Ιδρύθηκε  από τη Γαλλία και τη Γερμανία το 1995. Μπορεί να συμμετάσχει σε όλες τις αποστολές του ΝΑΤΟ και της Δυτικοευρωπαϊκής ΄Ενωσης.


Γιουροπόλ (Europol)  Ευρωπαϊκή Αστυνομική Υπηρεσία με έδρα τη Χάγη. Συντονίζει  τη συνεργασία των εθνικών αστυνομικών αρχών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της εγκληματικότητας. Συνεργάζεται με τη Γιουροτζάστ. Δεν είναι όργανο της Ε.Ε., αλλά αυτόνομος διεθνής οργανισμός.


Γιουροτζάστ  (Eurojust)  Ευρωπαϊκή Μονάδα Δικαστικής Συνεργασίας με έδρα τη  Χάγη. Ιδρύθηκε το 2002 και συντονίζει την πανευρωπαϊκή συνεργασία των εθνικών εισαγγελικών αρχών για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος.


Γροιλανδία  Μοναδική στα χρονικά περίπτωση αποχώρησης από την ενιαία Ευρώπη.  Η Γροιλανδία εντάχθηκε το 1973 στην τότε ΕΟΚ ως περιφέρεια της Δανίας. Το 1982 ο πληθυσμός της ζήτησε, σε δημοψήφισμα, την αποχώρηση από την ΕΟΚ. Η Γροιλανδία αποχώρησε, αλλά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τη σημερινή Ε.Ε.


«Δεσπόζουσα θέση»  Μία επιχείρηση έχει δεσπόζουσα θέση στην ευρωπαϊκή αγορά, εάν    π.χ. διαθέτει πολύ μεγάλο μερίδιο αγοράς ή προνομιακή πρόσβαση σε πρώτες ύλες. Η κατάχρηση «δεσπόζουσας θέσης» παραβιάζει τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού και τιμωρείται με πρόστιμο από την Κομισιόν ή από την εθνική Αρχή Ανταγωνισμού.

 

Διαβούλευση  Νομοθετική διαδικασία, στην οποία το Συμβούλιο αποφασίζει μετά  από πρόταση της Επιτροπής και απλή διαβούλευση με το Κοινοβούλιο. Είναι η παλαιότερη μορφή νομοθετικής διαδικασίας, από την εποχή που το Κοινοβούλιο δεν είχε ακόμα ουσιαστικές αρμοδιότητες. Σήμερα αποτελεί πλέον εξαίρεση.


Διαγνωστικός έλεγχος (health check)  Αξιολόγηση της αγροτικής πολιτικής μετά την  τελευταία μεταρρύθμιση του 2003, με στόχο τη διατύπωση προτάσεων για νέες αλλαγές μετά το 2013. Ο «διαγνωστικός έλεγχος» φέρνει τον αγρότη πιο κοντά στην ελεύθερη αγορά λαμβάνοντας υπόψη επίκαιρες εξελίξεις, όπως π.χ. την ανάγκη μεγαλύτερης παραγωγής λόγω αυξημένης διεθνούς ζήτησης για τρόφιμα.

 

Διαδικασία της Βαρκελώνης Πολιτική συνεργασίας της Ε.Ε. με τις χώρες της νότιας  λεκάνης της Μεσογείου. ΄Εχει ως βασικούς άξονες τον πολιτικό διάλογο, την οικονομική ενίσχυση μέσω του προγράμματος MEDA και τη δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών μέχρι το 2010. ΄Αρχισε το 1995 με τη Διακήρυξη της Βαρκελώνης και οδήγησε στην ίδρυση της «΄Ενωσης για τη Μεσόγειο» το 2008.


Διαδικασία της Μπολόνιας  Πολιτική εναρμόνισης των εκπαιδευτικών προγραμμάτων  για τη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ε.Ε. έως το 2010. ΄Αρχισε το 1999 με τη Διακήρυξη της Μπολόνιας. Προβλέπει ενιαίους τίτλους σπουδών (προπτυχιακός, μεταπτυχιακός, διδακτορικός), μεγαλύτερη κινητικότητα για φοιτητές και διδάσκοντες, καθώς και ποιοτική αξιολόγηση των προγραμμάτων σπουδών.


