Άρθρα

Εκλογικό Σώμα, εκπροσωπ., μη εκπροσωπ.

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΟ
ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΜΕΝΟ ΜΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΜΕΝΟ
ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
07.11.1926 Απλή Αναλογική 11+ ΑΝΕΞ 100 0
19.08.1928 Πλειοψηφικό 13+ ΑΝΕΞ 96,58 3,42
26.09.1932 Απλή Αναλογική 10+ ΑΝΕΞ 99,3 0,7
05.03.1933 Πλειοψηφικό 4+ ΑΝΕΞ 94,52 5,48
09.06.1935 Πλειοψηφικό 5+ ΑΝΕΞ 86,73 13,27
26.01.1936 Απλή Αναλογική 15+ ΑΝΕΞ 99,02 0,98
31.03.1946 Απλή Αναλογική 12+ ΑΝΕΞ 99,6 0,4
05.03.1950 Απλή Αναλογική 29+ ΑΝΕΞ 95,04 4,96
09.09.1951 Ενισχυμένη Αναλογική 10+ ΑΝΕΞ 97,52 2,48
16.11.1952 Πλειοψηφικό 7+ ΑΝΕΞ 86,97 13,03
19.02.1956 Σύνθετο 7+ ΑΝΕΞ 96,35 3,65
11.05.1958 Ενισχυμένη Αναλογική 5+ ΑΝΕΞ 99,81 0,19
29.10.1961 Ενισχυμένη Αναλογική 4+ ΑΝΕΞ 99,09 0,91
03.11.1963 Ενισχυμένη Αναλογική 6+ ΑΝΕΞ 99,48 0,52
16.02.1964 Ενισχυμένη Αναλογική 3+ ΑΝΕΞ 99,77 0,23
17.11.1974 Ενισχυμένη Αναλογική 10+ ΑΝΕΞ 97,84 2,16
20.11.1977 Ενισχυμένη Αναλογική 15+ ΑΝΕΞ 99,1 0,9
18.10.1981 Ενισχυμένη Αναλογική 17+ ΑΝΕΞ 94,88 5,12
02.06.1985 Ενισχυμένη Αναλογική 16+ ΑΝΕΞ 98,39 1,61
18.06.1989 Σύστημα Αναλογικής 26+ ΑΝΕΞ 97,94 2,06
05.11.1989 Σύστημα Αναλογικής 19+ ΑΝΕΞ 99 1
08.04.1990 Σύστημα Αναλογικής 41+ ΑΝΕΞ 98,75 1,25
10.10.1993 Ενισχυμένη Αναλογική 29+ ΑΝΕΞ 95,6 4,4
22.09.1996 Ενισχυμένη Αναλογική 24+ ΑΝΕΞ 94,79 5,21
09.04.2000 Ενισχυμένη Αναλογική 24+ ΑΝΕΞ 95,24 4,76
07.03.2004 Ενισχυμένη Αναλογική 16+ ΑΝΕΞ 95,07 4,93
16.09.2007 Σύστημα Αναλογικής 21+ ΑΝΕΞ 96,94 3,06
04.10.2009 Σύστημα Αναλογικής 23+ ΑΝΕΞ 95,17 4,83
06.05.2012 Σύστημα Αναλογικής 31+ ΑΝΕΞ 81 19
17.06.2012 Σύστημα Αναλογικής 20+ ΑΝΕΞ 94,04 5,96
ΕΚΛΟΓΕΣ ΓΕΡΟΥΣΙΑΣ
21.04.1929 Μεικτό 11+ΑΝΕΞ 92,8 7,2
26.09.1932 Μεικτό 3
ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ
18.10.1981 Απλή Αναλογική 10 95,77 4,23
17.06.1984 Απλή Αναλογική 16 96,98 3,02
18.06.1989 Απλή Αναλογική 21 92,05 7,95
12.06.1994 Απλή Αναλογική 24+ΑΝΕΞ 91,45 8,55
16.06.1999 Απλή Αναλογική 25+ΑΝΕΞ 89,59 10,41
13.06.2004 Απλή Αναλογική 22+ΑΝΕΞ 94,8 5,2
07.06.2009 Απλή Αναλογική 27 92,65 7,35

Εκλογικό Σώμα, στοιχεία – διάγραμμα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Εκλογικές αναμετρήσεις, αποτελέσματα

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Μάιος – Αύγουστος 1844
Κυβέρνηση: Αλ. Μαυροκορδάτου
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 127

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΡΩΣΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ – Ανδρ. Μεταξάς

55

ΑΓΓΛΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ – Αλ. Μαυροκορδάτος

28

ΓΑΛΛΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ – Ι. Κωλέττης

20

ΑΛΛΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

24

 

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Ιούνιος 1847
Κυβέρνηση: Ι. Κωλέττη
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 127

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΓΑΛΛΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ & ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΕΣ – Ι. Κωλέττης πλειοψηφεί

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Σεπτέμβριος 1850
Κυβέρνηση: Αντ. Κριεζή
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 131

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΚΟΜΜΑ ΚΡΙΕΖΗ & ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΕΣ – Αντ. Κριεζής

100

ΑΛΛΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

10

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ – ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΟΙ

21

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Σεπτέμβριος 1853
Κυβέρνηση: Αντ. Κριεζή
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 138

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΚΟΜΜΑ ΚΡΙΕΖΗ & ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΕΣ – Αντ. Κριεζής πλειοψηφεί

Εκλογές Εθνικού Κοινοβουλίου Οκτώβριος 1856
Κυβέρνηση: Δημ. Βούλγαρη
Εκλογικό σύστημα: Πλειοψηφικό
Μέσον: Ψηφοδέλτιο
Περιφέρεια: Στενή
Έδρες: 138

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΕΔΡΕΣ

ΚΟΜΜΑ ΒΟΥΛΓΑΡΗ & ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΝΤΕΣ – Δ. Βούλγαρης πλειοψηφεί

Κόμματα, εισαγωγή

Με τη γένεση του Ελληνικού Κράτους δημιουργούνται τα πρώτα κόμματα: το Αγγλικόν κόμμα, το Γαλλικόν κόμμα και το Ρωσικόν κόμμα. Όπως φανερώνουν τα ονόματά τους, ήταν προσανατολισμένα στις «Προστάτιδες» Δυνάμεις.
Το Αγγλικόν Κόμμα, των μπαρλέων ή της ρεδιγκότας, με ηγέτες τους Αλ. Μαυροκορδάτο, Ανδρ. Ζαΐμη, Ανδρ. Λόντο και συμπαραστάτη τον Σπ. Τρικούπη.

