Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Γιάννης Χαλκίδης

Η Θεσσαλονίκη πάγωσε κυριολεκτικά από την επιβολή του στρατιωτικού καθεστώτος, αν και πολλοί ήταν αυτοί στην πόλη που από καιρό πίστευαν ότι επίκειται πραξικόπημα στην Ελλάδα. Οι φοιτητές του πανεπιστημίου της πόλης είχαν διαισθανθεί την επερχόμενη δικτατορία, που επιβεβαιωνόταν καθημερινά από τις βιαιότητες των οργάνων της Αστυνομίας. Για να εναντιωθούν σ’ αυτή την προοπτική είχαν προγραμματίσει μεγάλη συγκέντρωση στην πλατεία του Χημείου την 11 Απριλίου 1967. Οι πρυτανικές αρχές, όμως δεν χορήγησαν άδεια για την πραγματοποίησή της.

Παρασκευή 21 Απριλίου 1967, μια βδομάδα πριν το Πάσχα και δυο μέρες την μεγάλη προεκλογική συγκέντρωση που είχε προγραμματίσει η Ένωση Κέντρου στην πλατεία Αριστοτέλους με ομιλητή τον Γεώργιο Παπανδρέου. Η Θεσσαλονίκη, όπως και όλη η Ελλάδα, ξύπνησε μ’ ένα μούδιασμα και μια διάχυτη ανησυχία για τις συνέπειες του στρατιωτικού πραξικοπήματος, που είχε ξεσπάσει εκείνη τη νύχτα. Αγωνία και προβληματισμός.

Αν και τις προηγούμενες μέρες πολλά είχαν ειπωθεί οι πολίτες της Θεσσαλονίκης αλλά και οι φορείς δεν ήταν προετοιμασμένοι για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Δεν υπήρχε κανένα οργανωμένο σχέδιο αντίδρασης, ακόμα κι από εκείνους που η σύλληψή τους θεωρείτο βέβαιη σε περίπτωση στρατιωτικού κινήματος.

Ο Δημ. Μαρωνίτης, καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, περιγράφει την αμηχανία και την κατάπληξη καθηγητών και φοιτητών το πρωί της 21ης Απριλίου 1967: «… Μου έρχεται στο νου η εικόνα του πανεπιστημίου το πρωί της 21.4.1967. Τους τελευταίους μήνες πριν από το στρατιωτικό πραξικόπημα όλοι είχαμε συνηθίσει σ’ ένα πανεπιστημιακό περιβάλλον που βούιζε από τις κινήσεις και τις φωνές του πληθυσμού του, ο οποίος σε ατμόσφαιρα δημοκρατικής έξαρσης, διαφέντευε τα εκπαιδευτικά και πολιτικά δικαιώματα.

Εκείνο λοιπόν το δυσοίωνο πρωί η πόρτα του παλιού κτιρίου ήταν κλειστή και μπροστά στα προπύλαια κυκλοφορούσαν καμιά πενηνταριά κάτωχροι φοιτητές και κάνα δύο δάσκαλοι, με την αμήχανη κατάπληξη τυπωμένη στα μάτια τους, να κοιτάζονται άφωνοι μεταξύ τους…».

Και ο Αριστοβ. Μάνεσης, καθηγητής της Νομικής του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δίνει τη δική του περιγραφή των πρώτων ημερών μετά την 21η Απριλίου 1967 στη Θεσσαλονίκη, και την ατμόσφαιρα που επικρατούσε ανάμεσα στους καθηγητές του πανεπιστημίου που είχαν λόγους να ανησυχούν για τις εξελίξεις:

«… Την επομένη της 21ης Απριλίου συναντηθήκαμε σ’ ένα σπίτι μερικοί καθηγητές της Νομικής Σχολής: ο Ευρυγένης, ο Παπαντωνίου, ο Δεληγιάννης και εγώ και ανταλλάξουμε απόψεις για το τι πρέπει να γίνει.
Στην αρχή σκεφθήκαμε μήπως έπρεπε να γίνει μια κίνηση για υποβολή ομαδικών παραιτήσεων σαν ένα μέσο άσκησης πίεσης κατά του καθεστώτος. Πήραμε την επετηρίδα και προσπαθήσαμε να δούμε ποιους θα μπορούσαμε να πλησιάσουμε […]