Διαρθρωτικά ταμεία  Εργαλεία χρηματοδότησης για τις λιγότερο ανεπτυγμένες  περιφέρειες της Ε.Ε. Πρόκειται κυρίως για το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Κοινωνικό Ταμείο. Στην περιόδο 2007-2013 διαθέτουν κεφάλαια ύψους 278 δις €. Για την άντλησή τους απαιτείται συγχρηματοδότηση από εθνικούς πόρους.

 

Διευρωπαϊκά δίκτυα  Μεγάλα έργα υποδομής που «δικτυώνουν» την ενιαία Ευρώπη  και συγχρηματοδοτούνται από κοινοτικά κονδύλια. Πρόκειται κυρίως για οδικούς και σιδηροδρομικούς άξονες, δίκτυα ενέργειας και τηλεπικοινωνιών. 


Δικαίωμα αναφοράς  Κάθε πολίτης στην Ε.Ε. μπορεί να υποβάλει αναφορά στο  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για ένα θέμα που εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Ένωσης και τον αφορά άμεσα. Εξετάζεται από την Επιτροπή Αναφορών, η οποία, αφού την εγκρίνει, ζητεί από την Επιτροπή να διεξαγάγει έρευνα. Αν το θέμα αφορά κακοδιοίκηση εκ μέρους των κοινοτικών οργάνων ζητεί την παρέμβαση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή. 

 

Δικαίωμα πρωτοβουλίας  Η αρμοδιότητα για την υποβολή προτάσεων νόμου και την εκκίνηση της σχετικής διαδικασίας. Αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο της Επιτροπής σε όλες τις κοινοτικές δράσεις. 

 

Έκθεση πρωτοβουλίας  Την εκπονεί ένας ευρωβουλευτής και την υποβάλλει στην Ολομέλεια, χωρίς να έχει προηγηθεί η απαραίτητη για κάθε νομική πράξη «αίτηση γνωμοδότησης» του Κοινοβουλίου εκ μέρους του Συμβουλίου. Μία έκθεση πρωτοβουλίας, εγκρινόμενη από την Ολομέλεια, δεν οδηγεί στη λήψη μέτρων, αλλά αποτελεί έκφραση πολιτικής βούλησης που επηρεάζει έμμεσα τη νομοθετική διαδικασία.

 

Εναρμονισμένη πρακτική  Αθέμιτη συμπεριφορά επιχειρήσεων, μετά από άτυπη μεταξύ    τους συμφωνία, για να περιορίσουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αγορά με την εφαρμογή π.χ. της ίδιας πολιτικής τιμών (καρτέλ). Απαγορεύεται από το κοινοτικό δίκαιο, αλλά δεν είναι πάντα εύκολο να αποδειχθεί στην πράξη.


Ενισχυμένη συνεργασία  Η δυνατότητα που έχει ένας ορισμένος αριθμός κρατών  μελών να επιταχύνουν την ενοποίηση και να συνεργαστούν σε τομείς στους οποίους οι άλλες χώρες δεν θέλουν ακόμα να προχωρήσουν. Πολλοί φοβούνται ότι αυτή η τακτική οδηγεί σε μία «Ευρώπη πολλών ταχυτήτων». ΄Αλλοι τη θεωρούν απαραίτητη, με δεδομένη τη δυσκολία ομοφωνίας στην Ε.Ε. των «27», αλλά και τη θετική εμπειρία από τα πρώτα δείγματα ενισχυμένης συνεργασίας όπως ήταν η καθιέρωση του ευρώ. 