Υιοθετούσε σταθερή αγγλόφιλη πολιτική, πιστεύοντας ότι η Αγγλία, λόγω των συμφερόντων της στην Ανατολή, είναι η μόνη δύναμη που μπορεί να αντιταχθεί στα επεκτατικά σχέδια της Ρωσίας. Υποστήριζε τη δημιουργία ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους ενάντια στα ρωσικά σχέδια για τρεις ηγεμονίες.

Είχε επιρροή στους μεγαλοκοτζαμπάσηδες του Μοριά, τους μεγαλοκαπεταναίους των νησιών, το τραπεζικό κεφάλαιο, τους Φαναριώτες, τους ανώτερους και μέσους διοικητικούς υπαλλήλους και μια μερίδα διανοούμενων καθηγητών Πανεπιστημίου. Η επιρροή του σε πλατειές λαϊκές μάζες ήταν ασήμαντη.

Στη δίκη των Κολοκοτρώνη και Πλαπούτα επενέβη υπέρ των κατηγορουμένων και ο Αλ. Μαυροκορδάτος επικρίνοντας τον τρόπο διεξαγωγής της δίκης με αποτέλεσμα να παυτεί από την κυβέρνηση από την Βαυαρική Αντιβασιλεία.
Επικρατούσε και στα νησιά.

Το Γαλλικόν Κόμμα, της μοσχομάγκας [Σημ. μάγκα: μικρός στρατιωτικός σχηματισμός, παρέα / μοσχομάγκα: σκωπτικό παρωνύμιο των γυμνών και πεινασμένων αγωνιστών του ’21 / μάγκας: ασύδοτος και ανεπάγγελτος τύπος], με ηγέτη τον Ι. Κωλέττη και επιφανή στελέχη τους Β. Μαυροβουνιώτη, Ι. Μακρυγιάννη, Γ. Κουντουριώτη
Ήταν προσανατολισμένο στη γαλλική πολιτική.

Ήταν κόμμα διανοουμένων αλλά συμπαρατάσσονταν μαζί του πρόκριτοι, στρατιωτικοί, λόγιοι και έμποροι που είχαν σπουδάσει και μείνει στη δυτική Ευρώπη. Συγκέντρωνε, όμως, γύρω του και ό,τι πιο καθυστερημένο είχε να επιδείξει η κοινωνική και πολιτική ζωή της χώρας. Είχε πλατιά λαϊκή βάση χάρη στην επιρροή των κυριοτέρων στελεχών του στις μάζες των αγροτών – αγωνιστών.

Ο Γάλλος πρεσβευτής στην Αθήνα Thouvenel έγραφε για το κόμμα του Ι. Κωλέττη:
«Είχε μεθ’ εαυτού την ζωηροτέραν μερίδα του Έθνους, τα παληκάρια και την ταραχοποιόν αυτών πελατείαν».
Επικρατούσε στη Στερεά Ελλάδα. Το Γαλλικόν Κόμμα συνέχισε να υπάρχει και μετά το θάνατο του Ι. Κωλέττη (1847). Ήταν το μακροβιότερο από τα τρία πρώτα ελληνικά κόμματα.

Το Ρωσικόν Κόμμα, των ναπαίων ή μουζίκων. Ιδρυτής του ο Ι. Καποδίστριας. Ηγετικά στελέχη ήταν οι Θ. Κολοκοτρώνης, Ανδρ. Μεταξάς, Κων. Κανάρης, Κίτσος Τζαβέλας, Γενναίος Κολοκοτρώνης, Κων. Οικονόμος. Είχε το προσωνύμιο Κόμμα των Ναπαίων από το όνομα κάποιου Νάπα, φανατικού οπαδού του Ι. Καποδίστρια.
Διατηρούσε επαφή με τη ρωσική διπλωματία. Έριχνε μεγάλο βάρος στην προάσπιση της Ορθοδοξίας, γεγονός που του προσέδιδε μεγαλύτερο λαϊκό έρεισμα.

Γύρω του συνασπιζόταν μια μερίδα μεσαίων γαιοκτημόνων, μια μερίδα, επίσης, της καθυστερημένης αγροτικής μάζας, που επηρεάζεται από την κίνηση των «φιλορθοδόξων» και του κλήρου και μετρημένοι διανοούμενοι με κύριο εκπρόσωπο τον ιστορικό και εκδότη Ι. Φιλήμονα. Συγκέντρωνε, γενικώς, τους οπαδούς της ρωσικής πολιτικής.
Επικρατεί στο Μοριά.

Μετά τη «βρεφική» ηλικία της πολιτικής ζωής της χώρας και για μια μακρά περίοδο, τα πολιτικά κόμματα συγκροτούνταν από τις προσωπικές πολιτικές πελατείες κάποιων τοπαρχών, όπως τα κόμματα των Ράλλη, Ζαΐμη, Μαυρομιχάλη ή ήταν ολιγαρχικά κόμματα προυχόντων, όπως του Θεοτόκη, που στην ουσία ήταν χαλαρές «συνομοσπονδίες» προσωπικών κομμάτων και τοπικών αρχηγών υπό την αρχηγία κάποιου απ’ αυτούς που έδινε το όνομά του στο κόμμα.

