Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Γιάννης Ζέβγος

Πριν εξετάσουμε αυτό καθεαυτό το θέμα της δολοφονίας του Γιάννη Ζέβγου, θα πρέπει να δούμε την ατμόσφαιρα μέσα στην οποία κινιόταν η ζωή της Θεσσαλονίκης. Ο συνολικός πληθυσμός της πόλης, μαζί με αυτούς που ήρθαν από την ανατολική Μακεδονία, έφτανε τους 400.000 κατοίκους.

Το Σεπτέμβριο 1944 άρχισαν να αποχωρούν οι Γερμανοί και άφηναν πίσω τους μια πόλη που δεν είχε τίποτα να δείξει από την παλιά της αρχοντιά. Κυριαρχούσαν τα Τάγματα Ασφαλείας, που δεν βοηθούσαν καθόλου στη διατήρηση μιας ήρεμης κατάστασης. Αντίθετα, δημιουργούσαν επεισόδια με τους αντάρτες προδίδοντας τους τελευταίους στη Γκεστάπο, πριν εγκαταλείψει την πόλη.

Μετά την αποχώρηση των Γερμανών, οι άνθρωποι των Ταγμάτων Ασφαλείας θέλησαν να εκπροσωπήσουν τη νομιμότητα, εισχωρώντας στις τάξεις του Εθνικού Στρατού. Στη Θεσσαλονίκη, υπήρχαν τέσσερις μονάδες Ταγμάτων Ασφαλείας:
Ελληνικός Εθνικός Στρατός,
Τάγμα Θανάτου των Ες-Ες,
Τάγμα Ασφαλείας του Σούμπερτ,
Τάγμα Ασφαλείας του συνταγματάρχη Πούλου.

Όλοι αυτοί ζήτησαν προστασία κάτω από τις μονάδες του Εθνικού Στρατού, που δημιούργησε η πρώτη μετακατοχική κυβέρνηση. Αυτή την περίοδο, συνέβαιναν περιφερειακές συγκρούσεις ανάμεσα σε σώματα ανταρτών και τα Τάγματα Ασφαλείας. Βρήκαν, λοιπόν, δουλειά δημιουργώντας προβλήματα με τα σώματα των ανταρτών, που βρίσκονταν στα γύρω βουνά.

Οι αντάρτες, πάλι με τη σειρά τους, δεν ήταν έτοιμοι να αποδεχτούν τις συμφωνίες των ηγετών τους: Συνέδριο του Λιβάνου, Συμφωνία της Καζέρτα, Συμφωνία της Βάρκιζας. Έτσι, βρήκαν αιτίες για ν’ αντιδράσουν δυναμικά απέναντι στο καθεστώς, αποδεσμευμένοι από κάθε συμφωνία που θα τους δέσμευε στο πολιτικό σύστημα.

Οι μάχες που διεξάγονταν ανάμεσα στο νεόκοπο Εθνικό Στρατό και τον ΕΛΑΣ γίνονταν με την ψευδαίσθηση, από την πλευρά του ΕΑΜ-ΚΚΕ, της σοβιετικής συμπαράστασης. Δεν ήθελαν να παραδεχτούν ότι η τύχη τους κρίθηκε στις συζητήσεις Στάλιν – Τσώρτσιλ. Και πολύ περισσότερο, ότι ο πρώτος θα σιωπούσε για να έχει τον έλεγχο Πολωνίας, Γιουγκοσλαβίας και Αλβανίας.

Μέσα σ’ αυτή την ατμόσφαιρα κινούνται οι σχέσεις των ανταρτών με τους συμμάχους και τον Εθνικό Στρατό. Η 10η Μεραρχία του ΕΛΑΣ μπήκε στη Θεσσαλονίκη μόλις αποχώρησαν οι κατακτητές και την κράτησε στον έλεγχό του για 24 ώρες. Έφτασε και απόσπασμα Άγγλων στρατιωτών. Κι έτσι η πόλη βρέθηκε να διεκδικείται (και) από τις δύο πλευρές.

Θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε, ότι ο στρατηγός Scobie από τη βρετανική πλευρά και ο Στ. Σαράφης από την πλευρά του ΕΛΑΣ είχαν συμφωνήσει να μπουν οι Βρετανοί στη Θεσσαλονίκη και ο ΕΛΑΣ θα διατηρούσε τις θέσεις του στις παρυφές της πόλης. Η είσοδος τη Μεραρχίας του ΕΛΑΣ στην πόλη έγινε με πρωτοβουλία του Μ. Βαφειάδη. Η κίνηση αυτή του Μ. Βαφειάδη ανέτρεψε τη συμφωνία Scobie-Σαράφη στην Καζέρτα. Θα μπορούσε να ήταν το προοίμιο της μετέπειτα στάσης του ΕΑΜ-ΚΚΕ.

Στην αρχή, η ταυτόχρονη παρουσία δυνάμεων του ΕΛΑΣ και των Άγγλων στην πόλη δεν δημιούργησε κανένα πρόβλημα. Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν από τη στιγμή που η μάχη της Αθήνας ανάμεσα σε ΕΛΑΣ και Εθνικό Στρατό είχε κριθεί υπέρ του Εθνικού Στρατού. Ο ΕΛΑΣ απέσυρε τις δυνάμεις του από τη Θεσσαλονίκη και η πόλη έμεινε στα χέρια του Εθνικού Στρατού και των συμμάχων.

Οι αντάρτες αποσύρθηκαν στα βουνά και ξεκίνησαν το πόλεμο με τις κυβερνητικές δυνάμεις. Αρχίζει και ένα κύμα διώξεων ΕΛΑΣιτών και αριστερών πολιτών και αντιποίνων από μέρους του ΕΛΑΣ. Αυτή η κατάσταση όξυνε τα πολιτικά πάθη και δημιούργησε ένα κλίμα δυσπιστίας και πολιτικής αστάθειας.

Μέσα σ’ αυτή τη νεφελώδη κατάσταση που κυριαρχούσε, δεν θα μπορούσαν να λείψουν και οι πολιτικές δολοφονίες, που προκαλούν πολλά ερωτηματικά για τις σκοπιμότητες που εξυπηρετούσαν. Σ’ αυτό το κλίμα εντάσσεται και η δολοφονία του Γιάννη Ζέβγου.

Το νέο αιματοκύλισμα παρακολουθεί από κοντά η διεθνής κοινότητα μέσω του νεοσύστατου ΟΗΕ. Ηγετικό ρόλο στον νέο Οργανισμό έχουν τα κράτη που πρωταγωνίστησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ΗΠΑ, Αγγλία, Ρωσία. Τα κράτη αυτά παρακολουθούν με μεγάλο ενδιαφέρον τις περιφερειακές διενέξεις σε Βαλκάνια και Μέση Ανατολή. Είναι δύο περιοχές που αποτελούν τις ζώνες επιρροής.

Εκεί πάνω σχεδιάζουν την επιβολή τους γιατί αυτή η επιβολή θα ρυθμίσει τη δύναμη των δύο πολιτικο-στρατιωτικών κόσμων, ανατολικού και δυτικού μπλοκ. Μ’ αυτή τη λογική ενδιαφέρονταν για την πορεία των συγκρούσεων στις περιοχές αυτές. Μόνο έτσι θα μπορούσαν να κρατήσουν στα χέρια τους τις τύχες του κόσμου.

Ο ΟΗΕ αποφάσισε να στείλει στη Ελλάδα μια επιτροπή που θα μελετούσε την κατάσταση. Η Επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ (United Nations Special Committee on the Balkans – UNSCOB) είχε στόχο να διερευνήσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ξεκίνησε ο Εμφύλιος Πόλεμος και την κατάσταση που επικρατούσε στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας.

Μετάβαση σε: Επόμενη >>