Ενιαία ενίσχυση  Επιδότηση προς τον αγρότη, η οποία, σύμφωνα με τη νέα αγροτική  πολιτική, θα δίδεται μέχρι το 2013 ως άμεση πληρωμή, αποσυνδεόμενη από την παραγωγή. Αυτό σημαίνει ότι ο αγρότης θα ενισχύεται ανεξάρτητα του πόσο παράγει. Εκλείπει συνεπώς το κίνητρο για υπερπαραγωγή. Επιπλέον, έχοντας εξασφαλίσει ένα ελάχιστο εισόδημα, ο αγρότης θα μπορεί να αφοσιωθεί απερίσπαστος σε νέες καλλιέργειες ή μεθόδους παραγωγής που θα διασφαλίσουν το εισόδημά του στο μέλλον.


 «Εξυπακουόμενες αρμοδιότητες»  Η Ε.Ε. δεν έχει μόνο τις αρμοδιότητες που αναφέρει  η Συνθήκη, αλλά και επιπλέον αρμοδιότητες που «εξυπακούονται». Παράδειγμα: αν η Επιτροπή είναι αρμόδια για την εμπορική πολιτική, τότε προφανώς μπορεί να συνάψει εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες, παρότι αυτό δεν αναφέρεται ρητώς στη Συνθήκη.


Επιτροπή Περιφερειών  Συμβουλευτικό όργανο με έδρα τις Βρυξέλλες. Αποτελείται από αιρετά μέλη των τοπικών αυτοδιοικήσεων. Ιδρύθηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και γνωμοδοτεί, εκφράζοντας τα συμφέροντα των περιφερειών σε νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής. Μπορεί να γνωμοδοτεί και με δική της πρωτοβουλία.


«Επιτροπολογία» (Comitologie) Συνήθης πρακτική για την επιτάχυνση της νομοθετικής  διαδικασίας: το Συμβούλιο εκχωρεί προσωρινά νομοθετικές αρμοδιότητες σε επιτροπές (comités), οι οποίες αποτελούνται από εμπειρογνώμονες των κρατών μελών που συνεδριάζουν υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σήμερα δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο της «επιτροπολογίας» περισσότερες από 200 επιτροπές.


«Εποικοδομητική αποχή»  Αυτοεξαίρεση μίας χώρας- μέλους από κοινή απόφαση των  «27» η οποία ωστόσο θεωρείται ότι έχει ληφθεί ομόφωνα. Και αυτό γιατί όποιος «απέχει εποικοδομητικά» διαχωρίζει μεν τη θέση του, αλλά δεν ανατρέπει την απόφαση όπως θα γινόταν αν την καταψήφιζε. Η διαδικασία αυτή καθιερώθηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και προκαλεί «ρωγμές» στον κανόνα της ομοφωνίας που απαιτείται κυρίως σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.

 

΄Ερασμος  (Erasmus)  Πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών που πήρε το όνομά του από  τον Ολλανδό ουμανιστή Erasmus van Rotterdam. Δίνει στους φοιτητές τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν μέρος των σπουδών τους σε ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο της επιλογής τους. Προσφέρει και μικρή οικονομική υποστήριξη. 


«Ευελιξασφάλεια» (Flexicurity) Πολιτική που στοχεύει στη δημιουργία νέων θέσεων   εργασίας. Συνδυάζει τις ευέλικτες εργασιακές σχέσεις με τον σεβασμό των εργασιακών δικαιωμάτων. Η «ευελιξασφάλεια» θεωρείται επιτυχημένη πολιτική αφού η Ολλανδία και η Δανία μείωσαν την ανεργία με ευέλικτα μοντέλα εργασιακών σχέσεων. Προβάλλεται ως παράδειγμα προς μίμηση στο πλαίσιο της «μεθόδου ανοιχτού συντονισμού», χωρίς να επιβάλλεται δια νόμου.


Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Commission)  Η «κυβέρνηση» της Ε.Ε. Θεωρείται η κινητήρια  δύναμη της ενοποίησης καθώς έχει την εξουσία να προτείνει την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Εκπροσωπεί το υπερεθνικό, κοινοτικό συμφέρον, σε αντίθεση με το Συμβούλιο που εκφράζει τα συμφέροντα των κρατών-μελών. Έχει 27 μέλη με τον Πρόεδρό της. Η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει μείωση των Επιτρόπων από το  2014.