Δηλαδή, τα κόμματα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα αποτελούνταν από ένα σύνολο ανθρώπων, κοινής συνήθως γεωγραφικής προέλευσης προσκείμενων σε κάποιο τοπάρχη με προσβάσεις στον κρατικό μηχανισμό, που προσπαθούσε να προωθήσει προσωπικά ή τοπικά συμφέροντα της εκλογικής του βάσης. Δεν ήταν βέβαια λίγες οι φορές που πολιτευτές άλλαζαν παρατάξεις και αρχηγούς με γνώμονα πάντα το προσωπικό τους συμφέρον. Είναι χαρακτηριστικός ο ορισμός, που δίνει ο Εμμ. Ροΐδης για τα κόμματα: «Κόμμα είναι ομάς ανθρώπων ειδότων ν’ αναγιγνώσκωσι και ν’ ανορθογραφώσιν, εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπό ένα οποιονδήποτε αρχηγόν ζητούσι ν’ αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν του πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσιν».

Με την παρουσία του Ελ. Βενιζέλου στην πολιτική ζωή της χώρας και την ίδρυση του Κόμματος των Φιλελευθέρων ξεκίνησε η δημιουργία κομμάτων αρχηγικών μεν αλλά συνεκτικότερων. Την τρίτη δεκαετία του 20ου αιώνα η ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας αρχίζει να διαφοροποιεί ιδεολογικά και ταξικά τα πολιτικά κόμματα.
Κατά την μεταπολεμική περίοδο, τα πολιτικά κόμματα, με αρχηγική μορφή, είτε αποτελούσαν συνέχεια εκείνων της προπολεμικής, είτε απεικόνιζαν τα πάθη της εμφυλιοπολεμικής περιόδου με αποκορύφωμα τη διατήρηση εκτός νόμου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος.

Πολιτεύματα, εισαγωγή

Στην πολιτική ιστορία του ελληνικού κράτους μπορούμε να διακρίνουμε δύο βασικές μορφές πολιτευμάτων: Δημοκρατία με αιρετό ανώτατο άρχοντα και Μοναρχία με κληρονομικό ανώτατο άρχοντα. Στη πρώτη ανήκουν τα πολιτεύματα της Ελληνικής Πολιτείας, της Προεδρευόμενης Δημοκρατίας και της Προεδρικής Δημοκρατίας, στη δεύτερη τα πολιτεύματα της Απόλυτης Μοναρχίας, της Συνταγματικής Μοναρχίας και της Βασιλευομένης Δημοκρατίας.
Η Ελληνική Πολιτεία εγκαθιδρύεται με το Πολιτικόν Σύνταγμα της Τροιζήνας του 1827.

Το Σύνταγμα αυτό καθιερώνει τη λαϊκή κυριαρχία, «Η κυριαρχία ενυπάρχει εις το έθνος. Πάσα εξουσία πηγάζει εξ αυτού και υπάρχει υπέρ αυτού» (άρθρο 5) και προχωρά στη διάκριση των εξουσιών και ορίζει τις αρμοδιότητες κάθε εξουσίας: «Η κυριαρχία του έθνους διαιρείται εις τρεις εξουσίας: νομοθετικήν, νομοτελεστικήν και δικαστικήν» (άρθρο 36). «Η νομοθετική κατασκευάζει τους νόμους» (άρθρο 37) «Η νομοτελεστική επικυρώνει αυτούς κατά το 73 άρθρον, και τους εκτελεί» (άρθρο 38) «Η δικαστική τους προσαρμόζει» (άρθρο 39)

Ο Ι. Καποδίστριας με το ψήφισμα ΝΗ’ της 18 Ιανουαρίου 1828, με το οποίο γίνεται παραδεκτό ότι «αι δειναί της Πατρίδος περιστάσεις δεν εσυγχώρησαν, ούτε συγχωρούσι την ενέργειαν του εν Τροιζήνι επικυρωθέντος και εκδοθέντος Πολιτικού Συντάγματος καθ’ όλην αυτου την έκτασιν…», αναστέλλει την ισχύ του Συντάγματος του 1827. Την 15 Μαρτίου 1832, η Ε’ Εθνοσυνέλευση ψηφίζει το «Ηγεμονικόν» Σύνταγμα, που ορίζει ότι, «Η Ελληνική Επικράτεια είναι Ηγεμονία διαδοχική Συνταγματική και Κοινοβουλευτική, ενεργουμένου του πολιτικού Κράτους αντιπροσώπως υπέρ του Έθνους υπό διαφόρων Αρχών».

Το Σύνταγμα αυτό ουδέποτε ίσχυσε.

Το 1833 έρχεται στην Ελλάδα ο Όθων των Βίττελσμπαχ «ως ελεώ Θεού βασιλεύς της Ελλάδος». Τόσον η Βαυαρική Αντιβασιλεία, που τον εκπροσωπούσε όσο ήταν ανήλικος, όσο και ο ίδιος κυβέρνησαν απολυταρχικά μέχρι το 1844. Το πολίτευμα, λοιπόν, του Ελληνικού κράτους αυτή την περίοδο είναι Απόλυτη Μοναρχία.
Την 03.09.1943 ξεσπά επανάσταση, με αρχηγούς τους Δ. Καλλέργη και Ι. Μακρυγιάννη, Αίτημα της επανάστασης η παραχώρηση Συντάγματος από τον βασιλιά.

Το Σύνταγμα του 1844, που αναγκάστηκε να παραχωρήσει ο βασιλιάς Όθων των Βίττελσμπαχ μετά την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, εγκαθιδρύει το πολίτευμα της Συνταγματικής Μοναρχίας, χωρίς να το αναφέρει ρητά. Πηγή όλων των εξουσιών (Νομοθετική, Εκτελεστική και Δικαστική), είναι ο βασιλιάς:

«Η Νομοθετική εξουσία ενεργείται συνάμα υπό του Βασιλέως, της Βουλής και της Γερουσίας» (άρθρο 15)
«Η εκτελεστική εξουσία ανήκει εις τον Βασιλέα, ενεργείται δε διά των παρ’ αυτού διοριζομένων υπευθύνων Υπουργών» (άρθρο 20) «Η δικαστική εξουσία ενεργείται δια των δικαστηρίων, αι δε δικαστικαί αποφάσεις εκτελούνται εν ονομάτι του Βασιλέως» (άρθρο 21)

Μετά τη έξωση του Όθωνα (12 Οκτωβρτίου1862) και μέχρι την έλευση του βασιλιά Γεωργίου Α’ επικρατεί μια ανώμαλη πολιτειακά περίοδος, που μένει στην ιστορία ως Μεσοβασιλεία.

