Πρωθυπουργοί, θητείες, χρόνοι

ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ ΑΡΧΗ Α’ ΘΗΤΕΙΑΣ ΑΡ. ΘΗΤ. ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΜΕΣΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΤΗ-ΡΗΣΕΙΣ
ΧΡ ΜΗ ΗΜ ΧΡ ΜΗ ΗΜ
 σε ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ
ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ-ΝΟΒΑΣ Γεώργιος 15.07.1965 1 1 5
Ακέφαλη Κυβέρνηση 04.09.1877 1 4 7
ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Αδαμάντιος 25.11.1973 1 7 29
ΑΡΜΑΝΣΠΕΡΓΚ Ιωσήφ-Λουδοβίκος 20.05.1835 1 1 8 10
ΒΑΛΒΗΣ Δημήτριος 30.04.1886 1 9
ΒΑΛΒΗΣ Ζηνόβιος-Ζαφείριος 13.02.1863 2 4 24 2 12
ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ Ελευθέριος 06.10.1910 9 12 5 1 1 4 23
ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ Σοφοκλής 14.04.1944 5 1 3 12 3 3
ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ Δημήτριος 22.09.1855 8 2 1 18 3 7
ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ Πέτρος 08.04.1945 2 6 9 3 5
ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Κωνσταντίνος 05.03.1958 1 2 12
ΓΟΝΑΤΑΣ Στυλιανός 14.11.1922 1 1 1 27
ΓΟΥΝΑΡΗΣ Δημήτριος 25.02.1915 3 1 6 21 6 7
ΓΡΙΒΑΣ Ιωάννης 12.10.1989 1 1 11
ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ Αρχιεπ. 17.10.1945 1 15
ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ Επαμεινώνδας 20.10.1865 6 1 3 21 2
ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ Νικολαος 12.01.1895 1 4 19
ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ Κωνσταντίνος 30.11.1935 1 4 13
ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ Θεόδωρος 19.04.1885 5 5 3 5 1 24
ΔΙΟΜΗΔΗΣ Αλέξανδρος 30.06.1949 1 6 6
ΔΟΒΑΣ Κωνσταντίνος 20.09.1961 1 1 14
ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ Στέφανος 18.01.1910 1 8 19
ΕΥΤΑΞΙΑΣ Αθανάσιος 19.07.1926 1 1 4
ΖΑΪΜΗΣ Αλέξανδρος 21.09.1897 9 4 7 11 6 7
ΖΑΪΜΗΣ Θρασύβουλος 25.01.1869 2 1 7 13 9 24
ΖΟΛΩΤΑΣ Ξενοφών 23.11.1989 1 4 18
ΖΩΓΡΑΦΟΣ Κωνσταντίνος 20.12.1837 1 2 2 19
ΘΕΟΤΟΚΗΣ Γεώργιος 02.04.1899 4 7 3 4 1 10 2
ΘΕΟΤΟΚΗΣ Ιωάννης 06.01.1950 1 2 17
ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Νικόλαος 03.09.1916 2 2 26 1 13
ΚΑΝΑΡΗΣ Κωνσταντίνος 12.02.1844 6 2 5 14 4 29
ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ Παναγιώτης 01.11.1945 2 39 20
ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ Κωνσταντίνος [α] 06.10.1955 7 13 2 3 1 10 27
ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ Κωνσταντίνος [β] 10.03.2004 2 5 6 25 2 9 25
ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ Γεώργιος 06.02.1924 1 1 6
ΚΙΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ Δημήτριος 11.10.1952 1 1 8
ΚΟΛΛΙΑΣ Κωνσταντίνος 21.04.1967 1 7 22
ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ Ι. (Γενναίος) 26.05.1862 1 4 15
ΚΟΝΔΥΛΗΣ Γεώργιος 26.08.1926 2 4 29 2 15
ΚΟΡΥΖΗΣ Αλέξανδρος 30.01.1941 1 2 22
ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ Αλέξανδρος 02.03.1865 10 7 5 21 9 3
ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ Ανδρέας 22.01.1862 1 4 4
ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ Γεώργιος 08.03.1848 1 7 7
ΚΡΙΕΖΗΣ Αντώνιος 12.12.1849 1 4 5 4

Πρωθυπουργοί, εισαγωγή

Πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου ή Πρωθυπουργός, που προΐσταται κυβέρνησης με τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, εμφανίζεται στην πολιτική ιστορία του ελληνικού κράτους την 25 Ιανουαρίου 1833. Στο Διάταγμα του 1833, του βασιλιά Όθωνα των Βίττελσμπαχ, χρησιμοποιείται ο όρος «Πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου», που διατηρείται μέχρι το 1927.