 «Ευρωπαϊκή εταιρεία»  (Societas Europea)  Νέο σχήμα για επιχειρήσεις που θέλουν  να δραστηριοποιηθούν σε περισσότερες χώρες-μέλη, χωρίς να ιδρύσουν ξεχωριστές θυγατρικές εταιρείες. Απαιτεί ελάχιστο ιδρυτικό κεφάλαιο 120.000 €.


Ευρωπαϊκή ιθαγένεια  Ιδιότητα του «πολίτη της Ε.Ε.» Δεν υποκαθιστά, αλλά  συμπληρώνει την εθνική ιθαγένεια. Ωστόσο θεμελιώνει και νέα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα προσφυγής στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή καθώς και το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις ευρωπαϊκές και δημοτικές εκλογές σε όλη την Ε.Ε. Παράδειγμα: ένας ΄Ελληνας πολίτης που διαμένει στη Γερμανία μπορεί, αν θέλει, να ψηφίσει στις ευρωεκλογές ένα γερμανικό κόμμα ή να συμμετάσχει στο ψηφοδέλτιό του.

 

Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα  Ανεξάρτητο θεσμικό όργανο με έδρα τη   Φραγκφούρτη. Αποστολή της Τράπεζας είναι ο έλεγχος της προσφοράς χρήματος και συνεπώς του πληθωρισμού, κυρίως μέσω της πολιτικής επιτοκίων. Ο συντονισμός της οικονομικής πολιτικής παραμένει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.


Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή  Συμβουλευτικό όργανο με έδρα  τις Βρυξέλλες. Αποτελείται από 344 εκπροσώπους κοινωνικο-οικονομικών φορέων.  Ιδρύθηκε με τη Συνθήκη του ΄Αμστερνταμ. Εκφράζει κλαδικά αιτήματα, γνωμοδοτώντας σε θέματα εσωτερικής αγοράς, προστασίας του καταναλωτή, υγείας κ.α.


Ευρωπαϊκό Δικαστήριο  Δικαιοδοτικό όργανο της Ε.Ε. με έδρα το Λουξεμβούργο.  Φροντίζει για την ενιαία ερμηνεία και εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Εκτός από την Επιτροπή, πολλοί χαρακτηρίζουν και το Δικαστήριο «κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής ενοποίησης», γιατί οι αποφάσεις του ανοίγουν νέους δρόμους για την ερμηνεία του δικαίου και την προστασία του ευρωπαίου πολίτη.

 

Ευρωπαϊκό Διπλωματικό Σώμα  (ή «Εξωτερική Υπηρεσία» της Ε.Ε. Υπό ίδρυση   διπλωματική υπηρεσία της Ε.Ε. Προβλέπεται από τη Συνθήκη της Λισαβόνας και υπάγεται στον «Υπουργό Εξωτερικών» της Ε.Ε. Αποστολή της είναι να εφαρμόσει την κοινή εξωτερική πολιτική της ΄Ενωσης.


Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο  Ελεγκτικό όργανο με έδρα το Λουξεμβούργο.  Επιβλέπει τη νομιμότητα και την κανονικότητα των εσόδων και των δαπανών του κοινοτικού προϋπολογισμού. Ελέγχει τα κοινοτικά όργανα και τους ιδιώτες που έχουν λάβει κοινοτικά κονδύλια, αλλά δεν είναι δικαστήριο. Το μεγαλύτερο μέσο πίεσης που διαθέτει είναι η δημοσίευση των παρατυπιών.

 

Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης  Διαδικασία που διέπει την έκδοση υπόπτων στην Ε.Ε.  από το 2004. Η έκδοση επιτρέπεται ακόμη και για συμπεριφορές που δεν θεωρούνται ποινικό αδίκημα σε όλα τα κράτη μέλη, π.χ. την εγκληματικότητα στο διαδίκτυο.


Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο  Νομοθετικό όργανο της Ε.Ε. και φωνή των Ευρωπαίων  πολιτών με έδρα το Στρασβούργο. Σήμερα αποτελείται από 785 ευρωβουλευτές οι οποίοι εκλέγονται απευθείας από τους πολίτες. Η Συνθήκη της Λισαβόνας μειώνει τον αριθμό των ευρωβουλευτών στους 751, αλλά ενισχύει σημαντικά τις αρμοδιότητές τους.


Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο  Χρηματοδοτεί επενδύσεις σε επαγγελματική κατάρτιση   και υπηρεσίες κοινωνικού χαρακτήρα με στόχο την καταπολέμηση της ανεργίας. Ιδρύθηκε το 1957 και είναι το παλαιότερο διαρθρωτικό ταμείο της Ε.Ε. Στην Ελλάδα υποστηρίζει προγράμματα όπως το «Παιδεία και δια βίου μάθηση»


Ευρωπαϊκό Συμβούλιο  Κύριο πολιτικό όργανο της Ε.Ε. Αποτελείται από τους ηγέτες  όλων των κρατών μελών και τον Πρόεδρο της Επιτροπής. Συνεδριάζει τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο για να καθορίσει τους γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς της ΄Ενωσης και να λάβει θέση σε μεγάλα διεθνή ζητήματα.


Ευρωπαϊκό Σύνταγμα  Συνθήκη που θα αποτελούσε σταθμό στην ιστορία της Ενωμένης Ευρώπης. Προέβλεπε σημαντικές μεταρρυθμίσεις και απλοποιήσεις στο κοινοτικό δίκαιο και την κατάργηση των Συνθηκών. Υπεγράφη το 2004, αλλά η απόρριψή του με δημοψηφίσματα στη Γαλλία και την Ολλανδία ανάγκασε την Ε.Ε. να το εγκαταλείψει. Πολλά στοιχεία του έχουν ενσωματωθεί στη Συνθήκη της Λισαβόνας. 


Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης Από το 1975 χρηματοδοτεί έργα  υποδομής (προγράμματα Interreg, Urban κ.α.) σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της Ε.Ε. με στόχο τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων. Η απορρόφηση των κονδυλίων προϋποθέτει συγχρηματοδότηση από εθνικούς πόρους.

 

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής  Ο Ευρωπαίος «Συνήγορος του Πολίτη» με έδρα το  Στρασβούργο. Εξετάζει καταγγελίες για κακοδιοίκηση από όργανα της Ε.Ε. Δεν επιβάλλει κυρώσεις, αλλά επιδιώκει φιλικό διακανονισμό. Δεν είναι αρμόδιος για καταγγελίες εναντίον κυβερνήσεων, τοπικών αρχών ή ιδιωτικών επιχειρήσεων. 


«Θεματοφύλακας των Συνθηκών»  Είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή που παρακολουθεί την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου στα κράτη μέλη. Εάν κρίνει ότι παραβιάζεται το κοινοτικό δίκαιο, ξεκινάει διαδικασία παραπομπής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 


“Θετική διάκριση”  Μέτρο υπέρ συγκεκριμένης ομάδας ατόμων που έχει στόχο την εξάλειψη, την πρόληψη ή την αντιστάθμιση υφιστάμενης διάκρισης. Π.χ. ένα μέτρο προτίμησης υπέρ των μητέρων στις προσλήψεις του Δημοσίου λαμβάνεται όχι λόγω της μητρότητας αλλά γιατί η μητρότητα συνιστά εμπόδιο για την πρόσβαση στην εργασία.


«΄Ιδιοι πόροι»  Κονδύλια για τη χρηματοδότηση του κοινοτικού προϋπολογισμού.  Προέρχονται από τους εισπραττόμενους δασμούς, από ένα ποσοστό του ΦΠΑ (1%), καθώς και του ΑΕΠ (1%) των κρατών μελών. Μέχρι το 1970 η χρηματοδότηση γινόταν αποκλειστικά από εθνικές εισφορές. Ο σημερινός μηχανισμός των «ιδίων πόρων» επιτρέπει στην Κοινότητα να προγραμματίζει μακροχρόνια, χωρίς να εξαρτάται από τις ισορροπίες δυνάμεων στο Συμβούλιο Υπουργών.