Το Σύνταγμα του 1864, το «ψηφισθέν υπό της εν Αθήναις Β’ των Ελλήνων Εθνικής Συνέλευσης» την 17 Νοεμβρίου 1864, μετά την έλευση του Γεωργίου Α’ των Γλύξμπουργκ στην Αθήνα ως «βασιλέα των Ελλήνων», καθιερώνει το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας, χωρίς να το αναφέρει ρητά.

Αναγνωρίζει τη λαϊκή κυριαρχία: «Άπασαι αι εξουσίαι πηγάζουσιν εκ του Έθνους, ενεργούνται δε καθ’ ον τρόπον ορίζει το Σύνταγμα» (άρθρο 21) και διακρίνει τις εξουσίες «Η νομοθετική εξουσία ενεργείται υπό του Βασιλέως και της Βουλής» (άρθρο 22)«Η εκτελεστική εξουσία ανήκει εις τον Βασιλέα, ενεργείται δε δια των παρ’ αυτού διοριζομένων υπευθύνων υπουργών» (άρθρο 27) «Η δικαστική εξουσία ενεργείται δια των δικαστηρίων, αι δε δικαστικαί αποφάσεις εκτελούνται εν ονόματι του Βασιλέως» (άρθρο 28).

Το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας δεν λειτούργησε, αυτή την εποχή, λόγω των βασιλικών παρεμβάσεων στις εκλογές και τη δημιουργία κυβερνήσεων, που, τις περισσότερες φορές, είναι εντελώς διάφορη από το αποτέλεσμα των εκλογών. Οι πλειοψηφίες στη Βουλή κατασκευάζονται με τρόπους περίεργους και πολλές φορές αντισυνταγματικούς.

Αυτή η πολιτική κατάσταση ανάγκασε τον Κων. Λομβάρδο σε αγόρευσή του στη Βουλή την 25 Φεβρουαρίου 1874 να πει μεταξύ άλλων:

«Η Δημοκρατία απαιτεί έναν πρόεδρον και κανείς από ημάς δεν θεωρεί εαυτόν τόσον κατώτερον από τον άλλον, ώστε να του παραχωρήσει την θέσιν του. Ιδού διατί είμεθα ο δημοκρατικότερος λαός της υφηλίου αλλά και φιλοβασιλικότερος (…) Βασιλεύ, η θέσις βασιλέως – κομματάρχου έχει θέλγητρα. Αλλά μη λησμονήσῃς, ότι ο κομματάρχης δύναται πίπτων να εγερθεί εκ νέου (…) Αλλά βασιλεύς – κομματάρχης δεν πίπτει ίνα μη ανεγερθῇ πλέον…»

Μια ακόμη αντίδραση στις συνταγματικές παρεκτροπές είναι το ανυπόγραφο άρθρο, που αποδίδεται στον Χαρ. Τρικούπη, στην εφημερίδα «Καιροί» την 29 Ιουνίου 1874, με τίτλο «Τις Πταίει;», που καταγγέλλει τις αυλικές ραδιουργίες και καταλήγει με την επισήμανση ότι «δια να επέλθῃ θεραπεία πρέπει να γίνῃ ειλικρινώς αποδεκτή η θεμελιώδης αρχή της κοινοβουλευτικής κυβερνήσεως: τα υπουργεία λαμβάνονται εκ της πλειοψηφίας της Βουλής…».

Όλη αυτή η κατάσταση φαίνεται να τελειώνει την 11 Αυγούστου 1875, που ο βασιλιάς Γεώργιος Α’ στο «Λόγο του Θρόνου», που είχε συντάξει ο Χαρ. Τρικούπης, σημειώνει μεταξύ άλλων: «…απαιτών ως απαραίτητον προσόν των καλουμένων παρ’ εμού εις την κυβέρνησιν του τόπου την δεδηλωμένην προς αυτούς εμπιστοσύνην της πλειονοψηφίας των αντιπροσώπων του Έθνους…»

Πρόλογος

Με την εργασία αυτή δεν επιχειρείται μια ακόμη καταγραφή πολιτικών και πολεμικών γεγονότων που σημαδεύουν την ιστορική διαδρομή κάθε κράτους και φυσικά και του ελληνικού. Γίνεται μια προσπάθεια στατιστικής απεικόνισης της πολιτικής ιστορίας του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Με αυτό τον τρόπο εξετάζονται:

I. Κομματικοί Σχηματισμοί
II. Εκλογικές Αναμετρήσεις
III. Εκλογικό Σώμα
IV. Κυβερνήσεις
V. Πρωθυπουργοί

Και όλα τεκμηριώνονται από τα Συντάγματα που ίσχυσαν σε κάθε περίοδο και τους νόμους.

Αλλά μόνοι οι αριθμοί δεν λένε τίποτα. Οι άνθρωποι είναι εκείνοι που με τον ένα ή άλλο τρόπο δημιουργούν ή επηρεάζουν τα γεγονότα. Καταγράφονται, λοιπόν, όλα τα πρόσωπα που, από το κυβερνητικό αξίωμα που κατείχαν, πρωταγωνίστησαν στα ιστορικά γεγονότα κάθε εποχής.

Περιεχόμενα

Στο βιβλίο – κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα κεφάλαια:

Ευρετήριο

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ:
ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΞΕΝΩΝ

Οι πρόξενοι της Γαλλίας, Ζιλ Μουλέν και της Γερμανίας, Ερρίκος Άμποτ πήγαιναν να συναντήσουν τον βαλή Ριφαάτ μπέη. Ήθελαν να του επιστήσουν την προσοχή του γιατί η ατμόσφαιρα στην πόλη ήταν βαριά. Μουσουλμανικός όχλος, όμως, τους επιτέθηκε και τους κατακρεούργησε μέσα στο Σαατλή τζαμί, που λειτουργούσε στη σημερινή Αγίου Δημητρίου, τους δύο προξένους.