Διαπιστώσαμε ότι με τα δεδομένα που υπήρχαν, γιατί όλοι ήταν έκτακτοι, άλλοι είχαν οικογενειακές υποχρεώσεις και για διάφορους άλλους λόγους, δεν μαζευόμασταν πάνω από τριάντα που θα ήταν διατεθειμένοι να υποβάλλουν παραίτηση. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι δεν θα ‘ταν συμφέρουσα αυτή η προοπτική, γιατί έτσι θα δίναμε επιχειρήματα στη Χούντα […]

Καταλήξαμε να μείνουμε στη θέση μας, μη κάνοντας συμβιβασμούς και μη ενδίδοντας στο καθεστώς, προκαλώντας το εν ανάγκη να μας απολύσει αυτό αντί να φύγουμε μόνοι μας και να του δώσουμε έτσι την ευκαιρία να φέρει δικούς του ανθρώπους».

Το Μάρτιο του 1968, ο Μάνεσης και άλλοι καθηγητές πανεπιστημίου απολύθηκαν και διώχθηκαν, λίγους μήνες αργότερα, σε ένα πογκρόμ διώξεων της Χούντας κατά καθηγητών και δασκάλων σ’ ολόκληρη τη χώρα.

Η πρώτη αντιστασιακή ενέργεια κατά του πραξικοπήματος εκδηλώθηκε στη Θεσσαλονίκη την 4 Αυγούστου 1967. Περίπου 14 μέλη του Πατριωτικού Αντιδικτατορικού Μετώπου (ΠΑΜ), που εξέδιδαν την παράνομη αντιστασιακή εφημερίδα Αντιφασίστας, κρέμασαν στην Άνω Πόλη μια φωτεινή επιγραφή με το γνωστό σύνθημα «1-1-4». Η ενέργεια αυτή αναστάτωσε τη Χούντα.

Οι δράστες συνελήφθησαν και την 31 Αυγούστου 1967 δικάστηκαν. Οι ποινές που τους επιβλήθηκαν ήταν ιδιαίτερα βαριές και έφταναν μέχρι και 20 χρόνια κάθειρξη. Ήταν η πρώτη δίκη αντιστασιακών στην Ελλάδα στη διάρκεια της δικτατορίας 1967-1974.

Ο Γιάννης Χαλκίδης, 27 χρονών, καταγόταν από τη Σφενδάμη Πιερίας και κατοικούσε στoν Επτάλοφο Θεσσαλονίκης. Ήταν οργανωμένος στο ΚΚΕ και διετέλεσε γραμματέας των Λαμπράκηδων της περιοχής του. Η πολιτική του δράση στα πλαίσια της ΕΔΑ ήταν γνωστή στην Ασφάλεια Θεσσαλονίκης και πριν από τη Χούντα.

Αμέσως μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος ο Γιάννης Χαλκίδης, όπως και άλλοι σύντροφοί του, πέρασε στην παρανομία. Εντάχθηκε στο ΠΑΜ και όργωνε κυριολεκτικά τις συνοικίες της Θεσσαλονίκης προσπαθώντας να οργανώσει αντιστασιακές ομάδες κατά του καθεστώτος. Οι συνθήκες, κάτω από τις οποίες ενεργούσε, ήταν ιδιαίτερα δύσκολες και επικίνδυνες.

Νοίκιασε κι ένα μικρό διαμέρισμα με το ψευδώνυμο Οδυσσέας, στην ανατολική Θεσσαλονίκη, στην οδό Φιλελλήνων 55, όπου διέμενε. Το διαμέρισμα αυτό χρησιμοποιείτο και ως γιάφκα του ΠΑΜ, με ιδιαίτερες προφυλάξεις για να μην επισημανθεί από την Ασφάλεια και την ΚΥΠ.

Μετάβαση σε: Επόμενη >>