Το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας του 1927 εισάγει για πρώτη φορά τον όρο «Πρωθυπουργός» στο άρθρο 87 § 1 : «Την Κυβέρνηση αποτελεί το Υπουργικόν Συμβούλιον, συγκείμενον από τους Υπουργούς υπό την προεδρίαν του Πρωθυπουργού». Σε όλα τα Συντάγματα, που ακολουθούν (1952,1975 και οι αναθεωρήσεις 1985/86 και 2001), περιλαμβάνουν τον όρο «Πρωθυπουργός». Καθιερώθηκε, όμως, στην νομική ορολογία, την εποχή της «Δικτατορίας των Συνταγματαρχών», όταν ο Γ. Παπαδόπουλος υπέγραφε ως «Πρωθυπουργός».

Στο αξίωμα του πρωθυπουργού απασχολήθηκαν συνολικά 103 άνδρες. 95 χρημάτισαν πρωθυπουργοί (ή πρόεδροι υπουργικού συμβουλίου) επισήμων κυβερνήσεων, ένας χρημάτισε πρωθυπουργός επίσημης κυβέρνησης και πρόεδρος «παράλληλης» κυβέρνησης και 7 ήταν πρόεδροι «παράλληλων» κυβερνήσεων.

ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΙΚΕΣ ΘΗΤΕΙΕΣ
σε ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ

Τις περισσότερες πρωθυπουργικές θητείες [10] έχει ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος. Από 1 πρωθυπουργική θητεία έχουν 61 πρωθυπουργοί.
Ομαδοποιώντας τις πρωθυπουργικές θητείες έχομε:

1

άτομο διετέλεσε

10

φορές πρωθυπουργός

2

άτομα διετέλεσαν

9

φορές πρωθυπουργοί

1

άτομο διετέλεσε

8

φορές πρωθυπουργός

2

άτομα διετέλεσαν

7

φορές πρωθυπουργοί

3

άτομα διετέλεσαν

6

φορές πρωθυπουργοί

4

άτομα διετέλεσαν

5

φορές πρωθυπουργοί

2

άτομα διετέλεσαν

4

φορές πρωθυπουργοί

7

άτομα διετέλεσαν

3

φορές πρωθυπουργοί

14

άτομα διετέλεσαν

2

φορές πρωθυπουργοί

61

άτομα διετέλεσαν

1

φορά πρωθυπουργοί

σε ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ

8

άτομα διετέλεσαν

1

φορά πρόεδροι παράλληλων κυβερνήσεων

ΧΡΟΝΟΙ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΙΑΣ
ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
σε ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ

Τον μεγαλύτερο συνολικό χρόνο πρωθυπουργίας έχουν κατά σειρά οι Κων. Καραμανλής (α) [13 χρόνια, 2 μήνες, 3 μέρες]. Ελ. Βενιζέλος [12 χρόνια, 5 μήνες, 1 μέρα], Χαρ. Τρικούπης [10 χρόνια, 9 μήνες, 3 μέρες] και τον μικρότερο ο Αν. Χαραλάμπης [1 μέρα].
Συνολικά έχομε:

με χρόνο πρωθυπουργίας έως 6 μήνες

42

πρωθυπουργοί
με χρόνο πρωθυπουργίας  από 6 μήνες έως 1 χρόνο

16

πρωθυπουργοί
με χρόνο πρωθυπουργίας  από 1 χρόνο έως 5 χρόνια

28

πρωθυπουργοί
με χρόνο πρωθυπουργίας  από 5 χρόνια έως 10 χρόνια

7

πρωθυπουργοί
με χρόνο πρωθυπουργίας  πάνω από 10 χρόνια

3

πρωθυπουργοί

σε ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ
Τον μεγαλύτερο συνολικό χρόνο προεδρίας σε παράλληλη κυβέρνηση έχει ο Γ. Τσολάκογλου (κατοχική κυβέρνηση) [1 χρόνο, 7 μήνες, 2 μέρες] και τον μικρότερο ο Ευρ. Μπακιρτζής (κυβέρνηση Π.Ε.Ε.Α.) [1 μήνας, 8 μέρες]. Συνολικά έχομε:

με χρόνο προεδρίας έως 6 μήνες

3

πρωθυπουργοί
με χρόνο προεδρίας  από 6 μήνες έως 1 χρόνο

2

πρωθυπουργοί
με χρόνο προεδρίας πάνω  από 1 χρόνο

3

πρωθυπουργοί

Κυβερνήσεις, απασχοληθέντα άτομα

 ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ   ΠΕΡΙΟΔΟΣ  ΑΤΟΜΑ
ΑΝΔ ΓΥΝ ΣΥΝ
 Κυβέρνηση Σπ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ  25.01.1833 – 11.10.1833 11 11
 Κυβέρνηση Αλ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΥ  12.10.1833 – 30.05.1834 6 6
 Κυβέρνηση Ι. ΚΩΛΕΤΤΗ  31.05.1834 – 19.05.1835 6 6
 Κυβέρνηση Ι.-Λ. ΑΡΜΑΝΣΠΕΡΓΚ  20.05.1835 – 01.02.1837 10 10
 Κυβέρνηση Ιγν. ΡΟΥΝΤΧΑΡΤ  02.02.1837 – 19.12.1837 11 11
 Κυβέρνηση Κων. ΖΩΓΡΑΦΟΥ  20.12.1837 – 07.03.1840 9 9
 Κυβέρνηση ΟΘΩΝΑ  08.03.1840 – 23.06.1841 9 9
 Κυβέρνηση ΟΘΩΝΑ  24.06.1841 – 09.08.1841 9 9
 Κυβέρνηση ΟΘΩΝΑ  10.08.1841 – 02.09.1843 9 9
 Κυβέρνηση Ανδρ. ΜΕΤΑΞΑ  03.09.1843 – 11.02.1844 8 8
 Κυβέρνηση Κων. ΚΑΝΑΡΗ  12.02.1844 – 29.03.1844 5 5
 Κυβέρνηση Αλ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΥ  30.03.1844 – 05.08.1844 4 4
 Κυβέρνηση Ι. ΚΩΛΕΤΤΗ  06.08.1844 – 04.09.1847 12 12
 Κυβέρνηση Κίτσου ΤΖΑΒΕΛΛΑ  05.09.1847 – 07.03.1848 6 6
 Κυβέρνηση Γ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗ  08.03.1848 – 14.10.1848 10 10
 Κυβέρνηση Κων. ΚΑΝΑΡΗ  15.10.1848 – 11.12.1849 13 13
 Κυβέρνηση Αντ. ΚΡΙΕΖΗ  12.12.1849 – 15.05.1854 21 21
 Κυβέρνηση Κων. ΚΑΝΑΡΗ  16.05.1854 – 16.07.1854 6 6
 Κυβέρνηση Αλ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΥ  17.07.1854 – 21.09.1855 10 10
 Κυβέρνηση Δημ. ΒΟΥΛΓΑΡΗ  22.09.1855 – 12.11.1857 11 11
 Κυβέρνηση Αθ. ΜΙΑΟΥΛΗ  13.11.1857 – 28.05.1859 7 7
 Κυβέρνηση Αθ. ΜΙΑΟΥΛΗ  29.05.1859 – 21.01.1862 13 13
 Κυβέρνηση Ανδρ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗ  22.01.1862 – 25.05.1862 5 5
 Κυβέρνηση Ι. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ  26.05.1862 – 10.10.1862 9 9
 Κυβέρνηση Δημ. ΒΟΥΛΓΑΡΗ  11.10.1862 – 12.02.1863 17 17
 Προσωρ. κυβέρνηση Ζ.-Ζ. ΒΑΛΒΗ  13.02.1863 – 26.03.1863 8 8
 Προσωρ. κυβέρνηση Διομ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ  27.03.1863 – 28.04.1863 8 8

Εκλογικό Σώμα, εκπροσ. μη εκπροσ. – διαγραμμα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Εκλογικό Σώμα, εκπροσωπ., μη εκπροσωπ.