Μετά τη δολοφονία τα πτώματα των προξένων πετάχτηκαν στο καλντερίμι. Τα αίτια της σφαγής ήταν εθνικιστικά, με θρησκευτικό μανδύα. Μετά την άγρια δολοφονία των προξένων, ήταν έτοιμη να ξεσπάσει σφαγή σε βάρος των χριστιανών. Ο Οθωμανός, όμως, φρούραρχος της πόλης, κινήθηκε αστραπιαία και αποφασιστικά.

Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης κατέπλευσαν πλοία των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής. Δυο ελληνικά πολεμικά πλοία, έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στη Θεσσαλονίκη. Οι επικεφαλής ναύαρχοι απαίτησαν ικανοποίηση.

Τις απαιτήσεις των ναυάρχων προσπάθησαν να ικανοποιήσουν οι Τούρκοι. Την 16 Μαΐου 1876 στήθηκαν στο χώρο της σημερινής πλατείας Ελευθερίας 9 αγχόνες για εκτελεστούν ισάριθμοι ανώνυμοι Τούρκοι. Οι δύο απ’ αυτούς σώθηκαν και πήραν χάρη με την επέμβαση του Ρώσου ναύαρχου.


ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ:
ΟΙ «ΒΑΡΚΑΡΗΔΕΣ» ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Νεαροί αναρχικοί στη Θεσσαλονίκη πίστεψαν ότι αν κτυπούσαν τα σύμβολα του ευρωπαϊκού καπιταλισμού θα ανάγκαζαν τις Δυνάμεις να παρέμβουν για το Μακεδονικό ζήτημα. Διάλεξαν τη Θεσσαλονίκη γιατί ήταν έδρα οθωμανικών αρχών και αποφάσισαν να ανατινάξουν την Οθωμανική Τράπεζα.

Υιοθέτησαν τον όρο Βαρκάρηδες ή Γκεμιτζήδες (Gemidji). Τα εκρηκτικά ήρθαν λαθραία στη Θεσσαλονίκη σαν κιβώτια σαρδέλες. Νοίκιασαν ένα μπακάλικο απέναντι από την Τράπεζα, έσκαψαν ένα τούνελ κάτω από το δρόμο και το γέμισαν εκρηκτικά.

Οι Βαρκάρηδες κρύβονταν όλη την ημέρα στις προκαθορισμένες θέσεις τους. Όταν σβήσανε τα φώτα, ρίχτηκαν στην τράπεζα δύο βόμβες. Τη στιγμή εκείνη έγινε και τεράστια έκρηξη με την ταυτόχρονη κατάρρευση του τμήματος του κτιρίου. Σχεδόν αμέσως έπιασε φωτιά και το εσωτερικό της τράπεζας.

Οι αρχές έστειλαν αμέσως τους πυροσβέστες αλλά παρ’ όλες τις προσπάθειες το κτίριο κάηκε σχεδόν ολοκληρωτικά.
Συγκροτήθηκε το έκτακτο στρατοδικείο που καταδίκασε την 6 Ιουνίου τους αυτουργούς σε θάνατο. Οι Βαρκάρηδες οδηγήθηκαν στις φυλακές του Επταπυργίου όπου έμειναν μέχρι την 23 Απριλίου 1906, όταν με σουλτανικό φιρμάνι μετατράπηκαν οι θανατικές καταδίκες σε εξορία.


ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ:
ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α’

Ο Ελ. Βενιζέλος πίεσε το βασιλιά Γεώργιο Α’ να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη για να εδραιωθεί η ελληνική κατοχή της πόλης. Ο βασιλιάς Γεώργιος ήρθε στη Θεσσαλονίκη την 29 Οκτωβρίου 1912.

Οι στρατοκράτες Βιέννης και Βερολίνου προετοιμάζονταν για πόλεμο. Η Ανατολή ήταν ο αντικειμενικός σκοπός τους. Για να πετύχουν τα σχέδιά τους, έπρεπε να βγει από τη μέση ο αγγλόφιλος Γεώργιος.

Το μεσημέρι της 5ης Μαρτίου 1913, ο Γεώργιος, συνοδευόμενος από τον υπασπιστή του κατέβηκε στην αποβάθρα του Λευκού Πύργου για να επισκεφτεί τον Γερμανό ναύαρχο Γκόπφεν στο λιμάνι της πόλης. Περί ώρα 17.00, κάποιος Αλ. Σχινάς τον πυροβόλησε από πίσω και τον τραυμάτισε θανάσιμα. Ο Αλ. Σχινάς ανακρίθηκε για μέρες. Ενώ η υπόθεση προχωρούσε, ο Σχινάς έπεσε από ένα παράθυρο του Διοικητηρίου, όπου κρατούνταν, και αυτοκτόνησε.

Η απολογία του Σχινά δεν ήρθε ποτέ στη δημοσιότητα. Στο πλοίο Ελευθερία, που μετέφερε άγνωστο άτομο με το φάκελο της δικογραφίας στην Αθήνα, εκδηλώθηκε πυρκαγιά και ο φάκελος αποτεφρώθηκε.

Η βασίλισσα Όλγα επισκέφθηκε τον Σχινά στο κελί του, αλλά ποτέ δεν μίλησε. Ο υπασπιστής του βασιλιά Φραγκούδης, δεν κλήθηκε στην ανάκριση. Τοποθετήθηκε στρατιωτικός ακόλουθος στην Ουάσιγκτον.


ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ & ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ:
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΝΤΡΑΓΚΟΥΤΙΝ ΝΤΙΜΙΤΡΙΕΒΙΤΣ
ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Ο Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς ή Άπις ήταν Σέρβος αξιωματικός, φανατικός εθνικιστής.

