Political Pedia  >   Πολιτικές δολοφονίες

Γιάννης Ζέβγος

Οι κινήσεις του ήταν γνωστές από πολύ καιρό και πολύ συγκεκριμένες. Περιορίζονταν σε τρία βασικά σημεία: ξενοδοχείο, γραφεία ΕΑΜ, εφημερίδα Ελευθερία, δημοσιογραφικό όργανο του ΕΑΜ. Ο δολοφόνος-εκτελεστής Χρήστος Βλάχος, που παραφύλαγε με άλλους συνεργούς απέναντι, πυροβόλησε με περίστροφο πισώπλατα το θύμα, από απόσταση μόλις δύο μέτρων, πριν αυτό προλάβει να αμυνθεί.

Είχε γίνει και άλλη απόπειρα εναντίον του το 1946. Ο θάνατος του Ζέβγου επήλθε σχεδόν αμέσως από ακατάσχετη αιμορραγία. Ο Βλάχος κυνηγήθηκε από πολίτες και, στην οδό Αριστοτέλους έπεσε πάνω σ’ έναν περαστικό Άγγλο στρατιώτη, που, ακούγοντας τις φωνές των διωκτών του δολοφόνου, τον συνέλαβε.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αστυνομίας ο Χρ. Βλάχος καταγόταν από τις Σέρρες, ήταν 33 ετών και κρεοπώλης στο επάγγελμα. Είχε πρόσφατα επιστρέψει στην Ελλάδα από το στρατόπεδο Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας. Εκεί εκπαιδεύονταν από παρτιζάνους του Τίτο, υπό την επίβλεψη των Ιωαννίδη και Ζαχαριάδη από πλευράς ΚΚΕ, τα μελλοντικά στελέχη του Δημοκρατικού Στρατού, με δρακόντεια τάξη και σταλινική ορθοδοξία. Ο Χρ. Βλάχος, μετά την επιστροφή του από το Μπούλκες, ως ανανήψας, έγινε τρόφιμος της Ελληνικής Στρατιωτικής Αστυνομίας (ΕΣΑ) και του Γ’ Σώματος Στρατού, όπου διέμενε με άλλους συντρόφους του.

Κίνητρό του ήταν η αγανάκτηση του δράστη για όσα είχε υποστεί στο Μπούλκες και για τη στάση του ΚΚΕ απέναντι στην πατρίδα του. Μία άλλη εκδοχή θέλει ο θυμός του να προέρχεται από άλλη αιτία: όταν γύρισε στην Ελλάδα έμαθε ότι η γυναίκα του τον απατούσε με κομμουνιστές (κατ’ άλλους βρήκε την αδελφή του ατιμασμένη από κομμουνιστές και εγκαταλειμμένη). Την είχε ατιμάσει ένας κομμουνιστής. Όχι, βέβαια, ο Ζέβγος. Αλλά σε κάθε κομμουνιστή έβλεπε αυτόν που ατίμασε την αδελφή του…

Ο φιλοκυβερνητικός τύπος θεωρούσε ότι επρόκειτο για ξεκαθάρισμα λογαριασμών στους κύκλους της Αριστεράς ενώ για τον Ριζοσπάστη το έγκλημα ήταν έργο των μοναρχοφασιστών. Οι Αστυνομικές Αρχές της Θεσσαλονίκης απαγόρευσαν, με διαταγή, την προσέλευση του κόσμου στην κηδεία του δολοφονημένου κομμουνιστή ηγέτη. Τελικά λίγα άτομα παρευρέθηκαν στην κηδεία, που έγινε την 21 Μαρτίου 1947 μέσα σε ατμόσφαιρα τρομοκρατίας και κάτω από αυστηρά μέτρα τάξης.

Την επόμενη μέρα, 22 Μαρτίου 1947, έφτασαν στη Θεσσαλονίκη ο Ν. Ζαχαριάδης και ο Κ. Καραγιώργης, διευθυντής του Ριζοσπάστη, και μαζί με τον Γιάννη Πασαλίδη, αρχηγό του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδας, τη σύζυγο του Ζέβγου Καίτη, την κόρη του Ρωξάνη και μερικούς οπαδούς του ΚΚΕ πήγαν στον τάφο του και κατέθεσαν στεφάνι εκ μέρους του Κόμματος.

Λέγεται ότι ο Ζαχαριάδης, ενώ βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη, είχε μυστική συνάντηση με δύο τακτικά μέλη της Επιτροπής Έρευνας του ΟΗΕ (UNSCOB), τον Σοβιετικό Αντρέι Γρηγόριεβιτς Κράουερ και τον Πολωνό Ζπίγκτιβ Κάβραχ Τσέτσοτ, που αντιπροσώπευαν τις Λαϊκές Δημοκρατίες της Ευρώπης. Αυτοί ενεθάρρυναν τον Ζαχαριάδη να αναλάβει δράση σε συνεργασία με τα αδελφά κομμουνιστικά κόμματα της Ευρώπης και των Βαλκανίων.