Κανονισμός  Νομοθετική πράξη με άμεση νομική ισχύ σε όλα τα κράτη μέλη.  Παράδειγμα: ο Κανονισμός 2371/2002 για την κοινοτική πολιτική αλιείας.  Εκδίδεται από το Συμβούλιο. Το Κοινοβούλιο συμμετέχει ισότιμα στην ψήφιση των κανονισμών όταν εφαρμόζεται η «διαδικασία της συναπόφασης».

 

ΚΑΠ  Κοινή Αγροτική Πολιτική (ή και «Κοινή Γεωργική Πολιτική»). Από το 1958  στηρίζει τους παραγωγούς για να εξασφαλίσει την αυτάρκεια της Ευρώπης σε τρόφιμα και την προστασία του αγροτικού εισοδήματος. Σήμερα οι επιδοτήσεις έχουν ξεπεράσει το 40% του κοινοτικού προϋπολογισμού και πολλοί ζητούν τη μείωση ή την αξιοποίησή τους σε καινοτόμες επενδύσεις, π.χ. στη βιολογική γεωργία. Με τη σημερινή μορφή θα ισχύσει μέχρι το 2013.


ΚΕΠΠΑ  Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας. Οι βασικές αρχές της  καθορίζονται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και οι αποφάσεις λαμβάνονται με ομοφωνία ( «δεύτερος πυλώνας» ). Η ΚΕΠΠΑ θεωρείται πιο αποτελεσματική από την απλή «πολιτική συνεργασία» που είχε διακηρυχθεί το 1970, αλλά απέχει ακόμα από τον μακροπρόθεσμο στόχο που είναι «να μιλάει η Ευρώπη με μία φωνή».


ΚΟΑ  Κοινή Οργάνωση Αγοράς. Εργαλείο ρύθμισης για την παραγωγή και εμπορία των  αγροτικών προϊόντων. Προβλέπεται ξεχωριστή ΚΟΑ για κάθε προϊόν, από το ρύζι μέχρι το αιγοπρόβειο κρέας. Στις περισσότερες ΚΟΑ προβλέπονται άμεσες πληρωμές για τους αγρότες, ανεξάρτητα από το ύψος της παραγωγής.

 

Κοινοτικό κεκτημένο (Acquis communautaire)  Το σύνολο των νόμων, αρχών και  πρακτικών που διέπουν τη λειτουργία της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Η αποδοχή του είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξη μίας χώρας στην Ε.Ε.

 

Κοινωνικός Χάρτης  Περιέχει κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων, όπως η δίκαιη  αμοιβή και η προστασία της υγείας στον χώρο εργασίας. Υπεγράφη το 1989. Ο Χάρτης δεν είναι δεσμευτικός, αλλά σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο χρησιμοποιείται ως ερμηνευτική κατεύθυνση για τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. 

 

ΚΟΡΕΠΕΡ (CoRePer)  Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων. Των διαπιστευμένων δηλαδή πρέσβεων των κρατών μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προετοιμάζει τις εργασίες του Συμβουλίου Υπουργών.  

 

Κρατική ενίσχυση  Στήριξη μίας επιχείρησης με δημόσιους πόρους. Νοθεύει τον  ελεύθερο ανταγωνισμό και ως εκ τούτου απαγορεύεται. Επιτρέπεται για μεταβατικές περιόδους, για προγράμματα αναδιάρθρωσης ή για λόγους γενικότερης οικονομικής ανάπτυξης. Κρατική ενίσχυση δεν θεωρείται μόνο η απευθείας χρηματοδότηση, αλλά και κάθε άλλη διευκόλυνση π.χ. φοροαπαλλαγές, κρατικές εγγυήσεις κ.α.