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΟ
ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΜΕΝΟ ΜΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΜΕΝΟ
ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
07.11.1926 Απλή Αναλογική 11+ ΑΝΕΞ 100 0
19.08.1928 Πλειοψηφικό 13+ ΑΝΕΞ 96,58 3,42
26.09.1932 Απλή Αναλογική 10+ ΑΝΕΞ 99,3 0,7
05.03.1933 Πλειοψηφικό 4+ ΑΝΕΞ 94,52 5,48
09.06.1935 Πλειοψηφικό 5+ ΑΝΕΞ 86,73 13,27
26.01.1936 Απλή Αναλογική 15+ ΑΝΕΞ 99,02 0,98
31.03.1946 Απλή Αναλογική 12+ ΑΝΕΞ 99,6 0,4
05.03.1950 Απλή Αναλογική 29+ ΑΝΕΞ 95,04 4,96
09.09.1951 Ενισχυμένη Αναλογική 10+ ΑΝΕΞ 97,52 2,48
16.11.1952 Πλειοψηφικό 7+ ΑΝΕΞ 86,97 13,03
19.02.1956 Σύνθετο 7+ ΑΝΕΞ 96,35 3,65
11.05.1958 Ενισχυμένη Αναλογική 5+ ΑΝΕΞ 99,81 0,19
29.10.1961 Ενισχυμένη Αναλογική 4+ ΑΝΕΞ 99,09 0,91
03.11.1963 Ενισχυμένη Αναλογική 6+ ΑΝΕΞ 99,48 0,52
16.02.1964 Ενισχυμένη Αναλογική 3+ ΑΝΕΞ 99,77 0,23
17.11.1974 Ενισχυμένη Αναλογική 10+ ΑΝΕΞ 97,84 2,16
20.11.1977 Ενισχυμένη Αναλογική 15+ ΑΝΕΞ 99,1 0,9
18.10.1981 Ενισχυμένη Αναλογική 17+ ΑΝΕΞ 94,88 5,12
02.06.1985 Ενισχυμένη Αναλογική 16+ ΑΝΕΞ 98,39 1,61
18.06.1989 Σύστημα Αναλογικής 26+ ΑΝΕΞ 97,94 2,06
05.11.1989 Σύστημα Αναλογικής 19+ ΑΝΕΞ 99 1
08.04.1990 Σύστημα Αναλογικής 41+ ΑΝΕΞ 98,75 1,25
10.10.1993 Ενισχυμένη Αναλογική 29+ ΑΝΕΞ 95,6 4,4
22.09.1996 Ενισχυμένη Αναλογική 24+ ΑΝΕΞ 94,79 5,21
09.04.2000 Ενισχυμένη Αναλογική 24+ ΑΝΕΞ 95,24 4,76
07.03.2004 Ενισχυμένη Αναλογική 16+ ΑΝΕΞ 95,07 4,93
16.09.2007 Σύστημα Αναλογικής 21+ ΑΝΕΞ 96,94 3,06
04.10.2009 Σύστημα Αναλογικής 23+ ΑΝΕΞ 95,17 4,83
06.05.2012 Σύστημα Αναλογικής 31+ ΑΝΕΞ 81 19
17.06.2012 Σύστημα Αναλογικής 20+ ΑΝΕΞ 94,04 5,96
ΕΚΛΟΓΕΣ ΓΕΡΟΥΣΙΑΣ
21.04.1929 Μεικτό 11+ΑΝΕΞ 92,8 7,2
26.09.1932 Μεικτό 3
ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ
18.10.1981 Απλή Αναλογική 10 95,77 4,23
17.06.1984 Απλή Αναλογική 16 96,98 3,02
18.06.1989 Απλή Αναλογική 21 92,05 7,95
12.06.1994 Απλή Αναλογική 24+ΑΝΕΞ 91,45 8,55
16.06.1999 Απλή Αναλογική 25+ΑΝΕΞ 89,59 10,41
13.06.2004 Απλή Αναλογική 22+ΑΝΕΞ 94,8 5,2
07.06.2009 Απλή Αναλογική 27 92,65 7,35

Εκλογικό Σώμα, στοιχεία – διάγραμμα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Εκλογικές αναμετρήσεις, αποτελέσματα

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Μάιος – Αύγουστος 1844
Κυβέρνηση: Αλ. Μαυροκορδάτου
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 127

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΡΩΣΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ – Ανδρ. Μεταξάς

55

ΑΓΓΛΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ – Αλ. Μαυροκορδάτος

28

ΓΑΛΛΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ – Ι. Κωλέττης

20

ΑΛΛΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

24

 

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Ιούνιος 1847
Κυβέρνηση: Ι. Κωλέττη
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 127

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΓΑΛΛΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ & ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΕΣ – Ι. Κωλέττης πλειοψηφεί

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Σεπτέμβριος 1850
Κυβέρνηση: Αντ. Κριεζή
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 131

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΚΟΜΜΑ ΚΡΙΕΖΗ & ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΕΣ – Αντ. Κριεζής

100

ΑΛΛΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

10

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ – ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΟΙ

21

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Σεπτέμβριος 1853
Κυβέρνηση: Αντ. Κριεζή
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 138

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΚΟΜΜΑ ΚΡΙΕΖΗ & ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΕΣ – Αντ. Κριεζής πλειοψηφεί