11.06.1903: Αρχηγός ομάδας Σέρβων στρατιωτικών, εισβάλλει στα ανάκτορα του Βελιγραδίου και δολοφονεί τον βασιλιά Αλέξανδρο Οβρένοβιτς και τη σύζυγό του Δράγα. Στο θρόνο ανεβαίνει ο Πέτρος Καραγεώγεβιτς.
1906: Ο Δημητρίεβιτς και άλλοι κατηγορούνται για συνωμοσία, για την εκθρόνιση του βασιλιά Πέτρου.
1911: Ο Δημητρίεβιτς ιδρύει την μυστική οργάνωση «Ένωση ή Θάνατος» (γνωστή ως «Μαύρη Χειρ»). Οργανώνει και συνωμοσία για τη δολοφονία του Αυτοκράτορα της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκου Ιωσήφ.

Φεβρουάριος 1914: Οργανώνει συνωμοσία για τη δολοφονία του βασιλιά της Βουλγαρίας Φερδινάνδου.
18.06.1914: Ο διάδοχος της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκος-Φερδινάνδος και η σύζυγός του Σοφία Χότεκ δολοφονούνται στο Σεράγεβο. Η δολοφονίας θεωρείται ότι οργανώθηκε από την οργάνωση Μαύρη Χείρα.

1916: Οργανώνει στη Θεσσαλονίκη συνομωσία για τη δολοφονία του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄. Μετά από παρακολούθηση, Έλληνες στρατιωτικοί τον συλαμβάνουν μαζί με Σέρβους στρατιωτικούς.
13.06.1913: Έπειτα από μια παρωδία δίκης ο Δημητρίεβιτς και επτά σύντροφοί του καταδικάζονται σε θάνατο και εκτελέστηκαν στη Θεσσαλονίκη. Ο τόπος ταφής τους κρατείται μυστικός.
1953: ο Τίτο αποκαθιστά τον Δημητρίεβιτς.


Βιβλιογραφία

Mazower Mark: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ πόλη των φαντασμάτων – ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ – 2006
Meynaud J.: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ – ΜΠΑΫΡΟΝ
Meynaud J.: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ η βασιλική εκτροπή από τον κοινο-βουλευτισμό
Αναστασιάδης Γιώργος: ΤΟ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ – ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2010
Αναστασιάδης Γιώργος (επιμ.): ΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ – ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑ-ΛΟΝΙΚΗΣ η ιστορική φυσιογνωμία του – Ε.Κ.Θ., 1997
Ανδρικόπουλος Γιάννης: Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ 1922-1936 – ΦΥΤΡΑΚΗΣ/Ο ΤΥΠΟΣ, 1987
Ασπρέας Γεώργιος: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ τόμοι Α’, Β’ – ΧΡΗΣΙΜΑ ΒΙΒΛΙΑ
Βακαλόπουλος Απόστολος: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1204-1985 – ΒΑΝΙΑΣ – 1988
Βούλτεψης Γιάννης: ΥΠΟΘΕΣΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ τόμος Α’, Β’ – ΑΛΚΥΩΝ, 1998
Βούλτεψης Γιάννης: ΤΖΩΡΤΖ ΠΟΛΚ χρέος για την αλήθεια – έρευνα & ντοκουμέντα – ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, 2002
Βούρβαχης Ελευθέριος: ΠΟΙΟΣ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟΝ ΠΟΛΚ; ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ & ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΛΑΝΗ – ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, 2003
Βουρνάς Τάσος: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ τόμοι Α’, Β’, Γ’, Δ’, Ε’, ΣΤ’.
Βρατσάνος Δήμος: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΝ 1824-1935 – ΑΡΙΩΝ 1936
Δαφνής Γρηγόρης: Η ΕΛΛΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΠΟΛΕΜΩΝ 1923-1940 τόμοι Α’, Β’ – ΚΑΚΤΟΣ, 1997
Δημητράτος Γ. Σ.: ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙ ΤΟΥ ΦΟΒΕΡΟΥ ΒΗΜΑΤΟΣ – 1991
Δρογίδης Α. Δημήτριος: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1897-1997 – UNIVERSITY STUDIO PRESS, 1996
Ενεπεκίδης Κ. Πολυχρόνης: Η ΔΟΞΑ ΚΑΙ Ο ΔΙΧΑΣΜΟΣ 1908-1918 – Σ.Ι.ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ, 1992
Κήλυ Έντμουντ: ΦΟΝΟΣ ΣΤΟ ΘΕΡΜΑΪΚΟ ύπατοι, πραίτορες & τύπος στην υπόθεση Πολκ – ΓΝΩΣΗ, 1991
Κορδάτος Γιάννης: ΜΕΓΑΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ τόμος ΧΙΙΙ 1900-1924 – 20ος ΑΙΩΝΑΣ
Κουζινόπουλος Σπύρος: Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ. ΥΠΟΘΕΣΗ ΝΙΚΗΦΟΡΙΔΗ – 1988
Κούλογλου Στέλιος: ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ – 2005
Κουμουνδουρέας (επιμ): ΒΙΒΛΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ τόμοι Α’, Β’, Γ’, Δ’, Ε’
Κωστής Θ. Γεώργιος: ΘΡΙΑΜΒΟΣ – ΠΡΟΔΟΣΙΑ – ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ τόμος Α’ 1877-1923
Κωστής Θ. Γεώργιος: Η ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑΞΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΣ τόμος Β’ 1923-1936
Κωστής Θ. Γεώργιος: ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΗΣ ΔΟΞΑΣ τόμος Γ’ 1936-1941
Λεονταρίτης Γεώργιος: ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΔΥΟ ΑΚΡΑ η πορεία του Κέντρου 1946-1967 – ΕΣΤΙΑ, 1992
Λιάκος Αντώνης: Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΝΕΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ το παράδειγμα της Θεσ-σαλονίκης – ΛΩΤΟΣ, 1988
Λιναρδάτος Σπύρος: ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΣΤΗ ΧΟΥΝΤΑ τόμοι Α’, Β’, Γ’, Δ’ – ΤΟ ΒΗΜΑ, 2010
Μέγας Γιάννης: ΟΙ «ΒΑΡΚΑΡΗΔΕΣ» ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ η αναρχική βουλγαρική ομάδα και οι βομβιστικές ενέργειες του 1903 – Π. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, 2010
Μελετόπουλος Η. Μελέτης: Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ – ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ, Α.Α.ΛΙΒΑΝΗ, 1994
Μίντσης Γεώργιος: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ (Γενική Ιστορική Επισκόπηση 1870-1990) – ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1990
Νικολακόπουλος Ηλίας: Η ΚΑΧΕΚΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΟΜΜΑΤΑ & ΕΚΛΟΓΕΣ 1946-1967 – ΠΑΤΑΚΗΣ, 2001
Οικονομίδης Φοίβος: ΠΟΛΕΜΟΣ, ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ & ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ – ΟΡΦΕΑΣ, 1992
Παπαγιαννόπουλος Απόστολος: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ … ΕΝ ΘΕΡΜΩ τόμοι Α’, Β’, Γ’ – ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ, ΠΑΙΔΕΙΑ, 2009
Παπαϊωάννου Κώστας: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ’63 ΥΠΟΘΕΣΗ ΛΑΜΠΡΑΚΗ – ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ, 1993
Παπαϊωάννου Κώστας: ΠΟΛΙΤΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ’48 ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΖ. ΠΟΛΚ – ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ, 1993
Παπαϊωάννου Κώστας: Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΕΙ… 1944-2007 – ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ, 2008
Παπακωνσταντίνου Μιχάλης: Η ΤΑΡΑΓΜΕΝΗ ΕΞΑΕΤΙΑ 1961-1967 τόμος Α’, Β’ – ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, 1997
Παπανδρέου Γ. Ανδρέας: Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ – ΚΑΡΑΝΑΣΗΣ
Πετρίδης Παύλος: ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΛΑΜΠΡΑΚΗ ανέκδοτα ντοκουμέντα 1963-1966 – ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ, 1975
Πετρίδης Παύλος: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ τόμοι Α’, Β’, Γ’ – ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ
Ροδάκης Περικλής: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ τόμος Α’ 1900-1922 – ΓΟΡΔΙΟΣ
Στακτόπουλος Γρηγόρης: ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΟΛΚ η προσωπική μου μαρτυρία – ΓΝΩΣΗ, 1984
Συλλογικό: Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ – ΑΡΧΕΤΥΠΟ, 2010
Τζέμος Γιάννης: ΤΑ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2003
Τομανάς Κώστας: ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – ΕΞΑΝΤΑΣ, 1992
Τομανάς Κώστας: ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ τόμοι Α’, Β’ – ΝΗΣΙΔΕΣ, 1995
Τρεμόπουλος Μιχάλης: Η ΙΠΤΑΜΕΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ, 2001
Τρίκκας Τάσος: ΕΔΑ 1951-1967 το νέο πρόσωπο της Αριστεράς τόμος Α’, Β’ – ΘΕΜΕΛΙΟ, 2009
Χατζηαργύρης Κώστας: Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΟΛΚ ο ρόλος των ξένων υπηρεσιών στην Ελλάδα – GUTENBERG
Χορομίδης Κώστας: ΓΙΑΤΙ ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΚΕ Η ΑΛΗΘΕΙΑ – ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΟΜΟ-ΛΟΓΙΕΣ – ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ – Περιοδικό ΕΝΩΠΙΟΝ Δ.Σ.Α., τεύχος 54, Νοέμβριος-Δεκέμ-βριος 2009
ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ – ΤΕΣΣΕΡΑ ΕΨΙΛΟΝ
Εφημερίδα ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 27.05.2001
1941-1944: Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ – Π.Ο.Α.Ε.Α. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