Ο ίδιος ο Ζαχαριάδης ενδιαφερόταν τότε έντονα να συμπεριληφθεί το ΚΚΕ στο κυοφορούμενο Γραφείο των Εργατικών Κομμάτων ΚΟΜΙΦΟΡΜ (COMINFORM) με έδρα το Βελιγράδι, ώστε να έχει τη βοήθεια και τη συμπαράσταση των αδελφών κομμάτων στα σχέδιά του. Γι’ αυτό το λόγο εκβίαζε καταστάσεις διαμορφώνοντας, κατά την αντίληψη του, ευνοϊκά δεδομένα για το σκοπό αυτό.

Την 24 Μαρτίου 1947 ο Γιώργος Λαμπρινός δημοσίευσε στον Ριζοσπάστη νεκρολογία για τον Γιάννη Ζέβγο. Μεταξύ των άλλων αναφέρει:
«Το χώμα της Μακεδονίας, ποτισμένο με το αίμα του, τον σκέπασε για πάντα… Αλλά μένει ανάμεσά μας ο πύρινος Λόγος του. Ένα πελώριο ηθικό ανάστημα και ένα ακριβό πρότυπο αγωνιστικό. Μια βαθιά αγάπη, για τον άνθρωπο και μια ασάλευτη πίστη στην ιδέα για τον άνθρωπο… Σαν πνευματική προσωπικότητα ένας φιλοσοφημένος νους…»

Αντιπροσωπεία του ΕΑΜ από τους Γ. Σιάντο, Κ. Γαβριηλίδη και Σ. Κρητικό, αμέσως μετά τη δολοφονία του Ζέβγου, επισκέφθηκε τον πρωθυπουργό Δ. Μάξιμο και τους δυο αντιπροέδρους Σοφ. Βενιζέλο και Κ. Τσαλδάρη και διατύπωσε εντονότατη διαμαρτυρία. Τα αποτελέσματα αυτής της διαμαρτυρίας δεν ήταν τα αναμενόμενα. Παρά τα μέτρα αμνήστευσης ορισμένων πράξεων, οι συλλήψεις και οι εκτοπίσεις αριστερών όχι μόνο δεν περιορίστηκαν, αλλά πολλαπλασιάστηκαν.

Η δολοφονία είχε παγκόσμια απήχηση και σχολιάστηκε δυσμενέστατα σ’ όλη τη δημοκρατική ανθρωπότητα. Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε το γεγονός ότι εκτελέστηκε σχεδόν κάτω από τα παράθυρα του ξενοδοχείου της Επιτροπής του ΟΗΕ.

Η δολοφονία του Γιάννη Ζέβγου προκάλεσε αναταραχή και στην κυβέρνηση του Δ. Μάξιμου. Ας σημειωθεί ότι στην κυβέρνηση μετείχαν οι Σοφ. Βενιζέλος, Κ. Τσαλδάρης, Παν. Κανελλόπουλος, Γ. Καρτάλης, Γ. Παπανδρέου, Ναπ. Ζέρβας και Στυλ. Γονατάς (επτακέφαλος). Την 21 Μαρτίου, επομένη της δολοφονίας του Ζέβγου, ο Ριζοσπάστης έγραφε ότι ο φόνος έγινε αμέσως μετά την άφιξη στη Θεσσαλονίκη του υπουργού Δημόσιας Τάξης Ναπ. Ζέρβα και του υπουργού Δικαιοσύνης Απ. Αλεξανδρή, κατηγορώντας ευθέως την κυβέρνηση για ηθική αυτουργία.

Στους υπεύθυνους για το έγκλημα περιλάμβανε και τον υπουργό Γενικό Διοικητή Βορ. Ελλάδος Κ. Ροδόπουλο. Οι ισχυρισμοί της κυβέρνησης ότι επρόκειτο για ξεκαθάρισμα λογαριασμών δεν έπεισαν κανένα. Μάλιστα, την 22 Μαρτίου 1947, δυο μέρες μετά τη δολοφονία του Ζέβγου, ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Ναπ. Ζέρβας, αρχηγός του ΕΔΕΣ κατά τη διάρκεια της κατοχής και γνωστός αντικομμουνιστής, εκφώνησε στη Βέροια ένα χωρίς προηγούμενο εμπρηστικό λόγο, που αποδείκνυε έμπρακτα από πού ξεκινούσε η αναταραχή και η ένταση. Μεταξύ των άλλων έλεγε:

Μετάβαση σε: << Προηγούμενη Επόμενη >>