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Οκτώβριος 1856
Κυβέρνηση: Δημ. Βούλγαρη
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 138

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΚΟΜΜΑ ΒΟΥΛΓΑΡΗ & ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΕΣ – Δ. Βούλγαρης πλειοψηφεί

Κόμματα, εισαγωγή

Με τη γένεση του Ελληνικού Κράτους δημιουργούνται τα πρώτα κόμματα: το Αγγλικόν κόμμα, το Γαλλικόν κόμμα και το Ρωσικόν κόμμα. Όπως φανερώνουν τα ονόματά τους, ήταν προσανατολισμένα στις «Προστάτιδες» Δυνάμεις.
Το Αγγλικόν Κόμμα, των μπαρλέων ή της ρεδιγκότας, με ηγέτες τους Αλ. Μαυροκορδάτο, Ανδρ. Ζαΐμη, Ανδρ. Λόντο και συμπαραστάτη τον Σπ. Τρικούπη.

Υιοθετούσε σταθερή αγγλόφιλη πολιτική, πιστεύοντας ότι η Αγγλία, λόγω των συμφερόντων της στην Ανατολή, είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να αντιταχθεί στα επεκτατικά σχέδια της Ρωσίας. Υποστήριζε τη δημιουργία ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους ενάντια στα ρωσικά σχέδια για τρεις ηγεμονίες.

Είχε επιρροή στους μεγαλοκοτζαμπάσηδες του Μοριά, τους μεγαλοκαπεταναίους των νησιών, το τραπεζικό κεφάλαιο, τους Φαναριώτες, τους ανώτερους και μέσους διοικητικούς υπαλλήλους και μια μερίδα διανοούμενων καθηγητών Πανεπιστημίου. Η επιρροή του σε πλατειές λαϊκές μάζες ήταν ασήμαντη.

Στη δίκη των Κολοκοτρώνη και Πλαπούτα επενέβη υπέρ των κατηγορουμένων και ο Αλ. Μαυροκορδάτος επικρίνοντας τον τρόπο διεξαγωγής της δίκης με αποτέλεσμα να παυτεί από την κυβέρνηση από την Βαυαρική Αντιβασιλεία.
Επικρατούσε και στα νησιά.

Το Γαλλικόν Κόμμα, της μοσχομάγκας [Σημ. μάγκα: μικρός στρατιωτικός σχηματισμός, παρέα / μοσχομάγκα: σκωπτικό παρωνύμιο των γυμνών και πεινασμένων αγωνιστών του ’21 / μάγκας: ασύδοτος και ανεπάγγελτος τύπος], με ηγέτη τον Ι. Κωλέττη και επιφανή στελέχη τους Β. Μαυροβουνιώτη, Ι. Μακρυγιάννη, Γ. Κουντουριώτη
Ήταν προσανατολισμένο στη γαλλική πολιτική.

Ήταν κόμμα διανοουμένων αλλά συμπαρατάσσονταν μαζί του πρόκριτοι, στρατιωτικοί, λόγιοι και έμποροι που είχαν σπουδάσει και μείνει στη δυτική Ευρώπη. Συγκέντρωνε, όμως, γύρω του και ό,τι πιο καθυστερημένο είχε να επιδείξει η κοινωνική και πολιτική ζωή της χώρας. Είχε πλατιά λαϊκή βάση χάρη στην επιρροή των κυριοτέρων στελεχών του στις μάζες των αγροτών – αγωνιστών.

Ο Γάλλος πρεσβευτής στην Αθήνα Thouvenel έγραφε για το κόμμα του Ι. Κωλέττη:
«Είχε μεθ’ εαυτού την ζωηροτέραν μερίδα του Έθνους, τα παληκάρια και την ταραχοποιόν αυτών πελατείαν».
Επικρατούσε στη Στερεά Ελλάδα. Το Γαλλικόν Κόμμα συνέχισε να υπάρχει και μετά το θάνατο του Ι. Κωλέττη (1847). Ήταν το μακροβιότερο από τα τρία πρώτα ελληνικά κόμματα.

Το Ρωσικόν Κόμμα, των ναπαίων ή μουζίκων. Ιδρυτής του ο Ι. Καποδίστριας. Ηγετικά στελέχη ήταν οι Θ. Κολοκοτρώνης, Ανδρ. Μεταξάς, Κων. Κανάρης, Κίτσος Τζαβέλας, Γενναίος Κολοκοτρώνης, Κων. Οικονόμος. Είχε το προσωνύμιο Κόμμα των Ναπαίων από το όνομα κάποιου Νάπα, φανατικού οπαδού του Ι. Καποδίστρια.
Διατηρούσε επαφή με τη ρωσική διπλωματία. Έριχνε μεγάλο βάρος στην προάσπιση της Ορθοδοξίας, γεγονός που του προσέδιδε μεγαλύτερο λαϊκό έρεισμα.

Γύρω του συνασπιζόταν μια μερίδα μεσαίων γαιοκτημόνων, μια μερίδα, επίσης, της καθυστερημένης αγροτικής μάζας, που επηρεάζεται από την κίνηση των «φιλορθοδόξων» και του κλήρου και μετρημένοι διανοούμενοι με κύριο εκπρόσωπο τον ιστορικό και εκδότη Ι. Φιλήμονα. Συγκέντρωνε, γενικώς, τους οπαδούς της ρωσικής πολιτικής.
Επικρατεί στο Μοριά.

Μετά τη «βρεφική» ηλικία της πολιτικής ζωής της χώρας και για μια μακρά περίοδο, τα πολιτικά κόμματα συγκροτούνταν από τις προσωπικές πολιτικές πελατείες κάποιων τοπαρχών, όπως τα κόμματα των Ράλλη, Ζαΐμη, Μαυρομιχάλη ή ήταν ολιγαρχικά κόμματα προυχόντων, όπως του Θεοτόκη, που στην ουσία ήταν χαλαρές «συνομοσπονδίες» προσωπικών κομμάτων και τοπικών αρχηγών υπό την αρχηγία κάποιου απ’ αυτούς που έδινε το όνομά του στο κόμμα.

Δηλαδή, τα κόμματα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα αποτελούνταν από ένα σύνολο ανθρώπων, κοινής συνήθως γεωγραφικής προέλευσης προσκείμενων σε κάποιο τοπάρχη με προσβάσεις στον κρατικό μηχανισμό, που προσπαθούσε να προωθήσει προσωπικά ή τοπικά συμφέροντα της εκλογικής του βάσης. Δεν ήταν βέβαια λίγες οι φορές που πολιτευτές άλλαζαν παρατάξεις και αρχηγούς με γνώμονα πάντα το προσωπικό τους συμφέρον. Είναι χαρακτηριστικός ο ορισμός, που δίνει ο Εμμ. Ροΐδης για τα κόμματα: «Κόμμα είναι ομάς ανθρώπων ειδότων ν’ αναγιγνώσκωσι και ν’ ανορθογραφώσιν, εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπό ένα οποιονδήποτε αρχηγόν ζητούσι ν’ αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν του πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσιν».

Με την παρουσία του Ελ. Βενιζέλου στην πολιτική ζωή της χώρας και την ίδρυση του Κόμματος των Φιλελευθέρων ξεκίνησε η δημιουργία κομμάτων αρχηγικών μεν αλλά συνεκτικότερων. Την τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα η ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας αρχίζει να διαφοροποιεί ιδεολογικά και ταξικά τα πολιτικά κόμματα.
Κατά την μεταπολεμική περίοδο, τα πολιτικά κόμματα, με αρχηγική μορφή, είτε αποτελούσαν συνέχεια εκείνων της προπολεμικής, είτε απεικόνιζαν τα πάθη της εμφυλιοπολεμικής περιόδου με αποκορύφωμα τη διατήρηση εκτός νόμου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος.

Πολιτεύματα, εισαγωγή

Στην πολιτική ιστορία του ελληνικού κράτους μπορούμε να διακρίνουμε δύο βασικές μορφές πολιτευμάτων: Δημοκρατία με αιρετό ανώτατο άρχοντα και Μοναρχία με κληρονομικό ανώτατο άρχοντα. Στη πρώτη ανήκουν τα πολιτεύματα της Ελληνικής Πολιτείας, της Προεδρευόμενης Δημοκρατίας και της Προεδρικής Δημοκρατίας, στη δεύτερη τα πολιτεύματα της Απόλυτης Μοναρχίας, της Συνταγματικής Μοναρχίας και της Βασιλευομένης Δημοκρατίας.
Η Ελληνική Πολιτεία εγκαθιδρύεται με το Πολιτικόν Σύνταγμα της Τροιζήνας του 1827.

Το Σύνταγμα αυτό καθιερώνει τη λαϊκή κυριαρχία, «Η κυριαρχία ενυπάρχει εις το έθνος. Πάσα εξουσία πηγάζει εξ αυτού και υπάρχει υπέρ αυτού» (άρθρο 5) και προχωρά στη διάκριση των εξουσιών και ορίζει τις αρμοδιότητες κάθε εξουσίας: «Η κυριαρχία του έθνους διαιρείται εις τρεις εξουσίας: νομοθετικήν, νομοτελεστικήν και δικαστικήν» (άρθρο 36). «Η νομοθετική κατασκευάζει τους νόμους» (άρθρο 37) «Η νομοτελεστική επικυρώνει αυτούς κατά το 73 άρθρον, και τους εκτελεί» (άρθρο 38) «Η δικαστική τους προσαρμόζει» (άρθρο 39)

Ο Ι. Καποδίστριας με το ψήφισμα ΝΗ’ της 18 Ιανουαρίου 1828, με το οποίο γίνεται παραδεκτό ότι «αι δειναί της Πατρίδος περιστάσεις δεν εσυγχώρησαν, ούτε συγχωρούσι την ενέργειαν του εν Τροιζήνι επικυρωθέντος και εκδοθέντος Πολιτικού Συντάγματος καθ’ όλην αυτου την έκτασιν…», αναστέλλει την ισχύ του Συντάγματος του 1827. Την 15 Μαρτίου 1832, η Ε’ Εθνοσυνέλευση ψηφίζει το «Ηγεμονικόν» Σύνταγμα, που ορίζει ότι, «Η Ελληνική Επικράτεια είναι Ηγεμονία διαδοχική Συνταγματική και Κοινοβουλευτική, ενεργουμένου του πολιτικού Κράτους αντιπροσώπως υπέρ του Έθνους υπό διαφόρων Αρχών».

Το Σύνταγμα αυτό ουδέποτε ίσχυσε.

Το 1833 έρχεται στην Ελλάδα ο Όθων των Βίττελσμπαχ «ως ελεώ Θεού βασιλεύς της Ελλάδος». Τόσον η Βαυαρική Αντιβασιλεία, που τον εκπροσωπούσε όσο ήταν ανήλικος, όσο και ο ίδιος κυβέρνησαν απολυταρχικά μέχρι το 1844. Το πολίτευμα, λοιπόν, του Ελληνικού κράτους αυτή την περίοδο είναι Απόλυτη Μοναρχία.
Την 03.09.1943 ξεσπά επανάσταση, με αρχηγούς τους Δ. Καλλέργη και Ι. Μακρυγιάννη, Αίτημα της επανάστασης η παραχώρηση Συντάγματος από τον βασιλιά.

Το Σύνταγμα του 1844, που αναγκάστηκε να παραχωρήσει ο βασιλιάς Όθων των Βίττελσμπαχ μετά την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, εγκαθιδρύει το πολίτευμα της Συνταγματικής Μοναρχίας, χωρίς να το αναφέρει ρητά. Πηγή όλων των εξουσιών (Νομοθετική, Εκτελεστική και Δικαστική), είναι ο βασιλιάς:

«Η Νομοθετική εξουσία ενεργείται συνάμα υπό του Βασιλέως, της Βουλής και της Γερουσίας» (άρθρο 15)
«Η εκτελεστική εξουσία ανήκει εις τον Βασιλέα, ενεργείται δε διά των παρ’ αυτού διοριζομένων υπευθύνων Υπουργών» (άρθρο 20) «Η δικαστική εξουσία ενεργείται δια των δικαστηρίων, αι δε δικαστικαί αποφάσεις εκτελούνται εν ονομάτι του Βασιλέως» (άρθρο 21)

Μετά τη έξωση του Όθωνα (12 Οκτωβρτίου1862) και μέχρι την έλευση του βασιλιά Γεωργίου Α’ επικρατεί μια ανώμαλη πολιτειακά περίοδος, που μένει στην ιστορία ως Μεσοβασιλεία.

Το Σύνταγμα του 1864, το «ψηφισθέν υπό της εν Αθήναις Β’ των Ελλήνων Εθνικής Συνέλευσης» την 17 Νοεμβρίου 1864, μετά την έλευση του Γεωργίου Α’ των Γλύξμπουργκ στην Αθήνα ως «βασιλέα των Ελλήνων», καθιερώνει το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας, χωρίς να το αναφέρει ρητά.

Αναγνωρίζει τη λαϊκή κυριαρχία: «Άπασαι αι εξουσίαι πηγάζουσιν εκ του Έθνους, ενεργούνται δε καθ’ ον τρόπον ορίζει το Σύνταγμα» (άρθρο 21) και διακρίνει τις εξουσίες «Η νομοθετική εξουσία ενεργείται υπό του Βασιλέως και της Βουλής» (άρθρο 22)«Η εκτελεστική εξουσία ανήκει εις τον Βασιλέα, ενεργείται δε δια των παρ’ αυτού διοριζομένων υπευθύνων υπουργών» (άρθρο 27) «Η δικαστική εξουσία ενεργείται δια των δικαστηρίων, αι δε δικαστικαί αποφάσεις εκτελούνται εν ονόματι του Βασιλέως» (άρθρο 28).

Το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας δεν λειτούργησε, αυτή την εποχή, λόγω των βασιλικών παρεμβάσεων στις εκλογές και τη δημιουργία κυβερνήσεων, που, τις περισσότερες φορές, είναι εντελώς διάφορη από το αποτέλεσμα των εκλογών. Οι πλειοψηφίες στη Βουλή κατασκευάζονται με τρόπους περίεργους και πολλές φορές αντισυνταγματικούς.

Αυτή η πολιτική κατάσταση ανάγκασε τον Κων. Λομβάρδο σε αγόρευσή του στη Βουλή την 25 Φεβρουαρίου 1874 να πει μεταξύ άλλων:

«Η Δημοκρατία απαιτεί έναν πρόεδρον και κανείς από ημάς δεν θεωρεί εαυτόν τόσον κατώτερον από τον άλλον, ώστε να του παραχωρήσει την θέσιν του. Ιδού διατί είμεθα ο δημοκρατικότερος λαός της υφηλίου αλλά και φιλοβασιλικότερος (…) Βασιλεύ, η θέσις βασιλέως – κομματάρχου έχει θέλγητρα. Αλλά μη λησμονήσῃς, ότι ο κομματάρχης δύναται πίπτων να εγερθεί εκ νέου (…) Αλλά βασιλεύς – κομματάρχης δεν πίπτει ίνα μη ανεγερθῇ πλέον…»

Μια ακόμη αντίδραση στις συνταγματικές παρεκτροπές είναι το ανυπόγραφο άρθρο, που αποδίδεται στον Χαρ. Τρικούπη, στην εφημερίδα «Καιροί» την 29 Ιουνίου 1874, με τίτλο «Τις Πταίει;», που καταγγέλλει τις αυλικές ραδιουργίες και καταλήγει με την επισήμανση ότι «δια να επέλθῃ θεραπεία πρέπει να γίνῃ ειλικρινώς αποδεκτή η θεμελιώδης αρχή της κοινοβουλευτικής κυβερνήσεως: τα υπουργεία λαμβάνονται εκ της πλειοψηφίας της Βουλής…».

Όλη αυτή η κατάσταση φαίνεται να τελειώνει την 11 Αυγούστου 1875, που ο βασιλιάς Γεώργιος Α’ στο «Λόγο του Θρόνου», που είχε συντάξει ο Χαρ. Τρικούπης, σημειώνει μεταξύ άλλων: «…απαιτών ως απαραίτητον προσόν των καλουμένων παρ’ εμού εις την κυβέρνησιν του τόπου την δεδηλωμένην προς αυτούς εμπιστοσύνην της πλειονοψηφίας των αντιπροσώπων του Έθνους…»

Πρόλογος

Με την εργασία αυτή δεν επιχειρείται μια ακόμη καταγραφή πολιτικών και πολεμικών γεγονότων που σημαδεύουν την ιστορική διαδρομή κάθε κράτους και φυσικά και του ελληνικού. Γίνεται μια προσπάθεια στατιστικής απεικόνισης της πολιτικής ιστορίας του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Με αυτό τον τρόπο εξετάζονται:

I. Κομματικοί Σχηματισμοί
II. Εκλογικές Αναμετρήσεις
III. Εκλογικό Σώμα
IV. Κυβερνήσεις
V. Πρωθυπουργοί

Και όλα τεκμηριώνονται από τα Συντάγματα που ίσχυσαν σε κάθε περίοδο και τους νόμους.

Αλλά μόνοι οι αριθμοί δεν λένε τίποτα. Οι άνθρωποι είναι εκείνοι που με τον ένα ή άλλο τρόπο δημιουργούν ή επηρεάζουν τα γεγονότα. Καταγράφονται, λοιπόν, όλα τα πρόσωπα που, από το κυβερνητικό αξίωμα που κατείχαν, πρωταγωνίστησαν στα ιστορικά γεγονότα κάθε εποχής.