Γιώργος Τσαρουχάς

Με την έκρηξη του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967, οι πραξικοπηματίες εφάρμοσαν το σχέδιο Προμηθεύς για να στερεώσουν την εξουσία τους. Το σχέδιο Προμηθεύς προβλεπόταν η σύλληψη προσωπικοτήτων απ’ όλο το πολιτικό φάσμα και ιδιαίτερα από την Αριστερά. Με βάση το σχέδιο αυτό οι αρχές Ασφαλείας και στρατιωτικά τμήματα σάρωσαν κυριολεκτικά την Ελλάδα και πραγματοποίησαν χιλιάδες συλλήψεις. Οι περισσότερες απ’ αυτές κατέληγαν σε φυλακίσεις ή εκτοπίσεις σε νησιά, όπως Γυάρος, Λέρος κ.α.

Στόχος της Χούντας ήταν η διάλυση κάθε κομματικού σχηματισμού και κάθε πολιτικής ή κομματικής οργάνωσης, κυρίως της Αριστεράς, για να μην βρεθούν στο μέλλον μπροστά σε εκλογικό αποτέλεσμα όμοιο με εκείνο των εκλογών του 1958, όταν η ΕΔΑ είχε αναγορεύθηκε αξιωματική αντιπολίτευση με ποσοστό 24,42% κατακτώντας 79 έδρες στη Βουλή. Με αυτό τον τρόπο θεωρούσαν ότι θα εκμηδένιζαν την επιρροή της Αριστεράς στα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα της χώρας.

Εκτός απ’ αυτά, το δικτατορικό καθεστώς γνώριζε ότι η Αριστερά, με τη δομή και την οργάνωση που είχε, μπορούσε να οργανώσει πολυμέτωπη αντίσταση ενάντια στο καθεστώς. Για το λόγο αυτό η ΕΔΑ αλλά και όλα τα άλλα πολιτικά κόμματα τέθηκαν από νωρίς εκτός νόμου και όλα σχεδόν τα στελέχη τους συνελήφθησαν.

Το 1968 ήταν κρίσιμος χρόνος για την ενότητα της Αριστεράς στην Ελλάδα. Την περίοδο 5 έως 15 Φεβρουαρίου 1968 συνήλθε στο Βουκουρέστι Ρουμανίας η ευρεία 12η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Η ηγετική ομάδα του Κ. Κολιγιάννη, επίδοξου διάδοχου του Ν. Ζαχαριάδη, επέλεξε με παραταξιακά κριτήρια τα μέλη που θα συμμετείχαν από την Ευρώπη και τις Ανατολικές χώρες και υποβάθμισε αριθμητικά τη συμμετοχή στελεχών του ΚΚ που προέρχονταν από την Ελλάδα.

