Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Γιάννης Ζέβγος

Οι έρευνες της επιτροπής, που κατευθύνονταν προς όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές, ξεκίνησαν από την Αθήνα. Όμως οι πληροφορίες, που συγκέντρωνε η UNSCOB, δεν περιορίστηκαν στις καταθέσεις των προσωπικοτήτων που βρίσκονταν στην πρωτεύουσα.

Έτσι ήρθε η σειρά της Θεσσαλονίκης, που ήταν ο χώρος των αναμετρήσεων. Την 25 Φεβρουαρίου 1947 η επιτροπή έφτασε στη πόλη για να δει από κοντά τα όσα συνέβαιναν. Η ευρύτερη περιοχή παρουσίαζε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού βρισκόταν στα σύνορα με Αλβανία και Γιουγκοσλαβία και ήταν μια πόρτα στο ανατολικό μπλοκ. Οι ισορροπίες ήταν πολύ λεπτές και η πλευρά των ανταρτών με το Μ. Βαφειάδη είχε το δικό της στρατηγείο.

Ο Γιάννης Ζέβγος, κορυφαίο στέλεχος του ΚΚΕ, βρισκόταν κι αυτός στην πόλη. Ποιος ήταν ο Γιάννης Ζέβγος;
Ο Γιάννης Ζέβγος (το πραγματικό όνομα ήταν Γιάννης Ταλαγάνης) γεννήθηκε στο χωριό Δόριζα Αρκαδίας το 1897. Εργάστηκε ως δάσκαλος στην Αρκαδία και την Μακεδονία.

Εντάχθηκε στο ΚΚΕ το 1929 ενώ ήταν στρατιώτης. Το 1922, ενώ βρισκόταν στο μέτωπο της Μικράς Ασίας, ανέπτυξε έντονη αντιπολεμική δράση οργανώνοντας Έλληνες στρατιώτες. Την περίοδο της δικτατορίας του Πάγκαλου εξορίστηκε στη Φολέγανδρο. Μετά την επιστροφή του από την εξορία έγινε μέλος του Γραφείου της Επιτροπής Πόλης της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας και υπεύθυνος του εκδοτικού οίκου του ΚΚΕ Λαϊκό Βιβλιοπωλείο.

Το 1934 ανέλαβε τη διεύθυνση του περιοδικού Κομμουνιστική Επιθεώρηση. Θεωρείται ένας από τους συντελεστές της Απόφασης της 6ης Ολομέλειας του 1934, με την οποία το ΚΚΕ επιχείρησε μια ολοκληρωμένη μαρξιστική ανάλυση της ελληνικής κοινωνίας. Την ίδια εποχή αρθρογραφούσε στον Ριζοσπάστη και στα περιοδικά Αναγέννηση και Πρωτοπόροι.

Στη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά, με την εντατικοποίηση του Ν. 4229/1929 «Περί Ιδιωνύμου» (είχε ψηφιστεί από την κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου) συνελήφθη και αρχικά κρατήθηκε στην Ασφάλεια και στη συνέχεια στις φυλακές της Αίγινας και αργότερα σ’ εκείνες της Κέρκυρας. Όταν ξέσπασε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος το 1940 μεταφέρθηκε στην Ακροναυπλία.

Εκεί έγραψε σειρά μαθημάτων φιλοσοφίας για τους συγκρατούμενούς του. Αν και δεν ήταν φιλόλογος ή ιστορικός, άρχισε εκεί να γράφει την Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης. Το έργο του αυτό χάθηκε. Αργότερα έγραψε μια επιτομή της ελληνικής ιστορίας, που εκδόθηκε με τον τίτλο Σύντομη μελέτη της Νεοελληνικής Ιστορίας. Το 1943 μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο της Αθήνας απ’ όπου μπόρεσε να δραπετεύσει.

Στη διάρκεια της Κατοχής ήταν μέλος της γραμματείας του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ, κορυφαίο στέλεχος του ΕΑΜ, εκλεγμένος Εθνοσύμβουλος στη Βίνιανη. Διετέλεσε γραμματέας-υπουργός στην κυβέρνηση της ΠΕΕΑ. Λίγο πριν την απελευθέρωση, την 2 Σεπτεμβρίου 1944 διορίστηκε υπουργός Γεωργίας στην κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου, που είχε συγκροτηθεί στο Κάιρο. Μαζί με τους Αλ. Σβώλο, Κ. Τσάτσο και Παν. Σγουρίτσα εκπροσώπησε το ΕΑΜ στη Συμφωνία της Καζέρτα της Ιταλίας.

Κατά τα αιματηρά Δεκεμβριανά στην Αθήνα 1944 – 1945 ο Ζέβγος, μαζί με τους άλλους εκπροσώπους του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, παραιτήθηκε από την κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου. Ο ίδιος, όμως, συνετέλεσε στο να επιτευχθεί η κατάπαυση του πυρός, την 11 Ιανουαρίου 1945. Ακολούθησε η Συμφωνία της Βάρκιζας, την 12 Φεβρουαρίου 1945. Παράλληλα και μέχρι το 1946 είχε την καθοδήγηση της οργάνωσης σ’ όλη την Πελοπόννησο. Δημοσίευε δε άρθρα στον Ριζοσπάστη και την ΚΟΜΕΠ σχολιάζοντας την τρέχουσα πολιτική.

Από τις πρώτες μέρες του Φεβρουαρίου 1947, ο Ζέβγος βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη, εκπροσωπώντας την ΚΕ του ΕΑΜ, ως αναπληρωματικό μέλος της, στην Έρευνας Επιτροπή του ΟΗΕ (UNSCOB). Αποστολή του ήταν να συγκεντρώσει στοιχεία και μαρτυρίες υπέρ των απόψεων της Αριστεράς. Ως τα μέσα Μαρτίου 1947 είχε προχωρήσει σε αλλεπάλληλα διαβήματα και καταγγελίες στην Επιτροπή.

Είχε παραδώσει στην Επιτροπή πλήθος συγκεκριμένων στοιχείων και επώνυμες γραπτές μαρτυρίες για τραμπουκισμούς, ξυλοδαρμούς, καταστροφές κομματικών γραφείων και εφημερίδων του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, λεηλασίες περιουσιών, βιασμούς γυναικών και άλλες εγκληματικές ενέργειες από διάφορες φασιστικές συμμορίες και κρατικές δυνάμεις καταστολής.

Την 7 Μαρτίου 1947, λίγες μέρες πριν τη δολοφονία του, ο Ζέβγος είχε δημοσιεύσει στην αριστερή εφημερίδα της Θεσσαλονίκης Αγωνιστής άρθρο με τίτλο: ΟΧΙ άλλο αίμα. Οι θέσεις του ήταν σαφώς αντιζαχαριαδικές. Ενδεικτικό των απόψεών του είναι ένα μακροσκελές άρθρο του, με τίτλο Δημοκρατική Εξέλιξη, που δημοσιεύτηκε στο τεύχος Αυγούστου 1945 του περιοδικού Κομμουνιστική Επιθεώρηση.

Στο άρθρο αυτό απαντούσε με σαφήνεια σε καίρια ερωτήματα και απορίες των ομοϊδεατών του, όπως γιατί απαιτείται δημοκρατική εξέλιξη και όχι επαναστατική ανατροπή και δικτατορία του προλεταριάτου, τονίζοντας ότι είναι δυνατό το πέρασμα προς τη λαϊκή δημοκρατία, και απ’ αυτή στο σοσιαλισμό, με δημοκρατικές μεθόδους πολιτικής κρίσης. Το σημαντικό αυτό άρθρο τελείωνε με το πιστεύω του Ζέβγου, που φαίνεται ότι μέτρησε στην επιλογή των δολοφόνων του να τον βγάλουν από τη μέση. Κατέληγε, λοιπόν, στο άρθρο του ο Ζέβγος:

«…Γι’ αυτό το καθήκον μας είναι να επιβληθεί πλατιά και ουσιαστική δημοκρατία, να απομονωθεί η αντεθνική ολιγαρχία, να συνενωθούν οι δημοκρατικές δυνάμεις και να πραγματοποιηθεί το σύνθημα του κόμματος: Ενότητα – Τάξη – Ησυχία – Δουλειά – Ανοικοδόμηση – Πολιτισμός για το λαϊκοδημοκρατικό μετασχηματισμό της χώρας και την παραπέρα ανάπτυξη προς τον σοσιαλισμό».

Την Πέμπτη 20 Μαρτίου 1947 (ώρα 13.10) ο Γιάννης Ζεύγος περπατούσε στο πεζοδρόμιο της οδού Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης, έξω από το εστιατόριο Ελβετικόν. Μόλις είχε γευματίσει στο γνωστό εστιατόριο, όπως κάθε μέρα, και κατευθυνόταν πεζός στο ξενοδοχείο Αστόρια, στη γωνία των οδών Τσιμισκή και Αγίας Σοφίας, όπου διέμενε, λίγα μέτρα από τα γραφεία της UNSCOB.

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>