Υπουργοί άνευ χαρτοφυλακίου

Υπουργοί ΑΝΕΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ

Για πρώτη φορά διορίζεται υπουργός χωρίς συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο το 1918, όταν η κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου με το Νόμο 1116/1918 «Περί διορισμού Υπουργού άνευ χαρτοφυλακίου» (ΦΕΚ 4/03.01. 1918) επέβαλε το θεσμό. Μέχρι τότε, ειδικά μετά 1843 αλλά και αργότερα, ο τίτλος είχε δοθεί σε πρωθυπουργούς που δεν είχαν και κάποιο υπουργικό χαρτοφυλάκιο. Ακόμη, μετά το 1949, κάποιοι αντιπρόεδροι της κυβέρνησης, που δεν κατείχαν και συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο, είχαν και τον τίτλο του υπουργού άνευ χαρτοφυλακίου για να έχουν τη δυνατότητα να νομοθετούν, αν χρειαζόταν. Ο τελευταίος αντιπρόεδρος που είχε αυτό τον τίτλο ήταν ο Κων. Παπακωνσταντίνου (28.11.1977 – 09.05.1980).

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα χρόνια 1843 – 1844 ο Αλ. Μαυροκορδάτος διετέλεσε ατύπως Γραμματέας Επικρατείας Άνευ Χαρτοφυλακίου στις κυβερνήσεις Ανδρ. Μεταξά και Κων. Κανάρη. Ακόμη, στην παράλληλη κυβέρνηση ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΗΣ στη Θεσσαλονίκη δύο από τα μέλη της «Τριανδρίας», οι Π. Κουντουριώτης και Παν. Δαγκλής, εμφανίζονται ως υπουργοί Άνευ Χαρτοφυλακίου.
Ο Νόμος του 1918 όριζε ότι «… δύναται να διορισθή και Υπουργός άνευ ωρισμένου χαρτοφυλακίου, αποτελών μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου και έχων πάντα τα εις την θέσιν του Υπουργού ανήκοντα δικαιώματα και υποχρεώσεις». Ο πρώτος υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου, που διορίστηκε, ήταν ο Εμμ. Ρέπουλης και στο Διάταγμα του διορισμού του αναφερόταν ακόμη: «… όστις και θέλει αναπληροί τον Πρόεδρον του Υπουργικού Συμβουλίου κωλυόμενον ή απόντα».

Έτσι, ο Εμμ. Ρέπουλης λειτουργούσε ως οιονεί αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αφού ο πρωθυπουργός Ελ. Βενιζέλος είχε και το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Εξωτερικών και την κρίσιμη αυτή περίοδο τον περισσότερο καιρό βρισκόταν εκτός Ελλάδας.
Τον ίδιο χρόνο ψηφίστηκε ο Νόμος 1748/1918 «Περί διορισμού Υπουργού άνευ χαρτοφυλακίου και προσωρινά Υπουργού Εξωτερικών» (ΦΕΚ 250/10.12.1918), τίτλοι που δόθηκαν στον Αλ. Διομήδη, ενώ το 1920 ψηφίστηκε ο Νόμος 1947/1920 «Περί διορισμού Υπουργού άνευ χαρτοφυλακίου» (ΦΕΚ 23/25.01.1920) για τον Ύπατο Αρμοστή Σμύρνης Αριστ. Στεργιάδη.

Από τότε, άλλοτε έγινε χρήση του θεσμού (μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’30) και άλλοτε κατάχρηση. Ειδικότερα, στα χρόνια 1946 – 1951, στις ασταθείς κυβερνήσεις της εποχής, βρίσκουμε πληθώρα υπουργούς Άνευ Χαρτοφυλακίου, πολλούς μάλιστα με αρμοδιότητες υφυπουργών. Ο Α.Ν. 1671/1951 «Περί Υπουργικού Συμβουλίου και Υπουργείων» (ΦΕΚ 33/28.01.1951) όριζε ότι: «… καθήκοντα υφυπουργού δεν δύνανται να ανατεθούν εις Υπουργόν»
και έτσι σταμάτησε ο εύκολος διορισμός υπουργών Άνευ Χαρτοφυλακίου.

Στη δεκαετία του ’60, και ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των κυβερνήσεων των «αποστατών» βρίσκουμε και πάλι αθρόους διορισμούς υπουργών Άνευ Χαρτοφυλακίου για λόγους σκοπιμότητας. Κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής, υπουργό Άνευ Χαρτοφυλακίου συναντάμε στην παράλληλη κατοχική κυβέρνηση Ι. Ράλλη.

ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ
Επίσημες κυβερνήσεις: 41
Παράλληλες κυβερνήσεις: 2
ΕΝΕΡΓΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
Σε επίσημες κυβερνήσεις: 41 χρόνια, 14 μέρες.
Σε παράλληλες κυβερνήσεις: 1 χρόνος, 1 μήνας, 19 μέρες.
ΑΠΑΣΧΟΛΗΘΕΝΤΑ ΑΤΟΜΑ
Σε επίσημες κυβερνήσεις:
Στη διάρκεια του ενεργού χρόνου στις επίσημες κυβερνήσεις έγιναν 135 τοποθετήσεις.
Γραμματείς Επικρατείας: 1 (άνδρες)
Υπουργοί: 78 (άνδρες)
Συνολικά απασχολήθηκαν 79 άτομα (άνδρες).
Σε παράλληλες κυβερνήσεις:
Στη διάρκεια του ενεργού χρόνου στις παράλληλες κυβερνήσεις έγιναν 3 τοποθετήσεις υπουργών.
Συνολικά απασχολήθηκαν 3 άτομα (άνδρες).

ΑΞΙΩΜΑ

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

ΠΕΡΙΟΔΟΣ

ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

ΓΡΑΜΜ. ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ Αλ.

25.10.1843 – 11.02.1844

Ανδρ. ΜΕΤΑΞΑ
ΓΡΑΜΜ. ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ Αλ.

12.02.1844 – 29.03.1844

Κων. ΚΑΝΑΡΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΑΓΚΛΗΣ Παναγιώτης

14.09.1916 – 13.06.1917

ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΗΣ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ Π.

14.09.1916 – 13.06.1917

ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΗΣ
ΥΠ. [ΑΝΑΠΛ. ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ] ΡΕΠΟΥΛΗΣ Εμμανουήλ

03.01.1918 – 03.11.1920

Ελ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΟΜΗΔΗΣ Αλέξανδρος

13.12.1918 – 03.11.1920

Ελ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Α.

09.01.1919 – 03.11.1920

Ελ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ Ιωάννης

02.03.1935 – 19.03.1935

Παν. ΤΣΑΛΔΑΡΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ Π. (γ)

27.03.1935 – 31.05.1935

Παν. ΤΣΑΛΔΑΡΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΑΚΑΛΗΣ Γεώργιος

24.05.1944 – 17.10.1944

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ [α] (εξ.)
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΑΒΟΥΛΑΡΗΣ Αν.

29.05.1944 – 17.10.1944

Ι. ΡΑΛΛΗ (κατοχ.)
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΕΝΤΗΣ Κωνσταντίνος

08.06.1944 – 29.08.1944

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ [α] (εξ.)
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΑΛΛΗΣ Πέτρος

19.07.1944 – 17.10.1944

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ [α] (εξ.)
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΟΦΟΥΛΗΣ Εμμανουήλ

30.08.1944 – 17.10.1944

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ [α] (εξ.)
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Σπυρίδων

30.08.1944 – 17.10.1944

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ [α] (εξ.)
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΑΡΤΑΛΗΣ Γεώργιος

23.10.1944 – 02.01.1945

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ [α]
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΛΑΜΠΡΙΑΝΙΔΗΣ Λ.

24.11.1944 – 02.01.1945

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ [α]
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΣΙΔΕΡΗΣ Γεώργιος

02.04.1945 – 07.04.1945

Νικ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ Νίκος

26.11.1945 – 14.01.1946

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ Σοφοκλής

04.04.1946 – 17.04.1946

Παν. ΠΟΥΛΙΤΣΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ Παν.

04.04.1946 – 17.04.1946

Παν. ΠΟΥΛΙΤΣΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ Γ. (α)

04.04.1946 – 17.04.1946

Παν. ΠΟΥΛΙΤΣΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ Απόστολος

04.11.1946 – 23.01.1947

Κων. ΤΣΑΛΔΑΡΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΖΕΡΒΑΣ Ναπολέων

24.01.1947 – 22.02.1947

Δημ. ΜΑΞΙΜΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ Σοφοκλής

27.01.1947 – 16.02.1947

Δημ. ΜΑΞΙΜΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ Ιωάννης

27.01.1947 – 16.02.1947

Δημ. ΜΑΞΙΜΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΛΟΝΤΟΣ Δημήτριος

07.09.1947 – 17.11.1948

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΜΕΛΑΣ Γεώργιος

13.09.1947 – 02.03.1948

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΠΑΡΑ ΤΩ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΩ] ΜΑΥΡΟΓΟΡΔΑΤΟΣ Μιχ.

07.05.1948 – 17.11.1948

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΑΙΛΙΑΝΟΣ Μιχαήλ

07.05.1948 – 17.11.1948

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ] ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ Βασ.

18.11.1948 – 19.01.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΠΑΡΑ ΤΩ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΩ] ΜΑΥΡΟΓΟΡΔΑΤΟΣ Μιχ.

18.11.1948 – 19.01.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ] ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ Κων.

18.11.1948 – 19.01.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΑΙΛΙΑΝΟΣ Μιχαήλ

18.11.1948 – 19.01.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ] ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ Βασ.

20.01.1949 – 13.04.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΑΙΛΙΑΝΟΣ Μιχαήλ

20.01.1949 – 13.04.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ Σοφοκλής

20.01.1949 – 13.04.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ Σπυρίδων

20.01.1949 – 13.04.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΠΑΡΑ ΤΩ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΩ] ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ Εμμ.

27.01.1949 – 13.04.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ] ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ Βασ.

14.04.1949 – 29.06.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΠΑΡΑ ΤΩ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΩ] ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ Εμμ.

14.04.1949 – 29.06.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠ.[ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΑΙΛΙΑΝΟΣ Μιχαήλ

14.04.1949 – 29.06.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ Σοφοκλής

14.04.1949 – 29.06.1949

Θεμ. ΣΟΦΟΥΛΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ] ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ Βασ.

30.06.1949 – 05.01.1950

Αλ. ΔΙΟΜΗΔΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΑΙΛΙΑΝΟΣ Μιχαήλ

30.06.1949 – 11.08.1949

Αλ. ΔΙΟΜΗΔΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ] ΑΙΛΙΑΝΟΣ Μιχαήλ

04.08.1949 – 05.01.1950

Αλ. ΔΙΟΜΗΔΗ
ΥΠ. [ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΜΑΥΡΟΓΟΡΔΑΤΟΣ Μιχ.

12.08.1949 – 05.01.1950

Αλ. ΔΙΟΜΗΔΗ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ] ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ Γρηγόριος

27.03.1950 – 14.04.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠ.Σ [ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ Γρηγόριος

23.03.1950 – 14.04.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ] ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ Μανούσος

15.04.1950 – 20.08.1950

Νικ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΝΑΥΤΙΚΩΝ] ΜΑΚΚΑΣ Λέων

15.04.1950 – 20.08.1950

Νικ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ
ΥΠ. [ΥΦ. ΠΑΡΑ ΤΩ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΩ] ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Λ.

15.04.1950 – 20.08.1950

Νικ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ] ΓΟΝΤΙΚΑΣ Δημήτριος

15.04.1950 – 19.04.1950

Νικ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ] ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ Μανούσος

22.04.1950 – 07.05.1950

Νικ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ] ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Λ.

06.05.1950 – 20.08.1950

Νικ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ] ΣΠΑΗΣ Λεωνίδας

08.05.1950 – 20.08.1950

Νικ. ΠΛΑΣΤΗΡΑ
ΥΠ. [ΥΦ. ΠΑΡΑ ΤΩ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΩ] ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ Σταύρος

21.08.1950 – 03.09.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠ. [ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ Σταύρος

21.08.1950 – 03.09.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ] ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ Σταύρος

22.08.1950 – 12.09.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ] ΒΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ Αν.

04.09.1950 – 12.09.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΝΑΥΤΙΚΩΝ] ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ Ευστάθιος

04.09.1950 – 12.09.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠ. [ΥΦ. ΠΑΡΑ ΤΩ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΩ] ΚΟΘΡΗΣ Εμμανουήλ

04.09.1950 – 12.09.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ [ΥΦΥΠ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ] ΛΑΜΠΡΙΑΝΙΔΗΣ Λάμπρος

04.09.1950 – 12.09.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ
ΥΠ. [ΥΦ. ΤΥΠΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ] ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ Γεράσιμος

04.09.1950 – 12.09.1950

Σοφ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