Στις συζητήσεις στην Ολομέλεια κυριάρχησε η κριτική στη γραμμή του ΚΚΕ πριν τη δικτατορία στην Ελλάδα επειδή προέκυψαν δεδομένα που αποδείκνυαν λανθασμένους χειρισμούς και άστοχες αποφάσεις. Δεν υπήρξε, όμως, πνεύμα συνεννόησης. Το θέμα πήρε εκρηκτικές διαστάσεις. Ένας αριθμός μελών αποχώρησε καταγγέλλοντας την Ολομέλεια ως παράνομη.

Έτσι επήλθε η ρήξη και το ΚΚΕ διασπάστηκε σε δύο τμήματα: στο ένα βρέθηκαν αυτοί που υποστήριζαν τον Κολιγιάννη και στο άλλο οι εκπρόσωποι του εσωτερικού της Ελλάδας. Το πρώτο ονομάστηκε τότε ΚΚΕ Εξωτερικού και το δεύτερο ΚΚΕ Εσωτερικού, που οι αντίπαλοί του το ονόμαζαν Κόμμα των Αναθεωρητών ή Ρεβιζιονιστών.

Τα όσα συνέβαιναν στη 12η Ολομέλεια του ΚΚΕ αναστάτωσαν τα μέλη και τους φίλους του ΚΚΕ στην Ελλάδα. Η πρώτη αντίδραση εκδηλώθηκε στις φυλακές της Αίγινας, όπου ήταν φυλακισμένα από τη Χούντα 22 μέλη του Κόμματος. Αυτοί κατόρθωσαν να διατυπώσουν την 1η Απριλίου 1968 μια διακήρυξη με την οποία καταδίκαζαν την ηγεσία του Κόμματος, που ήταν εγκατεστημένη στο εξωτερικό.

Παρά την ένταση, όμως, που προκλήθηκε ανάμεσα στα μέλη του ΚΚΕ, υπήρξαν και φωνές που ζητούσαν από τα στελέχη ενότητα και κοινή δράση ενάντια στη δικτατορία, που θεωρούσαν τον πρώτο και κύριο στόχο του αγώνα τους εκείνη την εποχή. Μία απ’ αυτές ήταν και εκείνη του βουλευτή Καβάλας της ΕΔΑ Γ. Τσαρουχά.

Ο Γιώργος Τσαρουχάς ήταν δικηγόρος και διετέλεσε νομάρχης Καβάλας. Το 1961 εκλέχτηκε βουλευτής Καβάλας με την ΕΔΑ, ενώ ως τότε ήταν εξόριστος για τα πολιτικά του φρονήματα. Ο Γ. Τσαρουχάς τραυματίστηκε σοβαρά από τραμπούκους-παρακρατικούς το βράδυ της 22 Μαΐου 1963, στη Θεσσαλονίκη, στον ίδιο τόπο που τραυματίστηκε θανάσιμα τότε ο βουλευτής Γρ. Λαμπράκης. Μεταφέρθηκε αναίσθητος στο Σταθμό Α’ Βοηθειών και αργότερα στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης, όπου είχε διακομιστεί μισοπεθαμένος ο Λαμπράκης. Υπήρξε στη συνέχεια κύριος μάρτυρας κατηγορίας στη δίκη για τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη.

Ο Γ. Τσαρουχάς ήταν, το 1968, γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Θεσσαλονίκης (ΚΟΘ) του ΚΚΕ και ηγετικό στέλεχος του ΠΑΜ Μακεδονίας. Παρά την άσχημη κατάσταση της υγείας του είχε κατορθώσει να αποφύγει τη σύλληψη την 21η Απριλίου 1967 και τον καταζητούσαν αστυνομικές και στρατιωτικές υπηρεσίες της Θεσσαλονίκης.

Το βράδυ της 8ης Μαΐου 1968, αποφασίζει να φύγει στην Αθήνα από τη Θεσσαλονίκη, όπου βρισκόταν. Η μετακίνηση γινόταν οδικώς και ο Τσαρουχάς συνοδευόταν από τρία φιλικά του πρόσωπα, που κι αυτά διέφευγαν τη σύλληψη και καταζητούνταν από τη Χούντα. Το αυτοκίνητο ήταν ένα λευκό Φολκσβάγκεν με αριθμό κυκλοφορίας 285303. Οδηγός ήταν ο Κώστας Μελέτης και συνεπιβάτες, εκτός από τον Τσαρουχά, η μνηστή του Σοφία Παγκοπούλου και ο Βασίλης Μάστορας.

Οι Τσαρουχάς και Μάστορας είχαν σοβαρό πρόβλημα με την καρδιά τους. Πήγαιναν, λοιπόν, στην Αθήνα να βρουν γιατρό χωρίς να αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους και προσπαθούσαν να μη γίνουν αντιληπτοί από τις διωκτικές Αρχές.

Ο Τσαρουχάς είχε και ένα ακόμη λόγο: μετέφερε, τυλιγμένη σε σελοφάν για ασφάλεια, την απόφαση της Κομματικής Οργάνωσης Θεσσαλονίκης (ΚΟΘ) του ΚΚΕ, που σαν γραμματέας είχε γράψει ο ίδιος, για τα πεπραγμένα της 12ης Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ στο Βουκουρέστι, που είχε επέλθει η διάσπαση του Κόμματος.

Η απόφαση είχε παρθεί σε μυστική παράνομη συνάντηση, που έγινε σε διαμέρισμα της οδού Κασσάνδρου των μελών της ΚΟΘ και του ΠΑΜ με συντονιστή τον Τσαρουχά. Ήταν ένα ντοκουμέντο μεγάλης σημασίας αφού περιλάμβανε της θέσεις της ΚΟΘ για τις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας και τις προτάσεις για αντίσταση στη Χούντα. Η απόφαση αυτή, που έφερε τα ονόματα και τις υπογραφές των μελών της ΚΟΘ αναφέρει: